Projektörlerin modellerinin
belirlenmesinde en büyük faktör aslında kullandıkları lambalardır. Teknik olarak
ışığı üreten projektörün lambasıdır. Sadece lambaya enerji vererek ışık
üretmek mümkündür. Ancak bu üretilen ışığı kontrol altında tutmak ancak bir
projektör gövdesine monte edilmesi ve diğer aksesuarların, filtrelerin kullanmasıyla
sağlanabilir.
Lambaların üretildiği
teknik özelliklere göre çeşitleri belirlenmektedir.
Yaydığı ışığın renk sıcaklığına (3200ºK - 5600ºK)
Üretildiği Gaza Göre
Kullandığı enerjinin gücüne (2000w - 650w)
Kullandığı elektriğin faz sayısına (Monofaze - Trifaze)
Kullandığı elektriğin voltajına (110v - 220v)
Kullandığı elektriğin frekansına (50hz - 60hz)
Soket tipine ve Bacak Yapısına Göre
Markasına Göre (Üretici Firma)
Bütün üretici firmalar dünya standartlarında üretim
yapmak zorundadırlar. Bu amaçla ISA ve DIN normlarına uyarak üretim yaparlar.
Projektörler lambasız satılırlar ancak hangi tip lambanın ve bu lambaya eş değer
lambaların kullanılacağı kataloglarında belirtilir. Lambaların üretildiği malzeme
radyoaktif malzemedir ve radyoaktif maddelerin yarılanma süresine ve kullanılma
özelliğine bağlı olarak bir ömürleri vardır. Üretici firma tarafından tahmini olarak
verilen bu süre genelde 6000 saate yakın bir süredir.
HMI lambalarda ise lambanın içindeki gazı harekete geçirmek amacıyla bir ateşleme
gerektiğinden hem ateşleme miktarına hem de lamba kullanım süresine bağlı olarak
lamba ömürleri kataloglarında belirtilir.
Lambalar üretici firmanın
kutu veya ambalajlarında uygun koşullarda saklanır. Lambalar projektörlere
takılırken ambalajı açılır ve montajı yapılır. Bu sırada el ile lambanın cam
kısmına dokunulmaz. Eldiven kullanılır. İnsan elinde bulunan doğal yağ cam
üzerinde kalır ve lamba çalışırken genleşen cam üzerinde bu yağlı bölgeler
farklı genleşeceğinde camın patlamasına neden olur. Eğer el ile cama değilmişse
alkol gibi uçucu ve yağ çözücü bir malzemeyle, mesela kolonyalı mendil ile lamba
silinmelidir. Bazı lamba kutularından alkollü mendil ve bu konuda uyarı içeren bir
kullanım kılavuzu çıkar.
Projektör çalışırken ve
sıcakken, lamba herhangi bir nedenden dolayı çalışmadığında ve değiştirilmesi
gerektiğinde, üretici firmanın bu konudaki önerisi projektör gövdesini hiç açmadan
lamba soğuyana kadar beklenilmesi gereğidir. Ama çalışma devam edecekse ve o
projektör kullanılacaksa yanmaz bir eldiven ile lambayı sıkmadan çıkarmalı ve
yanmaz, ısıdan etkilenmez bir yere konularak soğuyana kadar el değmemeliyiz.
Lamba yanarken 350ºC civarında ısınmaktadır. Lamba patladığında lambanın cam
parçaları üzerine düştüğü etrafta bulunan yanabilecek her şeyi yakabilir veya eritebilir.
Bu patlamadan sonra hemen müdahale etmeli ancak yanmaz bir eldiven veya bir
maşa kullanmalıyız.
