Yapım Tarihi - 2017
Süre - 00:00:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Aydın Bağardı
Osmanlı Devleti'nden günümüze İstanbul hamallarının renkli hayatını
anlatıyor
8. Malatya Uluslararası Film Festivali, Ulusal Uzun Metraj Panorama Bölümü,
Gösterim Seçkisi. 2018
Kaynak
Malatya Uluslararası Film Festivali
İstanbul’da semer altı insan hikayeleri: 'Hamallar' belgeseli sinemalarda
Yönetmen Aydın Bağardı’nın çektiği “Hamallar” belgeseli, Osmanlı
Devleti'nden günümüze İstanbul hamallarının renkli hayatını anlatıyor.
Yüzyıl öncesi hamallığın anlatıldığı bölümün çekimleri, "İzmit SEKA
Platoları"nda kurulan Osmanlı mahallesi dekorlarının bulunduğu mekanlarda
gerçekleşti. Sirkeci, Mercan ve Tahtakale de hamallık yapanlar, Kocaeli'ne
götürülerek çekimlerde de gerçek hamallar kullanıldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı destekli belgeselde Sirkeci'den Unkapanı'na,
Mısır Çarşısı'ndan Kapalı Çarşı, Karaköy ve Perşembe Pazarı'na kadar uzanan
bölgede, geçmişten bugüne ''hamallık'' konu ediliyor.
Dramatik unsurların kullanıldığı, söz konusu dönemin canlandırıldığı ve
aktör Mustafa Uzunyılmaz'ın naratörlüğünü yaptığı belgeselde, İstanbul’un
henüz betona bürünmediği, trafik sorununun yaşanmadığı, Eminönü ve
Karaköy'ün şehrin merkezi olduğu günlerden bugüne; hamalların yaşamı
anlatılıyor.
'Semerin altındaki' insan hikayeleri
Makineleşmeyle beraber kaba insan gücüne duyulan ihtiyacın da azalması artık
hamallık mesleğinin sonunu getirmiş. Forkliftler, asansörler artık bu görevi
görürken, günümüz hamalları bu yıllanmış mesleğin son temsilcileri.
Yerlerini tamamen makineler almadan semerin altındaki hikâyeleri dinlemek
hedefiyle belgeseli çeken yönetmen Aydın Bağardı, filmin 8. Malatya
Uluslararası Sinema Festivali’nde gösterime girmesi öncesinde Euronews’e
konuştu:
Aydın Bağardı: “Hala sürmekte olan bir meslek. İstanbul’da gittikçe az da
olsa, sırt ve küfe hamalı ile karşılaşmak mümkün. Teknoloji ile birlikte,
hamalların yerini artık kargolar aldı ve modern taşımacılığa geçildi. Yüz
yılardır yapılan hamallık mesleğinde özellikle İstanbul’un önemli bir yeri
var. İstanbul’un mimarisi ve yaşamıyla adeta bütünleşmiş bir meslek.
Hamallar 200, hatta 300 kiloya kadar yük taşıyabiliyor.”
Malatya ve Adıyamanlı hamallar
Euronews: “Hamallar mesleğe nasıl başlıyor, isteyen istediği yerde hamal
olabiliyor mu?
Aydın Bağardı: “Genelde Malatya Pötürge ve Adıyaman Gerger’den gelenler
İstanbul’da hamallık mesleğinde ün salmış. Neredeyse dededen, babaya daha
sonra da oğula geçen bir meslek. Hamal babanın doğan erkek çocuğunun hamal
olacağı çok önceden belli…
Onlar kendilerini zanaatkar olarak görüyor
Hamallar, semerleri ihale usulü satın alıp mesleğe girebiliyor, onlar
kendilerini işçi olarak değil, zanaatkar olarak görüyor.
200-300 kilo yük taşıyabilen bu insanlar uzun yıllar bel fıtığı gibi
hastalıklara yakalanmamışlar, ancak son yıllarda bu hastalıktan ve ayak
sağlığından sıkıntı çekenlerin sayısı artmış.”
Euronews: Hamallarla ilgili bir belgesel çekme fikri aklınıza nereden geldi?
Aydın Bağardı: “Bir yıllık çalışmanın sonucu bu belgeseli ortaya çıkardık.
Kendisi de Malatyalı olan yardımcım Nuri Kaymaz’ı dinlerken, bu belgesi
çekme fikri aklıma geldi.
Bugün artık yitip gitmekte olan bir meslek. Teknoloji bu mesleğin de adeta
sonunu getiriyor. Şu anda İstanbul’daki hamalların sayısı 1000’in altında.”
Agatha Christie’den Seyit Onbaşı’ya hamal hikayeleri
Euronews: Belgeseli çekerken ilginç hikayelere de rastladınız mı?
Aydın Bağardı: “İstanbul’a geldiğinde bir keresinde Sirkeci’yi ziyaret eden
ve ince topuklarıyla yolda yürümekte güçlük çeken ünlü İngiliz polisiye
roman yazarı Agatha Christie, dört hamalın taşıdığı sal ile kaldığı otel
Pera Palace’a taşınmış.
Eskiden meyhanelerde çok içip evlerine gidemeyenler için de küfeleriyle
bekleyen hamallar varmış, “küfelik” olmak tabiri de buradan geliyor.
Çanakkale savaşında 275 kiloluk top mermisini taşıyan onbaşı Seyit Ali de
bir hamaldı. Seyit Ali, mekanizması bozulan bir topun mermisini sırtına
alarak namluya sürmüş, ateşleyip İngiliz Ocean zırhlısını vurarak savaşın
seyrini değiştirmişti.”