Yapım Tarihi - 2019
Süresi - 01:26:12
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen / Director - Sabri Kuşkonmaz
Senarist / Writer - Sabri Kuşkonmaz
Yapımcı / Producer - Sabri Kuşkonmaz
Görüntü Yönetmeni / DOP - Fejmi Daut, Sabri Kuşkonmaz
Kurgu / Editor - Cem Özer
Ses / Sound - Sabri Kuşkonmaz
Anadolu’nun güney ucundaki dağlık bölgeye Teke yöresi denir. Burası aynı zamanda
Likya uygarlığının sınırlarını kapsar. Bu yörenin dağlık kesiminde çok eskiden
beri göçebe Yörükler yaşar.
Göçebeler ile yerleşik halklar arasında çok eskiden beri farklı alanlarda
çatışmalar yaşanmıştır. Kültür alanında yerleşik olan halkların daha avantajlı
olduğu ileri sürülür. Ancak, Teke yöresinde yaşayan Yörük/Türkmenler sahip
oldukları çok özel bir müzik kültürü ile öne çıkmaktadır.
Göçebe hayatı zordur. Bu hayatta her şeyin en yalını ile yaşam sürdürülür.
Doğada yaşayan Yörük, yaşam için zorunlu olanlardan fazlasını çadırında ve
hayatında barındırmaz. Çünkü çadırı sınırlıdır. Ağırlıkla göçmek zordur. İşte bu
zor yaşamda ve yaşamak için en gerekli olanlardan biri de müziktir. Asya’dan,
yüzyıllar ötesinden, geleneksel müziği yaşadıkları topraklara taşımışlardır. Bu
yerin özelliklerine göre de tonal/armonik olarak biçimlendirilmiş, çok sesli bir
müziğe ulaşılmıştır. Doğa ve doğadaki yaşam bir açık hava konservatuarı gibi
algılanmıştır.
Yörük müzisyenler, usta çırak ilişkisi içinde, görerek, duyarak ve yaşayarak bu
müziği devam ettirmektedirler. Hepsi kendi müzik aygıtlarını da kendileri
yapmaktadırlar.
Maya adlı belgesel, bu öykünün bir parçasıdır. Denizli ili, Çameli ilçesinin dağ
köylerinde yaşayan çobanlık yapmış ve çoğu oldukça yaşlı müzik ustaları vardır.
Bu ustalardan birisi de Hayri Dev’dir. Hayri Dev, 2008 yılında UNESCO “Yaşayan
insanlık mirası” listesine seçilmiştir. Yapılan müzik sadece yerelde
kalmamıştır. Büyük sanatçı Talip Özkan onları tanıtmaya çalışmıştır. Yine büyük
bağlama ustası Erdal Erzincan onların tekniğini çalışarak, üst aşamalara
çıkarmıştır. Fransız bilim insanı Jerome Cleir Hayri Dev ile ilgili belgesel
çekmiş ve doktora çalışması yapmıştır. Bu müzik, gelenekten geleceğe bir
mayadır.
The Essence
The Teke region is at the southern end of Anatolia.
It's a peninsula, between the Toros Mountains and the Mediterranean.
This region has long been inhabited by Turkmen/Yoruks.
The Yoruks make their own musical instruments.
They continue the traditional Yoruk/Turkmen music.
This is a polyphonic, authentic music that also has Asian roots.
It's called Teke Region Yoruk/Turkmen music.
Yoruk musicians continue this music in a master-apprentice relationship, by
seeing, hearing and living. They all make their own instruments. The documentary
Maya is part of this story. There are masters of music living in the mountain
villages of the Çameli district of the Denizli province who’ve done sheperding,
most of them very old. One of these masters is Hayri Dev. In 2008, Hayri Dev was
selected into the UNESCO “Living Human Heritage” list. The music made didn’t
just stay local. The great artist Talip Özkan tried to introduce them. The great
baglama master Erdal Erzincan has worken on their techniques, and took them to
the upper stages. French scientist Jerome Cleir shot a documentary about Hayri
Dev and did a doctorate. This music is yeast(maya) from tradition to the future.
