Aşît




Yapım Tarihi - 2022
Süre - 01:00:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli,  Kürtçe

Yönetmen - Pınar Öğrenci
Senarist - Pınar Öğrenci
Görüntü Yönetmeni - Ercan Yılmaz, Pınar Öğrenci
Kurgucu - Eytan İpeker, Pınar Öğrenci
Özgün Müzik - Hayrik Mouradian
Yapımcı - Pınar Öğrenci
Dünya Hakları - Pınar Öğrenci

Van’ın güneyindeki dağlık bir bölgenin el değmemiş bir noktası olan Müküs’te (Türkçe Bahçesaray, Ermenice Moks) aşırı kar yağışı bölge sakinlerinin seyahat etmesini engeller. Dağların zirvelerini kaplayan kalın ve tehlikeli kar tabakası, Kürtçe "aşît" kelimesinin çifte anlamını hatırlatır - çığ ve felaket; çığ tehdidi ve Ermenilerin "Meds Yeghern’’ olarak andıkları 1915’teki "Büyük Felaket".

Aşît, Stefan Zweig’ın, satrancın faşizm karşısında bir hayatta kalma mekanizmasına dönüştüğü psikolojik gerilim romanı Satranç’tan (Schachnovelle, 1941) esinleniyor. Filmin yönetmeni Pınar Öğrenci, Ermeniler için bir sembol şehir olan doğup büyüdüğü Van şehrinin ücra bir bölümünde, Ermeni toplumunun coğrafya, alışkanlıklar, gelenek, dil ve anılarda bıraktığı iz ve travmaları ortaya çıkarmak için sözlü anlatılardan, fotoğraf arşivlerinden ve güncel görüntülerden yararlanıyor. Manzaranın buz gibi güzelliğinin görünüşteki sükûneti, Ermeni sürgün müzisyen, Vanlı Hayrik Muradyan’ın eşsiz şarkılarıyla bozuluyor.

Displacement, migration, survival, and resistance are cornerstones of Pınar Öğrenci’s documentary-based films and installations. Driving her works are difficult, everyday struggles: the stories she hears, observes, experiences, collects, and documents from different geographies. In earlier works, Öğrenci followed the rarely-spoken stories of migrating communities around the Mediterranean, the Aegean, and in Berlin. For her new film, commissioned by documenta fifteen, Öğrenci returns to her father’s hometown, Müküs an untouched spot within a mountainous region in southern Van. On Turkey’s border with Iran, this former capital of the Urartian civilization and the Armenian Vaspuragan dynasty has a dense urban population of mainly Kurdish speaking communities today. Müküs is known as Bahçesaray for the Turkish, Moks for the Armenian and Müküs or Miksi for the Kurdish.

‘Aşît’ is inspired by Stefan Zweig’s final novella The Royal Game (Schachnovelle, 1941) – a psychological thriller in which chess becomes a survival mechanism in the face of fascism. Meaning avalanche and disaster in Kurdish, ‘Aşît’ refers both to the threat of avalanche that disconnects Müküs from the rest of the world and to ‘Meds Yeghern’ (The Big Disaster) in 1915. Öğrenci turns towards Hayrik Muradian, an Armenian musician who had to escape Van in 1918 to hear the impressive landscape of Müküs. She traces everyday survival strategies and cultural traces of Müküs people under the pressure of state and religion with the songs Muradian collected from his homeland.





43. İstanbul Film Festivali, Belgesel Kuşağı Bölümü, Gösterim Seçkisi. 2024



Kaynak
İstanbul Film Festivali