Yapım Tarihi - 2023
Süre - 00:42:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe
Çekim Mekânları - Kahramanmaraş, İstanbul, Kayseri (İncesu), Konya (Mevlana
Müzesi)
Yönetmen - Coşkun Çokyiğit
Senaryo - Coşkun Çokyiğit
Görüntü Yönetmeni - Mehmet Gün
Müzik - Ferhat Göçer (Türkü)
Tema Müzik - Cem Çelebi
Karakalem Çizimler - Ömer Onay
Han Duvarları Şiiri Seslendirme - Fatih Ayhan
Kurgu - Onur Müveyyen
Altyazı İngilizce Çeviri - Begüm Berber
Ana Karakterler
Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış - Mehmet Pala
Mevlevi Şeyhi Selim Dede - Bahaiddin Bilginer
Maraşlı Şeyhoğlu Gençliği - Ahmet Alper Büyükçelik
Maraşlı Şeyhoğlu’nun Yavuklusu Aslı - Ayşe Büyükçelik
Röportajlar
Hilmi Yavuz (Şair)
Dr. Nazif Öztürk (Tarihçi)
Doç. Dr. Sezai Küçük (Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tasavvuf Anabilim
Dalı Başkanı)
Abdi Tekerek (Şeyh Selim Dede’nin Torunu)
Dr. Oğuz Paköz (Yazar)
Hasan Tasacı (Yazar)
Ali Avgın (Yazar)
Bu belgesel, Faruk Naifiz’in şiirindeki kurmaca Şeyhoğlu ile Şeyhoğlu’nun gerçek
öyküsünü (yani benim kurgumu) bir arada görselleştirerek izleyiciye seçenek
sunmaktadır. Kime inanacaklarını onlar karar verecektir.
"Kurgu ve Gerçek - Maraşlı Şeyhoğlu" belgeselinin ön gösterimi AKM'de
gerçekleştirildi
Yönetmenliğini ve senaristliğini Coşkun Çokyiğit'in üstlendiği "Kurgu ve
Gerçek-Maraşlı Şeyhoğlu" belgeselinin ön gösterimi, Atatürk Kültür Merkezi (AKM)
Yeşilçam Sineması'nda gerçekleştirildi.
Belgesel, Türk edebiyatının usta şairlerinden Faruk Nafiz Çamlıbel'in "Han
Duvarları" şiirinde öldüğü tasvir edilen Şeyhoğlu Satılmış'ın aslında şairin
hayal gücünden doğmuş bir karakter olmadığını anlatıyor.
AA muhabirine açıklamalarda bulunan Çokyiğit, Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış ile
ilgili bir belgesel yapma fikrinin 1970'li yıllarda ortaya çıktığını söyledi.
Çamlıbel'in şiiriyle ilk defa, Prof. Dr. Mehmet Kaplan'ın Cumhuriyet'in
kuruluşunun 50. yıl dönümü münasebetiyle hazırladığı armağan kitap vesilesiyle
karşılaştığını belirten Çokyiğit, "O kitaptaki ilk şiir 'Han Duvarları'ydı. Ben
o zaman lise öğrencisiydim ve bu şiirden çok etkilenmiştim. Şiirde geçen
'Maraşlı Şeyhoğlu' ise fazlasıyla dikkatimi çekmiş ve hafızamda yer etmişti."
dedi.
Çokyiğit, kendisinin de Kahramanmaraşlı olduğunu söyleyerek, şöyle devam etti:
"Anneannemin dedesi Mevlevi şeyhiydi. Evimizde başta külah olmak üzere
Mevlevilikle ilgili çeşitli objeler vardı. Bu meseleyle ilgili de evimizde
kulaktan kulağa aktarılan bir hikaye söz konusuydu. Ben de o heyecanla bu
şiirden büyüklerime bahsettim ve onlar bunun üzerine ağlamaya başlayarak,
'Burada anlatılan, bizim üvey ağabeyimizdir.' dediler. Bu durum, benim için çok
etkileyici bir andı."
"Meselenin peşine düştüm ve bir sürü belgeye ulaştım"
Konuyla ilgili çalışmalarının zaman içinde arttığına işaret eden Çokyiğit,
"Meselenin peşine düştüm ve bir sürü belgeye ulaştım. Maraşlı Şeyhoğlu'yla
ilgili benim kan değil, kültürel bir bağım var. Konuyla ilgili birkaç yazı
yazdım, araştırmalarda bulundum. Gördüm ki kahramanımızla ilgili büyük bir
efsane yahut tevatür var. Ben de Şeyhoğlu'nun gerçek hikayesini ortaya koymak
adına bu belgeseli yapmaya karar verdim." diye konuştu.
Coşkun Çokyiğit, belgeselle ilgili destek almak adına Kültür ve Turizm
Bakanlığına müracaat ettiğini dile getirerek, şunları kaydetti:
"Bakanlık belgeselle ilgili hazırladığım projeyi onaylayarak bana destek verdi.
Bunun üzerine önce Maraş'taki Mevlevi kültürü ve adabıyla ilgilenen
Kahramanmaraş Musiki Derneği Başkanı Bahattin Bilginer, Maraşlı mahalli yazar
Ali Agun gibi isimlerden destek aldım. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi gibi
kurumlarımızın da bana önemli katkıları oldu. Bunun dışında önemli
akademisyenlerin de kapısını çaldık, onların tanıklığına başvurduk. Şeyhoğlu'nun
doğup büyüdüğü yerleri ziyaret edip belgesel için çekimlerimizi
gerçekleştirdik."
Çamlıbel'in "Han Duvarları" şiirinin sinematografik ve görsel açıdan oldukça
güçlü bir anlam ve yapıya sahip olduğuna dikkati çeken Çokyiğit, "Han
Duvarları"nın dönemi için ifade ettiği anlama dair, "Han Duvarları, Cumhuriyet
döneminin, Türk insanı ve kültürünü nasıl algıladığına dair önemli ipuçları
içeriyor. Çamlıbel'in bu metni, milli şiir cereyanını başlatan bir anlama ve
değere sahip. Daha önce bu şiirle ilgili yapılmış çalışmaların odağında ise
Faruk Nafiz'in anlatım ve tasviri vardı. Biz bunu yapmadık, çünkü bu zaten
yapılmıştı ve kolay bir yol olurdu." görüşlerini paylaştı.
"Karacaoğlan'ın şiirlerindeki imgelerden hareket ederek o şiirin resmini,
filmini yapan kimse yok"
Çokyiğit, belgeselle Şeyhoğlu'nun kurmaca değil, gerçek bir karakter olduğunu
göstermek istediklerini vurgulayarak, "Derdimiz Faruk Nafiz'in 'Han Duvarları'
şiirinin belgeselini yapmak değildi. Maraşlı Şeyhoğlu karakteri, edebiyat
eleştirmenleri tarafından bugüne kadar Faruk Nafiz'in kurmaca bir karakteri
olarak değerlendiriliyordu. Biz belgeselle Şeyhoğlu'nun kurmaca değil gerçek bir
karakter olduğunu göstermek istedik." dedi.
Şiirin hikayesine dair de Çokyiğit, şunları anlattı:
"Han Duvarları şiiri, Cumhuriyet döneminin hemen başında kaleme alınıyor.
Çamlıbel, Kayseri'ye öğretmen olarak atanıyor. Böylece dönemin bir Türk aydını
savaş sonrasında Anadolu'yu ilk defa görüyor ve bu gerçeklikle yüzleşmiş oluyor.
Anadolu'da ne var, Anadolu mirası nedir, savaştan arta kalan nedir? Cumhuriyet
döneminin şiiri için çok önemli bir anlama sahip olan bu metindeki ana
karakterlerden birisinin şairin muhayyelesinden çıkıp çıkmadığı hem edebiyat
tarihi hem de estetik tarihimiz açısından önem arz eden bir meseledir."
Cumhuriyet döneminde Anadolu'daki kültürel birikimin yeterince ele alınmadığını
belirten Çokyiğit, "100 yıllık Cumhuriyet tarihi hayatımızda maalesef ciddi bir
kültürel beslenme yok. Karacaoğlan'ın bir şiirindeki imgelerden hareket ederek o
şiirin resmini, filmini yapan kimse yok. Ne yazık ki bizim entelektüellerimiz
kendi kültürünü, kültürün gerçekliğini bilmiyorlar. Faruk Nafiz, kendi
kültürünün içindeki önemli bir şahsiyeti şiirin odağına almış. 'Kurgu ve Gerçek'
belgeseli de kültürel değerlerine yaslanan bu ismi ve onun karakterinin
hikayesini seyirciye aktararak kendi gerçekliğimizi gözler önüne sermeye
çalışıyor." değerlendirmesinde bulundu.
Şair Hilmi Yavuz, tarihçi Dr. Nazif Öztürk ve Şeyh Selim Dede'nin torunu Abdi
Tekerek'in yer aldığı ve müziklerini Ferhat Göçer'in üstlendiği belgeselde,
Şeyhoğlu'nun gençliğini ise Ahmet Alper Büyükçelik canlandırıyor.