Yapım Tarihi - 1978
Süre - 01:00:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Tuncel Kurtiz
İşçi sınıfı memlekete gider
Tuncel Kurtiz’in varlığı bilinen ama düne kadar ortada kopyası bulunmayan bu
‘kayıp’ yapıtı, geçen sene ilk kez İstanbul’da Hangi İnsan Hakları? Film
Festivali’nde gösterildiğinde salonda bir cevher gibi ışımış ve tıka basa dolu
salonda coşkuyla karşılanmıştı. Film izin döneminde, ‘misafir işçi’ olarak
çalıştıkları Almanya’dan Türkiye’ye doğru yola çıkan işçilerin uzun ve çileli
yolculuğunu konu alıyor.
Kurtiz’in 1978’de İsveç Televizyonu SVT için çektiği belgeselin orijinal ismi “Gastarbeiterstrasse”,
yani “Misafir İşçi Yolu”… Fakat filmde de söylendiği gibi, bu yol aynı zamanda
Ölüm Yolu olarak nam salmış. Çünkü burası, özellikle yaz aylarında ölümle
sonuçlanan bir çok kazaya sahne oluyor.
E-5 Karayolu’nun tarihi, Avrupa’ya işçi göçünün tarihiyle iç içe… Geçmişte Alman
işçilerin mesken tuttuğu Kreuzberg, Wedding, Neuköln gibi semtlerde bu sefer
‘misafir işçiler’ oturmakta; bunların çoğu geride bıraktığı ailesini yılda en
fazla iki kez, yılbaşında ve yaz tatilinde görebilmektedir; o da E-5 üzerinden
memlekete çıkılan bu yolculuğa katlanarak.
Film uzun yol için araba almaya veya eski arabasını daha geniş aile boyu bir
şeyle değiştirmeye çalışanların cirit attığı araba pazarında başlayıp, buradan
alınmış ikinci - hatta üçüncü, dördüncü- el araçlarla çıkılan uzun bir yolculuğu
Türkiye’ye kadar takip ediyor. Yol sadece uzun değil, tehlikeli de; özellikle
Yugoslavya ve Türkiye bölümünde. Nitekim filmde sık sık, enkaza dönmüş araçları
da görüyoruz….
Alman orta ve üst sınıflar yazın tatil için İspanya sahillerine inerken, filmde
de söylendiği gibi, bu insanlar tatillerini geçirmek için, Mallorca’ya gitmiyor;
Yugoslavya, Türkiye ve Yunanistan’a doğru direksiyon kırıyor.
Cennete değil ama memlekete giden işçi sınıfının hüzünlü bir portresini çiziyor
Tuncel Ağabey.
Necati Sönmez
Kaynak
Avrupa Filmleri, Gezici Festivali
E5 Ölüm Yolu
Tuncel Kurtiz, Türkiye-İsveç, 1978, 60’, Renkli
Filmin merkezinde efsanevi E5 Yolu var. Güneydoğu Avrupa’dan başlayan işçi
göçüyle bu yol eski anavatanla ev sahibi ülke arasında ana bağlantı noktası
haline geldi. Tuncel Kurtiz, 1978’de İsveç’ten yola çıkıp Türkiye’ye giden;
hatta bazıları 2000 kilometreden fazla yol kat etmiş insanları filme aldı.
Balkanlarda geçen 1978 tarihli bu yapım, söz konusu bölgede bugüne kadar yaşanan
değişimi de gözler önüne seriyor.
Kaynak
Hangi İnsan Hakları? Film Festivali
5. Hangi İnsan Hakları? Film Festivali, Lab MODE ''Gezi Hikayeleri” Seçkisi. 2013
20. Avrupa Filmleri, Gezici Festival, Tuncel Kurtiz İle Yola Devam Bölümü, Gösterim Seçkisi. 2014
