Yapım Tarihi - 2002
Süre - 00:57:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe
İlk Yayın Tarihi - 17.09.2002
Yönetmen - Turgut Ünal
Editör - Ruşen Çakır
Geceyarısı Ekspresi'nin yazarı CIA-MİT işbirliğiyle kaçırıldı
NTV'de bu akşam yayımlanacak olan ‘‘Beşinci Kol’’ isimli belgeselde,
‘‘Gecerayısı Ekspresi’’ kitabının yazarı ve filminin ana karakteri olan
uyuşturucu kaçakçısı Billy Hayes'in İmralı Cezaevi'nden kaçmadığı, CIA ve MİT'in
işbirliği sonucu kaçırıldığı iddia ediliyor.
Belgeselde, Türkiye ile ilgili ilk CIA raporunda, o devirde Türkiye'yi
yönetenlere nasıl bir gözle bakıldığı da yer alıyor.
Cumhuriyet gazetesi yazarı Özgen Acar, 6 Ekim 1970'te Yeşilköy Havaalanı'nda iki
kilo esrarla yakalanan Billy Hayes'in, o dönemde basına yansıdığı gibi İmralı
Cezaevi'nden kendi çabalarıyla kaçmadığını, CIA ile MİT arasındaki işbirliği
sonucu kaçırıldığını iddia etti. NTV'de bu akşam yayımlanacak olan ‘‘Beşinci
Kol’’ adlı belgeselde bu iddiasını dile getiren Acar, planın CIA'nin o dönemde
Ankara ve İstanbul'da istasyon şefi olan ajanlar tarafından yapıldığını, Türk
tarafının da hazırlanan plana uyduğunu savundu.
Acar, Billy Hayes'in annesinin oğlunu kurtarmak için Amerikan Kongresi başta
olmak üzere, bütün kurumların üzerinde ağır bir kamuoyu baskısı oluşturduğunu
belirterek, bunun üzerine CIA'nin devreye girip bir plan hazırladığını anlattı.
Plana göre, cezasının belli bir süresini İstanbul'da geçiren Billy Hayes,
dönemin Adalet Bakanı'na yapılan baskı üzerine yarı açık İmralı Cezaevi'ne
nakledildi.
Billy Hayes İmralı Cezaevi'ndeyken ilginç olaylar birbirini kovalamaya başladı.
Söz gelişi, Hayes, bir gün adanın etrafında tesadüfen boş bir sandal buldu.
Sandala atladığı gibi küreklere asılmaya başladı. Marmara'yı avucunun içi gibi
biliyormuşçasına ileride bekleyen sürat motoruna yaklaştı. Motorda, kolayca
tahmin edilebileceği gibi CIA görevlileri vardı. Hayes, motorla Tekirdağ'a
götürüldü ve oradan eline tutuşturulan pasaportla Yunanistan'a geçti.
Özgen Acar'ın iddiasına göre, Billy Hayes'in kaçtı gibi gösterilerek serbest
bırakılması karşılığında susması sağlanacaktı. Türk tarafı anlaşmaya uyduğu
halde Billy Hayes uymayacak ve ABD'ye gider Gitmez o Ünlü ‘‘Midnight Express’’ (Geceyarısı
Ekspresi) kitabını yazacaktı. Hayes kitabında, fırtınalı bir günde kendi başına
kaçtığını yazıyordu, ama Ünlü yönetmen Alan Parker, kitabı sinemaya aktarırken,
Sağmalcılar Cezaevi'nde kendisine tecavüz etmek isteyen başgardiyanı öldürüp
kaçmasını tercih edecekti.
1978 yapımı Geceyarısı Ekspresi iki Oscar almakla kalmamış, bütün dünyada gişe
rekorları kırarak yıllarca afişlerde kalmıştı . Yönetmenliğini Turgut Ünal'ın,
editörlüğünü Ruşen Çakır'ın yaptığı belgeselin tamamı, bu akşam NTV’de
yayınlanacak.
CIA raporundaki Ünlü isimler
Amerikan Merkezi Haberalma Teşkilatı CIA, ilk Türkiye raporunu 22 Aralık 1948'de
hazırlamıştı. Söz konusu raporda, Türklerin kökeni ve toplumsal karakteri
hususunda ilginç analizler yer alıyor, arkasından da devrin yöneticilerinin
ABD'yle ilgili tutumları dile getiriliyordu.
İsmet İnönü- Kısa boylu, sessiz ve mütevazi bir kişilik. Açıklanmayan
sağırlığından dolayı kısık sesle konuştuğu düşünülüyor (...) İnönü, kendini hep
geri planda tutan kişiliğiyle, dinamik bir yapıya sahip olan Atatürk'ten çok
farklıydı ama tutarlı ve sabırlı bir yolla Türkiye'yi ve Türkleri modernize
etmeye çalışıyor. Savaşın sona ermesinden sonra, ülkesini Sovyet tehdidine karşı
korudu, çok partili sistemi teşvik etmesi başta olmak üzere demokratikleşmeyi
geliştirdi. Türkiye'nin en yakın dostu ve başlıca dayanağı olarak gördüğü ABD
ile ilişkileri güçlendirdi.
Mahmut Celal Bayar- Demokrat Parti Kurucusu ve Başkanı. Kemalist düşüncenin
şiddetli savunucusu oldu. Çok yetenekli bir yönetici. Halk desteği gittikçe
artıyor. Bayar'ın yurt sevgisi, iki tarafa da saygı Duyan bir dış politika,
Sovyetlere karşı kesin bir tavır ve fazla aşırı uçlardan kaçınma olarak ortaya
çıkıyor.
Mareşal Fevzi Çakmak- Millet Partisi'nin onursal başkanı. Padişah'ın Savaş
Bakanı iken, Kemalistlere mühimmat sağlayarak Cumhuriyet'in kurulmasında önemli
rol oynadı.
Orgeneral Salih Omurtak- Genelkurmay Başkanı. Atatürk'ün çok saygı duyduğu
Omurtak, Kürt ayaklanmalarını bastırmada gösterdiği başarıdan dolayı hızla
yükseldi. Önceleri ABD gözlemcilerinin bu önemli görevi sürdürmesi konusunda
endişeleri olmasına rağmen, Omurtak hemen uyum gösterdi ve ABD yardım
programının başarı ile uygulanmasına katkıda bulundu. ABD'yle ilişkileri iyi
idare ediyor.
hurriyet.com.tr
24.09.2002
Sefa Kaplan
5. Kol
NTV, yeni dönemde önemli belgeselleri ekrana getirmeye devam ediyor. Bu akşam,
istihbarat örgütleri ve uluslararası ilişkilerde casusluk konusunu işleyen “5.
Kol” adlı belgesel beşinci bölümüyle NTV ekranına geliyor. Türkiye'de ve dünyada
istihbaratın gayri resmi tarihi beşinci kol belgeselinin bu bölümünde 1 ve 2.
Dünya savaşlarındaki casusluk faaliyetleri, kullanılan şifreleme yöntemleri,
İngiliz şifre kırıcılarının Ünlü 40 nolu odası yer alıyor. Çözülemeyen bilmece
“Enigma” nasıl deşifre edildi? Pearl Harbour saldırısı önlenebilir miydi? Bütün
bu soruların yanıtı bu akşam NTV’de...
ntv@ntv.com.tr
23:05, PAZAR
arsiv.ntvmsnbc.com
https://eksisozluk.com/besinci-kol--259412
beşinci kol
ntv'nin yerli yapım 17/09/2002 tarihinden itibaren yayınlamaya başladığı
belgeseli. Gizli servisler ile ilgili bir yapımdır. ajanlık, casusluk,
psikolojik savaş gibi faaliyetlere uluslararası diplomasi literatüründe verilen
isim. neden bu ismin seçildiği konusunda iki açıklama vardır.
a) ispanya iç savaşı sırasında faşistlerin dört koldan madride ilerlemeleri
sırasında madrid içindeki francocuların eylemleri beşinci kol olarak
adlandırılmıştır.
b) klasik düzende ordular dört kol (dört sıra) halinde yürürler. düşman ülkede
yürütülen casusluk faaliyetleri de bu sisteme yapılan atıfla "beşinci kol"
olarak adlandırılır.
"fifth column" olarak bilinir ingilizce konuşulan yaban ellerde ve bir ülke
içindeki düşman ülke yandaşlarının tanımlanmasında kullanılır. faaliyetleri
beşinci kol faaliyeti olarak adlandırılır. (şaşırtıcı bu) bir düşmanlık söz
konusu olmasa bile misalen sözlükteki yorumz yazarlarını bu şekilde
adlandırabiliriz, biraz zorlarsak. truva atının farklı bir yorumu diyelim yine
kafa karıştırmak için. madem kafa karıştıralım dedik, o zaman ek bilgiler de
verelim. altıncı kol diye bir şey daha var yine,beşinci kola yardımcı olanlara
da onları engellemeye çalışanlara da aynı isim verilir, niye bilmiyorum ama bu
doğru. bunlar asıl söylentilerle filan uğraşırlar, moral çökertmeye uğraşırlar,
her taraf yalan dolar kusar en son insanlar.
İspanya iç savaşı sırasında Ünlü frankist general emilio mola madrid'i daha
sonra 1937 kuşatması olarak hatırlanacak bir abluka altına alır. uzatmanın ne
kadar surcegini soran gazeteciler "dört koldan kuşattık, besinci kolumuzda
şehirde. çok süreceğini sanmıyorum " der. bu terim siyasi literature içerideki
ajanları belirtmek için kullanılan bir sıfat olarak geçer.
(bkz- fifth regiment) (bkz- qiunto regimento) beşinci kol (fifth column)
ellerindeki her türlü araca başvurarak bir ulusun dayanışmasını ve bütünlüğünü
yok etmeye çalışan yıkıcı yeraltı grubuna ve bu harekete verilen isim. ispanya
iç savaşı (1936-39) sırasında faşistlerin dört koldan madrit'e doğru ilerlediği
bir sırada, hükümeti çeşitli sabotaj ve eylemlerle içeriden yıkmaya çalışan
francisco franco taraftarları beşinci kol diye nitelendirilmiştir. beşinci kolun
başlıca yöntemlerinden biri yıkıcı unsurların, hedef ülkenin tüm yapısına,
özellikle de siyasal karar alma ve ulusal savunma merkezlerine sızmasıdır.
benzeri uygulamalar nazi almanyası tarafının avusturya, çekoslovakya, norveç
gibi ülkelerin ele geçirilmesinde uygulanmıştır. 1940 yılında nazi almanyasının
norveç'e saldırısında vatan haini olarak tanımlanan dünya grubu beşinci kol
olarak çok etkili bir rol oynamıştır.
"V" adlı dizi de visitors 'ların içinde bulunan ve yönetime karşı mücadele eden
isyancı grup..
Geçkin'deki direnişçi grubun adı. o kendilerini feda ederken 5. kol çok yaşa diye
haykırmaları yok mu, insanın katılası geliyor...
Fiili müdahale ile ele geçirilemeyen bir kitleyi ya da devleti propaganda,
casusluk, sabotaj ya da terör yoluyla manevi etkiye maruz bırakmak suretiyle
kendi müdahalenize uygun hale getirmek ya da fiili savaş esnasında savaşı daha
kolay kazanmak için yapılan her türlü manevi yıkıcı çalışma ya 5.kol
faaliyetleri denir.
Bu kelime ilk kez General Franco tarafından 1936-1939 İspanya İç Savaşı
sırasında söylenmiştir. Generalin orduları Madrid’e dört koldan saldırdıkları
sırada beşinci kol görevindeki Madrid içerisinde bulunan Generalin istihbarat
yetkilileri şehirde bir ayaklanma çıkarmış ve Madrid’in düşmesine yardımcı
olmuşlardır.
Beşinci kol çalışmalarını en mükemmel şekilde kullanan ilk devlet Nazi
Almanya’sıdır. Bu devlet Gestapo aracılığıyla bir çok devletin içine sızmış ve
halkı kendi görüşlerine göre yönlendirmiştir. Bu sebepten dolayı Nazi Almanya'sı
2. Dünya Savaşı sırasında Polonya, Norveç, Hollanda, Danimarka, Avusturya gibi
devletleri istila ederken bu çalışmayı temel koşul olarak görmüştür.
Beşinci kol insan psikolojisini ve sosyolojiyi çok iyi Bilir. Beşinci kol
mukavemeti yüksek bir toplumda çalışamayacağını bildiği için öncelikle bu kesime
saldırır.
Medya, beşinci kol için çok iyi bir araçtır. Bunu bilen beşinci kol medyayı
kullanarak ülkeye genel ahlakı bozucu ve kültür seviyesini düşüren filmler
sokar. Ulusal medyayı kullanarak yine aynı amaca yönelik programları
televizyonlarda yayınlatır. Hatta izlenirliği artırmak için halk içinde itibar
görmüş sanatçıları bu işe alet eder.
Beşinci kol faaliyetlerinden en tehlikeli olanı, radikal güçleri organize ederek
bunların ülkelerin laik ve demokratik düzenlerini yıkıcı yönde çalışmalarını
sağlamak, ortaçağ dogmalarıyla genç insanların beyinlerini yıkayarak onları
özgür düşünme yeteneğinden uzaklaştırıp kirli amaçları doğrultusunda ve terörist
faaliyetlerde köle gibi kullanarak emperyalist işbirlikçilerine hizmet etmektir.