Uygarlığın Adımları (The March Of Civilization)




Yapım Tarihi - 1990
Süresi - 01:14:00
Bölüm Sayısı - 3
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe, 35mm

Yönetmen - Rıfat Aras
Yapımcı - Toprak Mahsulleri Ofisi Vakfı, ARTE Ajansı
Danışman - Prof. Dr. Ekrem Akurgal

İnsanlığın yerleşikliklerini ve üreticiliğini konu alan ve Anadolu topraklarındaki serüvenini anlatan bir belgeseldir. Uygarlığın adımları dünya televizyon yayın tüketicileri hedeflenerek hazırlanmıştır. Finansmanı TMO tarafından yapılan film; Anadolu'nun insanlık tarihi açısından taşıdığı zenginlikleri dünya kamuoyuna sunmak, belgelerin ışığında insanlığın ortak malı olan değerleri kalıcı kılmak, yarınlara bırakmak için gerçekleştirilmiştir.

"Milyonlarca yıl iki ayağı üzerinde dik dolaşan insan, 600 bin yıl önce ateşi bulmasına karşın, yaşamını değiştiremedi. İnsan ancak yaratıcı bir varlık olarak kendini geliştirebildi. Uygarlık çizgisinin başına gelen insan, yazının bulunuşu ile bilgisini biriktirdi ve uygarlık yürüyüşünü hızlandırdı. Milyonlarca yıl iki ayağı üzerinde sadece dolaşan insan, yerleşiklikten 10 bin yıl sonra, aya ayak basmayı başardı" Prof. Dr. Ekrem Akurgal

3. Ankara Film Festivali, Kısa Metraj Film Yarışması, 16-35mm Dalı, Seçiciler Kurul Özel Ödülü. 1990



Kaynak
3. Ankara Film Festivali Katalogu, Sayfa 55
Beyazperde Dergisi Sayı 7 Mayıs 1990





Şenlikte 1 film yarışma dışı

3. Ankara Film Şenliği'nde Rıfat Aras'ın yönetmenliğini yaptığı "Uygarlığın Adımları" adlı film, değerlendirmeye alınmayarak kısa film yarışması dışında bırakıldı. Film Şenliği Kısa Film Seçiciler Kurulu adına yapılan açıklamada, Aras'ın filminin 74 dakika sürdüğü ve bu nedenle kısa film tanımına girmediği belirtildi.

13 Mart 199
CUMHURİYET Kültür-SAanat








İnsanlığın buğdayın ilk yetiştirildiği yer olan Anadolu'daki serüveni film oluyor. Türkiye Malzeme Ofisi (TMOJ adına, Ankara Üniversitesi öğretim üyelerinden Rıfat Aras tarafından hazırlanan filmde, Çatalhöyük kazılarında bulunan, yaklaşık 12 bin yıllık ekmek fırını kalıntısından yola çıkılıyor ve buğdayın Anadolu'daki tarihi anlatılıyor. Filmin danışmanı Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal, buğdayın yetiştirildiği en eski yerleşim yerinin Anadolu olduğunun saptandığım söyledi. Ord. Prof. Dr. Akurgal, insanın, tarıma bağlı olarak yerleşik düzene geçmesinin, Anadolu uygarlıklarının da temelini oluşturduğunu  belirtti. Filmde, buğdayın serüveni çerçevesinde, Anadolu'nun binlerce yıllık tarihinin de anlatıldığını kaydeden Akurgal, filmin, Hitit uygarlığından günümüze uzanan izlerle sona ereceğini bildirdi.

9 Ekim 1988
Cumhuriyet, Ankara






TMO'dan neolitik döneme ait belgesel film

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) buğdayın 10 bin yıllık öyküsünü belgesel film olarak çektiriyor. Bir buğday tanesinin insanlığın gelişimini nasıl etkilediğini konu alan belgesel dizi İngilizce olarak çekiliyor. TMO'yu yurtdışında tanıtmak amacıyla hazırlanan üç bölümlük dizinin yönetmenliğini AÜ Basın Yayın Yüksekokulu Radyo ve TV Bölümü okutmanlarından Rıfat Aras, danışmanlığını ise Prof. Ekrem Akurgal yapıyor.

Buğdayın 10 bin yıllık öyküsü Adının, "Buğdayın Öyküsü" ya da "Ekmeğin Öyküsü" olması düşünülen dizi, insanın günümüzden 10 bin yıl önce tarımda uğraşmaya başlayıp yerleşik düzene geçmesiyle başlayan neolitik dönemi konu alıyor. Yönetmen Aras, belgeselde, "İnsanlık tarihinin en büyük devriminin, tahıl devrimi olduğunu anlatacağını" söylüyor. Aras, bu sözlerini şu benzetmeyle özetliyor- "İnsanlık tarihini yaşıyla örneklersek, insan 45 yaşına kadar oturmuş. 55 yasında tarımı uyguluyor. İki yıl sonra yazıyı buluyor, 6 saat sonra neolitikten çıkıyor. İki saat sonra motorlu araca, 15 dakika sonra uçağa biniyor. Yani, son on bin yılda insanlığın, bütün elli milyon yıllık insanlık sürecinde yaptığının beş katını yaptığını görüyoruz." Çeşitli bilim adamlarının farklı kazılarda farklı sonuçlara ulaştığını kaydeden Aras, neolitik dönemin nasıl belgeleneceğini şöyle özetliyor- "Biz bu farklı verileri bir ana çizgi üzerine koyarak, o çizgi üzerinde gideceğiz. Tarım devriminden başlatacağımız bu çizgiyi. Hitit dönemi sonrasına kadar getireceğiz. Hitit sonrasında da, neolitik dönemde kullanılan araç gereç ve üretim biçiminin bugün hâla yaşıyor olmasına değineceğiz."

Neolitik dönemin izlerinin bugün yaşıyor olmasının Anadolu'nun hâlâ geri kalmış olduğunun bir ifadesi olmadığını belirten Aras şunları söylüyor- "Neolitik çağ, doğru yaşama isteminde bulunan bir insanın, insan birimlerinin kendi kendine su üretme, beslenme, ısınma, giyinme, kendine yetebilme biçiminin en önemli öğretisini içeriyor. Belki de neolitik çağ yeni bitiyor. Çünkü neolitik çağda kendi kendine yeten insan, artık geliştirilmiş başka araçlara bağlı oluyor. Tırpanla tarım yapan insan biçerdöğere, patosa bağımlı olmak durumunda. İşte bu araçlarla tanışan yeni jenerasyon da yeni baştan kendi kendine yetebilmeyi öğrenecek değil. Biz buna ah vah demiyoruz, ama on bin yıl devam eden neolitik çağın çok sağlam ayakları olduğunu gösteriyoruz."

Belgeselde ekiciliğin, ekmeğin ortaya çıkışının ve gelişiminin tarihi kalıntılara ve belgelere dayanılarak anlatılacağını kaydeden Aras, yorumdan kesinlikle kaçınılacağını söylüyor. Aras, filmde Türkiye'de kazı yapan çok sayıda yerli ve yabancı bilim adamının kendi uzmanlık alanlarına giren konuları anlatacaklarını ve bu bölümlerin sunuculuklarını yapacaklarını belirtiyor. Yurtdışı ile yapılan temaslarda, "Lütfen yorum yapmayın" biçiminde uyarılar aldıklarını bildiren Aras, filmin bir belge niteliğinde olacağını söylüyor. "Belgeyi süslemeye, bezemeye gerek yok bence. Önemli olan belgenin doğru olması. Biz olayı altı aydır araştırıyoruz, bilim adamlarıyla görüşüyoruz. Bilimsel bir hata yapmamaya çalışıyoruz. Dizi, en azından asgari doğruya yakın bir belgesel olacak. Sekiz metin yazarı, bilim adamlarıyla beraber çekimlerin yapılacağı yerlerde önceden gezdirildi. Bize göre bu belgeselin ayakları yere basacaktır, konunun belgelerini bizzat belgecileri tarafından filmin içinde anlatılan bir dizi olacaktır. TRT'nin yaptığı, dramalaştırılmış. yorumlaştırılmış belgesellerin dışarıya satılmadığını görüyoruz. Dünya son yıllarda, yorumlanmış belgesellerden kesinlikle kaçıyor".

İNSANLIK TARİHİNİN EN BÜYÜK DEVRİMİ
Yönetmen, insanın günümüzden 10 bin yıl önce tarımla uğraşmaya başlayıp yerleşik düzene geçmesiyle başlayan neolitik dönemi konu alan dizi filmin, "insanlık tarihinin en büyük devriminin tahıl devrimi olduğunu anlatacağını" söylüyor. Aras, "Ben, arkeolojinin A'sını bilmezdim. Toprağı kaldırınca tiyatro kalıntıları filan çıkar sanıyordum. Şimdi, küçük bir çömlek parçasının arkasından koşturuyoruz" diyor.

Dizinin sunuculuğunu üstlenen bilim adamları arasında, Çatalhöyük neolitiğini bütün dünyaya yansıtan James Melaart, Güneydoğu Anadolu da 26 yıl önce Çayönü'nde kazı başlatan Prof. Halet Çambel ile Prof. Robert J. Braidwood, Hitit başkenti Hattuşaş'da 34 yıldır kazı yapan arkeolog Peter Neve de bulunuyor.

Çatalhöyük ve Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Kuruçay ve Hacılar, Boğazkale, Alacahöyük, Kultepe, Aslantepe (Malatya) ile Elazığ, Diyarbakır, Adana, Şanlıurfa, Antalya, Afyon, Burdur müzeleri belgesel dizinin çekim mekânları olarak belirlendi.

CUMHURİYET Kültür YAŞAM
12 EYLÜL 1988