Yapım Tarihi - 2024
Süresi - 01:00:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen / Director - Orhan Tekeoğlu
Senarist / Writer - Orhan Tekeoğlu
Yapımcı / Producer - Nurdan Tümbek Tekeoğlu
Yapım - Medya Ton
Görüntü Yönetmenleri - Serdar Güven, Nazım Caba
Kamera - Soner Günaydın
Kurgu - Lukas Agelastos, Deniz Emre Pehlivan
1960’ların başında Uzungöl’de hayat, dağların, ormanların ve suyun ritmiyle
sürmektedir. İnsanlar toprağı işler, hayvanlarını besler, birbirlerinin evlerine
girip çıkar. Sonra doğa değişir. Art arda gelen sel ve heyelanlar köyün kaderini
belirler ve bazı aileler yaşadıkları toprakları terk etmek zorunda kalır.
Devletin iskân politikasıyla yaklaşık 800 kilometre uzağa, Van’ın Özalp ilçesine
bağlı Dönerdere’ye gönderilirler.
Uzungöl’ün nemli yeşilinden Dönerdere’nin kuraklığına gelen bu insanlar için
yeni hayat, önce yabancılık demektir. Arkalarında bıraktıkları coğrafyanın
yerine bambaşka bir toprak, alıştıkları hayatın yerine bambaşka bir düzen
vardır. Üstelik bu yeni yerde onları, dilleri, inançları ve gelenekleri farklı
olan Kürt aileler karşılar.
Zamanla yabancılık yerini komşuluğa, komşuluk ise ortak bir hayata bırakır.
Toprak birlikte işlenir, hayvanlar yetiştirilir. Bir tarım ve hayvancılık
kooperatifi kurulur. Yoksullukla başlayan hayat, emeğin ve dayanışmanın gücüyle
büyür. Bir zamanlar birbirine yabancı olan iki topluluk, aynı toprağın üzerinde
kendilerine ortak bir gelecek kurar.
Fakat toprağın üzerinde kurulan hayat, toprağın kendisi kadar kırılgandır.
1978’de yaşanan bir arazi anlaşmazlığı, yıllar boyunca örülen ilişkilerde bir
çatlak açar. Çatlak büyür; ortaklıkların yerini anlaşmazlıklar, komşuluğun
yerini mesafe almaya başlar. 1980’lerle birlikte tarımın çöküşü yeni bir göç
dalgasını beraberinde getirir. Dönerdere’de kurulan hayat bir kez daha dağılır.
Uzungöl ise tam tersine büyümektedir.
Bir zamanlar sel ve heyelanlar nedeniyle terk edilen köy, yıllar içinde
Türkiye’nin en tanınan turizm merkezlerinden birine dönüşür. Geride bırakılan
evlerin, tarlaların ve yolların yerini oteller, restoranlar, kafeler ve
dükkânlar alır. Bir zamanlar insanların yaşadığı toprak, artık değer biçilen bir
mülktür.
Yıllar sonra eski sakinler Uzungöl’e geri döner.
Ama geri döndükleri yer, hafızalarında taşıdıkları yer değildir.
Çocukluklarının geçtiği topraklarda artık başka yapılar yükselmekte, eski
sınırlar yeniden çizilmekte, akrabalar ve eski komşular arasında mülkiyet
anlaşmazlıkları yaşanmaktadır. Bir zamanlar birlikte yaşanan hayatın hatırası,
bugünün ekonomik gerçekliğiyle karşı karşıya gelir.
Film, Uzungöl’den Dönerdere’ye, oradan yeniden Uzungöl’e uzanan altmış yıllık
bir yolculukta göçün yalnızca bir yer değiştirme olmadığını anlatır. İnsanların
terk ettikleri yerlerle kurdukları bağın, zaman, para ve hafıza tarafından nasıl
dönüştüğünü izler.
Bir toprak parçası ne zaman “ev” olur?
Onu ekip biçtiğimizde mi, çocukluğumuzu orada bıraktığımızda mı, yoksa artık
başkasının sahip olduğu bir yere dönüştüğünde mi?
Ve insan yıllar sonra evine döndüğünde, gerçekten eve mi dönmüştür?
Belki de bazı yerler terk edildiğinde değil, değiştiğinde kaybedilir.