Leyla İle Mecnun Gurbette (Leyla en Mecnun in den Vreemde)




Yapım Tarihi - 2009
Süresi - 01:39:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe

Yönetmen - Zeynep Özkaya

Belgesel annemin babama duyduğu büyük aşkı ve babamın Hollanda’ya göçünün ilişkilerini nasıl etkilediğini anlatıyor. “ Onlar aynı Leyla ile Mecnun gibiydiler” diye anlatıyor bizim köylüler Sivas’ta. Ben ise ailenin en küçük çocuğu olarak özellikle onların ilişkilerinin en kötü halini ve ayrılıklarını hatırlıyorum. Leyla ile Mecnun gibi annemlerin aşk hikâyesi de ayrılıklarla şekillenmiştir. Ayrıca şiirsel olmaları açısından da birbirlerine benzerlik gösteriyorlar. Bunu özellikle 38 yıl önce babam ve annem tarafından doldurulmuş özlem dolu, türkü dolu eski kasetleri dinlediğimde fark ettim. Yüzyıllardır Mecnun Leyla’ya olan aşkını kuşaktan kuşağa şiirlerle, şarkılarla anlattı bize ama peki ya Leyla? Bir de onun sesine kulak verelim isterseniz!

Ödüller:
Kosmopolis Vakfı: Sinema & Kültür; Wereld Film Canon Ödülü. 2009
Rodos Çevre FF; En İyi Belgesel Ödülü. 2009
Hollanda Film Enstitüsü; En İyi İlk Film Ödülü. 2009

21. Ankara Film Festivali, Ulusal Belgesel Film Gösterim Seçkisi. 2010
3. Documentar-Ist İstanbul Belgesel Günleri, Yeni Yetenek Ödülü. 2010
3. Documentar-Ist İstanbul Belgesel Günleri, SİYAD Yerli Belgesel Seçkisi. 2010
43. SİYAD Türk Sineması Ödülleri, En İyi Belgesel Film Adayı. 2011



Kaynak
Ankara Film Festivali




Leyla en Mecnun in den vreemde (Leyla and Mecnun Abroad)

De liefde van haar ouders was als die van Leyla en Mecnun. Dat is een van de
eerste dingen die Zeynep Özkaya hoort op de cassettebandjes die ze vindt in het
huis van haar moeder in Turkije. Het zijn de gezongen liefdesbrieven die haar
ouders in de jaren zeventig over en weer stuurden tussen Turkije en Nederland.
Leyla en Mecnun zijn te omschrijven als de Romeo en Julia van de Arabische
cultuur. Al eeuwenlang staat het verhaal van hun onmogelijke liefde in de
oosterse wereld symbool voor ongeremde en gedoemde passie. De vergelijking
strookt niet met het beeld dat Özkaya zelf heeft van haar ouders, die inmiddels
uit elkaar zijn. Dus neemt ze zelf de camera ter hand voor deze intieme
reconstructie van de vurige relatie tussen de twee - een liefde die, naar snel
blijkt, verblindend en verwoestend was. Geïllustreerd door foto's van het gezin
in het Turkse bergdorp en hun flatje in de Bijlmer vertellen haar ouders, los
van elkaar, hun verhaal - moeder gepassioneerd en openhartig, vader nuchter en
soms bot.





Filmmaakster Zeynep Özkaya wint weer prijs

De documentaire 'Leyla en Mecnun in den Vreemde' van Zeynep Özkaya krijgt de ene
prijs en nominatie naar de andere. Recent won Özkaya met haar film de 2010 New
Talent Award in Istanbul. De New Talent Award werd mede mogelijk gemaakt door
het Nederlands Consulaat-Generaal in Istanbul.

Leyla en Mecnun in den Vreemde is onlangs ook genomineerd voor de beste
documentaire film door Turkish Film Critics Association SİYAD, door het
Nederlands Film Festival (2009) als beste debuutfilm en door het Rhodos Ecofilms
International Film Festival als beste documentaire. Op de Turkse filmavond van
Kosmopolis Den Haag werd de film uitverkoren tot publiekslieveling en gekozen
voor de WereldFilmCanon: een lijst van films die een indringende kijk geven op
uiteenlopende culturen. De film is een festivalhit en was in 14 verschillende
landen te zien: van Taiwan, Suriname tot Turkije.

Özkaya groeide op als jongste dochter van een Turks gezin dat naar Nederland
migreerde. Leyla en Mecnun in den Vreemde vertelt het verhaal van de totale
liefde van haar moeder voor haar vader en wat de gevolgen waren van hun migratie
naar Nederland. De bijzondere basis van de film wordt gevormd door een stapel
cassettebandjes, gezongen liefdesbrieven van haar ouders, die Özkaya ontdekte
tijdens een bezoek aan hun geboortedorp. Özkaya’s ouders waren als Leyla en
Mecnun, personages uit de bekendste liefdeslegende uit het Midden-Oosten.

Onverwacht succes
'Ik had het succes van de film nooit verwacht', vertelt Özkaya door de telefoon.
'Zeker ook niet omdat ik alles zelf moest doen zoals het camerawerk. Daar heb ik
amper ervaring in. Het was heftig om alles in je eentje te moeten doen. Je
twijfelt: doe je het wel goed?' Het was geen vrijwillige keuze om het film- en
productiewerk in eigen hand te houden. Özkaya had op de deuren van de
verschillende fondsen, producenten en omroepen geklopt, maar kreeg nul op het
rekest: het verhaal was niet interessant genoeg of het verhaal was niet
origineel genoeg: 'Er is toch al een keer iets over de eerste generatie Turken
gemaakt?', kreeg ze dan te horen. 'Dat vond ik zo pijnlijk dat argument. Vooral
omdat ik wist dat er juist veel verschillende verhalen bestaan over die migratie.'
Uiteindelijk ontving ze financiële steun van de moslimomroep NMO. De NMO had
eerder bijgedragen aan haar even succesvolle filmproject de Haren van Hilal. De
NMO zond 'Leyla en Mecnun' uit. Ze is blij met de hulp van de NMO, maar ze zou
willen dat haar film een groter bereik had. De film is overigens recent door Het
Gesprek uitgezonden. 'Ik kreeg zo veel ontroerende mails na de vertoning. Mensen
waren blij dat hun verhaal dat amper wordt gehoord nu werd verteld. Dat vond ik
eigenlijk belangrijker dan de prijzen.'

Onzichtbare muur
Özkaya is maatschappelijk betrokken. De multiculturele samenleving gaat haar aan
het hart. Met het maken van deze film wilde ze eveneens een opening bieden naar
autochtonen toe om tot een dialoog te komen. 'Als je emotioneel kunt meeleven,
dan sta je denk ik eerder open om samen in dialoog te gaan.' Haar derde film zit
al in haar hoofd: een film over hoe en waarom het mis kan gaan met de integratie
van migranten. 'De film gaat over de onzichtbare muur die er bestaat tussen
autochtonen en de migranten. Er zijn genoeg Wilders-verhalen: wij moeten ons
aanpassen. Maar waarom dingen mislukken, daar wordt geen aandacht aan besteed.'
Özkaya neemt zichzelf daarbij als uitgangspunt: een van de kinderen van 'Leyla
en Mecnun'; de tweede generatie. Als basis neemt ze oude filmopnames van haar
zelf toen ze op de basisschool was en andere gevonden oude filmfragmenten.

Derde film?
Het zou haar derde film moeten worden. Met nadruk op 'zou', want na 2
succesvolle films zou je denken dat de fondsdeuren voor haar open gaan. Nee,
bemerkt Özkaya. Een filmprofessional waarschuwde haar al: 'Denk je dat fondsen
geïnteresseerd zijn in zo'n verhaal? Het is een blank bolwerk.' De
documentairemaakster vindt het wrang dat er geen interesse zou zijn voor haar
werk. Tijdens de vertoning in het Haagse Kosmopolis wist 'Leyla en Mecnun' zowel
allochtonen als autochtonen tot tranens toe te beroeren. Bovendien laten het
succes van de 2 films zien, dat ze als regisseuse een snaar weet te raken bij
het publiek.

Blank bolwerk
Toch houdt Özkaya wel degelijk rekening met de kans dat ze weer geen
financiering van fondsen en producenten zal krijgen en alles wederom in haar
eentje moet doen. Ze ziet er wat tegenop. Het onderwerp is al heikel en dan ook
nog alles zelf doen? 'Ik weet niet of ik er de moed voor heb. De vorige keer
ging de film mijn hele leven beheersen (ze werkte 3 jaar aan haar film, red.).
Ik weet niet of ik dat weer zo aankan.' Daarom waardeert ze zo de prijs die ze
kreeg van het Nederlandse consulaat in Turkije. 'Als Nederlanders voelden ze
zich wél betrokken bij mijn werk. Ik was dan ook trots om als Turkse Nederlandse
de prijs in ontvangst te mogen nemen.'

wereldjournalisten.nl
Maandag 05 juli 2010
Redactie Wereldjournalisten