Yapım Tarihi - 2021
Süresi - 01:35:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Dilek Tunalı
YILDIZ SİNEMASI: Hatırlıyorum Sözlü Tarih Çalışması, Belge Film
1952-1988 arasında, önemli oranda sinema ihtiyacını karşılayan Basmane’deki
Yıldız Sineması, Türkiye’nin değişen sosyo-politik, sosyo-kültürel durumuna
ayak uydurmuş bir sinema. Ya da tüm bu değişimleri Yıldız Sinemasının hem
perdesinde, hem binasında, hem de seyirci profilinde görebilmek mümkün.
1988’den sonraki dönemde de binanın spor oyunlarına yönelik bir mekan olarak
kullanılmaya başlanması da bunun kanıtı.
Bugünlerde gerek zamanın ağır yükünden, gerek nemden, gerekse depremlerden
aldığı yaralarla kırık dökük bir şekilde ayakta kalmaya çalışan bir
zamanların Mavi Boyalı Yıldız Sinemasının belleğini kimi bellek
yoklamalarıyla ortaya çıkarmaya çalıştık. Bergson’un söylediği gibi “içsel
süre” tanımına denk gelen bir şekilde “belleğin geçmişi şimdide taşıyıp
devam eden yaşamı” üzerinden kurgulamaya çalıştık bu filmi.
“Yıldız Sineması: Hatırlıyorum” ismini taşıyan bu belge film, daha sonra
kitaba dönüşecek bir sözlü tarih çalışması olarak ortaya çıktı. 1 saat 35
dakika 13 saniye süren bu belge filmde yaşları 62 ile 92 arasında değişen 19
kişiyle görüşüldü. 14 erkek, 5 kadın görüşmecinin yaş aralığı şu şekilde
ayrımlanabilir: 60 yaş aralığında 7; 70 yaş aralığında 9; 80 yaş aralığında
2; 90 yaş aralığında 1 kişi.
Sözlü tarih çalışmasını yaparken belirlediğimiz kriterlerden biri de, genel
anlatıcı düzeyindeki 6 kişinin dışında, 6 kişinin de Yıldız Sinemasına komşu
olan Tilkilik, Namazgah, Faik Bey ve Ballıkuyu gibi semtlerden olması,
geriye kalan 7 kişinin de Yıldız Sinemasının arka kısmına denk gelen Sinema
Profesörü Jur. Alim Şerif Onaran’ın da yaşadığı 1276 sokakta yaşayan sinema
müdavimleriydi. Böylece hem tek bir sokak hem de civar
sokaklardan/mahallelerden ve semtlerden Yıldız’a film seyretmeye gidenlere
belli başlı sorular yöneltildi.
Yöneltilen ortak soruları şu şekilde özetleyebiliriz; katılımcılardan
kendilerini tanıtmaları ve Yıldız Sinemasıyla kurdukları ilişkiyi
değerlendirmeleri istendi. Onlara göre Yıldız nasıl bir sinemaydı?
Çalışanlar ve sinemanın düzeni nasıldı? Yıldız Sineması en çok hangi
filmleri gösterirdi ve katılımcılarımızın orada film seyretme deneyimi var
mıydı? Yıldız Sinemasında seyredip unutamadıkları filmler hangileriydi?
Filmlerin dışında Yıldız Sinemasında farklı etkinlere ya da galalara denk
gelmişler miydi? O zamanki sinema anlayışı ve seyirci profili nasıldı?
Bunları dönemlere ayırarak anlatmaları istendi. İzmir’deki diğer sinemalarla
karşılaştırıldığında Yıldız Sineması nasıl bir yere sahipti? Perde, ses,
ışık gibi teknik özellikler nelerdi? Sinemaya kimlerle gidiyorlardı ve
sinemaya gitmek nasıl bir eylemdi? Filmlerin duyurusu nasıl yapılıyor nasıl
haber alınıyordu? Sinemada ne yenilir, ne içilirdi? Çevredeki esnaf nasıldı?
Kazmirci ailesi sinemayı nasıl yönetiyordu?
Bu soruların tümü tamamen yanıtlanmadı fakat teknik ve mesleki konulara göre
daha spesifik sorular da soruldu. Bu kişiler sinema işletmecisi, gazeteci ve
afiş ressamı olan katılımcılara yöneltildi.
Belge filmimiz (sözlü tarih çalışmamız) kitap çalışmasından farklı olarak
bazı bölümlerden oluşmaktadır ve doğal olarak cevapların sadece ilgili
kısımları ilgili bölümlerle uyumlu hale getirilmiştir.
Bölümler şu şekildedir:
1-) Yıldız’a Komşu Olanlar
2-) İşletme Olarak Yıldız Sineması
3-) Film Seyretme Deneyimi Olarak Yıldız
4-) Neler Seyrettik Neler
5-) Gündelik Yaşam ve Yıldız Sineması
6-) Hatırlıyorum.
kultursanat.izmir.bel.tr
Tarihi Bıçakçı Han’da ‘Yıldız Sineması’ belgeseli
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in kent yaşamına kazandırdığı
Bıçakçı Han'da “Yıldız Sineması: Hatırlıyorum” belgeseli sinemaseverlerle
buluşmaya hazırlanıyor.
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in İzmir’i bir kültür sanat
kentine dönüştürme vizyonu kapsamında çalışmalarını sürdüren İzmir
Büyükşehir Belediyesi, Yıldız Sineması özel gösterime hazırlanıyor. Doç. Dr.
Dilek Tunalı’nın yönetmenliğini üstlendiği “Yıldız Sineması: Hatırlıyorum”
belgeseli 23 Ekim’de 18.00’de tarihi Basmane’deki Bıçakçı Han’da ilk
gösterimini yapacak.
1 saat 35 dakikalık belgesel için yaşları 62 ile 92 arasında değişen 19
kişiyle görüşüldü. Tanıklığına başvurulan isimler, Yıldız Sineması’na komşu
olan Tilkilik, Namazgah, Faik Bey, Ballıkuyu ve Yıldız Sineması’nın
arkasında, sinema profesörü Alim Şerif Onaran’ın da yaşadığı 1276 Sokak’ta
yaşayan sinema müdavimlerinden oluşuyor.
Dokuz Eylül Üniversitesi Film Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi ve filmin
yönetmeni Doç. Dr. Dilek Tunalı, 1952-1988 yılları arasında kentin sinema
ihtiyacının büyük bölümünü karşılayan Yıldız Sineması’nın Türkiye’nin
değişen sosyo-politik ve sosyo-kültürel durumuna ayak uydurduğunu söyledi.
Dilek Tunalı, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Tüm bu değişimleri Yıldız Sineması’nın hem perdesinde hem binasında hem de
seyirci profilinde görebilmek mümkün. 1988’den sonraki dönemde binanın spor
oyunlarına yönelik bir mekan olarak kullanılmaya başlanması da bunun kanıtı.
Biz bu filmde bir zamanların mavi boyalı Yıldız Sineması’nın belleğini
ortaya çıkarmaya çalıştık.”
Yıldız Sineması 1953’te yazlık sinemadan kapalı sinemaya dönüştürüldü.
1957’de yeniden inşa edilen sinema, kapılarını Zeki Müren konseriyle açtı.
Yıldız Sineması’nda sihirbaz gösterilerinden konserlere, operetlerden
tiyatrolara kadar farklı pek çok sanat etkinliği yapıldı. Türkiye ve İsveç
güreş milli takımlarının müsabakalarına bile ev sahipliği yapan Yıldız
Sineması, futbol sahası olarak da kullanıldı.
