Osmanlı'nın Bilgisayarı Rubu Tahtası


Yapım Tarihi - 2008
Süre - 01 01:16
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe

Yönetmen - Atilla Murat Bozkurt
Yapım - Anahtar Film Prodüksiyon

Edip Emre Zamanı Tayin Etmek İçin, Osmanlıda Kullanılan Astronomik Gözlemler
İçin Kullanılan Taşınabilir De Olan Rubu Tahtası (Kuadrant)



Kaynak
belgesel.gov.tr
Kültür Bakanlığı Arşivi





Güneş saatinin izinde dünya turu

Yönetmen Attila Murat Bozkurt, Osmanlı mirası güneş saati, sadaka taşı ve kuş
evlerinin fotoğraflıyor, belgesel hazırlıyor. Bir buçuk ayda Türkiye'yi gezen
yönetmen, yurt dışında da çekimler yapmış. Evinde set kuran Bozkurt,
belgesellerin montajını da eşiyle beraber yapıyor.

Attila Murat Bozkurt, Türkiye ve yurt dışındaki Osmanlı yadigârı güneş saatleri,
sadaka taşları ve kuş evlerinin peşine düşmüş bir belgeselci. Aslına bakarsanız
onun bu konularda çalışmaya başlaması tamamen tesadüf. Böyle söylememizdeki
sebep, okuduğu bir kitaptan sonra mesleğine farklı kulvarda devam etmesi.

Bozkurt, aslında Gazi Üniversitesi İşletme son sınıftan terk. Eğitim gördüğü
alanda meslek hayatına adım atmak istemez ve 28 yaşındayken kendini bir dizi
çekiminin setinde (Selim İleri'nin yazdığı Yedikuleli Mihriban) kamera asistanı
olarak bulur. Bir buçuk ay sadece tripod (kamera sehpası) taşır. 1993'te Kanal
6'da kameraman olarak çalışmaya başlar. Bu yıllarda klip çekimlerinde ve tanıtım
filmlerinde yönetmenlik yapar. Yıllar böyle ilerlerken eline bir gün Cengiz
Bektaş'ın Kuş Evleri isimli kitabı geçer. İşte bu zamandan sonra da meslek
hayatındaki çizgi biraz değişir.

Bir buçuk ayda Türkiye'yi gezdi
2005 yılına gelindiğinde Bozkurt, kitabı okuduktan sonra belgesel çekmeye karar
verir. İlk olarak TV5'e kuş evlerinin bulunduğu camileri anlatan yedi bölümlük
"Medeniyetin İşaret Taşları 'İz'ler" belgeselini çeker. Bu çalışmayı yaparken de
güneş saatleri ve sadaka taşlarıyla karşılaşır.

Osmanlı mirası olan gölgeden yararlanarak vaktin tayinin sağlayan güneş
saatlerine, kuş evlerine ve sadaka taşlarına merak salar. Karşılaştığı her yerde
fotoğraflar çeker. Sonrasında da sadece bu konulara yönelir. Bir buçuk ay içinde
kiraladığı arabayla tüm Türkiye'yi gezer. Hatta bununla yetinmez, yurt dışına da
çıkar. İran, Özbekistan, Tunus, Almanya, Danimarka, gittiği ülkelerden bazıları.

Bozkurt, yurt içi ve yurt dışı çalışmaları için üç yılda toplam 10 bin kilometre
yol kat etmiş. Bunun neticesinde de literatüre girmiş yerli ve yabancı güneş
saatleri, kuş evleri ve sadaka taşlarının yüzde 80'ini kayıt altına almış.
Yönetmen, projesi için Kültür Bakanlığı'ndan destek alıyor ancak yeterli
olmuyor. Böyle durumlarda çalışmanın masraflarını karşılamak için cebinden
harcama yaptığı da oluyor.

Maddi sıkıntı yaşayınca evinde set kurdu
Bozkurt, projelerini bir bir hayata geçirirken maddi anlamda sıkıntı çektiği
zamanlar olur. Bunu aşmak için de bir şeylerden feragat etmek durumundadır.
Aklına bir çözüm yolu gelir- Evine set kurmak. Bozkurt, Çengelköy'de bir
apartman dairesinde oturuyor. Evi 135 metrekare.

Evinin bir bölümünü ofise çevirmek için site yöneticisiyle görüşür ve gerekli
izni alır. Eşi de yönetmen olan Bozkurt, çekimlerin montajını eşiyle beraber
yapıyor. "Yönetmenlik, kameramanlık, montaj, Metin yazarlığı kısaca belgeselin
bütün aşamalarını yapıyorum. Bu da bana hem zaman kazandırıyor hem de maddi
kazanç." diyor Bozkurt.

Osmanlı'nın bilgisayarı rubu tahtası
Attila Murat Bozkurt, tarihin içine girdikçe kendine yeni kapıların açıldığını
fark eder. Camilerdeki güneş saatlerini çekerken bu saatlerin geliştirilmiş
düzeneği olan 'rubu tahtası'na rastlar. Osmanlı bilgisayarı da denilen bu cihaz,
hem namaz vakitlerinin tespiti hem de bayram zamanlarının belirlenmesinde
kullanılıyordu. Bu cihazla trigonometrik hesaplar yapılıyor, yükseklik
ölçülüyordu. Yüksek matematik gerektiren bu cihazı da caminin imamı
kullanıyordu. Buradan hareketle belgesel çekmeye karar veren Bozkurt, İslam
astronomisine de merak salar. NASA'nın kabul ettiği en büyük 10 astronottan biri
olan Takiyüddin'e rastlar. Takiyüddin'in Türk-İslam astronomisinde çok büyük ama
hak ettiği değeri bulamadığını anlatan Bozkurt, bugünlerde bir hazırlık içinde.
Takiyüddin'in hayatını drama belgeseli yapma telaşı içinde olan Bozkurt, şöyle
konuşuyor- "Kendisiyle ilgili hiç kitap yok. Ansiklopedilerde paragraf paragraf
geçiyor. Tarihte yeniden yazacağımız şeyler var ama yazmıyoruz. Ne yazık ki
hepsi öylece kalıyor. Bunların değeri çok büyük ve gelecek kuşaklara da aktarmak
bizlerin görevi. Amacım, bilmediğimiz hazineleri ortaya çıkarmak."

zaman.com.tr
28 Ekim 2011