Anitta’nın Laneti




Yapım Tarihi - 2002
Süre - 01:07:00
Format - Uzun Belgesel, Renkli, Türkçe

Yönetmen - Soner Sevgili
Yapımcı - Özer Bereket, AMB Production
Senaryo - Özer Bereket, Mahfi Eğilmez
Danışman - Mahfi Eğilmez
Sunucu - Mahfi Eğilmez

Mahfi Eğilmez'in aynı adlı romanından uyarlanan belgeselde Hititlerin tarih sahnesine çıkışları ve kayboluşları anlatılıyor.Hititler arzu ile fethedip yeniden kurdukları Hattuşa kentini yakıp yıkarak terk ediyor…

Hititler, Hattuşa, kentleri, tarihçeleri, tabletler, sosyal yaşam, düğün törenleri, devlet idaresi, Telepinu Kanunları, Mısır'lılarla ilişkileri, Kadeş Savaşı, Yazılıkaya ve 63 tanrı betimlemesi, bronz levhadaki yazıt,çöküşleri, Hitit'lerin keşfi ve kazılar, arkeoloji ve mimari, kazı başkanı Jurgen Seeher anlatıyor.



Savulmayın geliyorlar!

NTV'deki belgeseli Mahfi Eğilmez sunacak. Belgeselde Hititleri bugünün Boğazköy halkı canlandırdı. Nereden geldikleri bilinmiyor, nasıl buharlaşıp yok oldukları da. Bu akşam ekrana gelecek 'Anitta'nın Laneti'nde Hitit başkenti ve insanları, ete kemiğe bürünüyor.

Hititler, yeniden tarih sahnesine çıkıyor. Radikal gazetesi ekonomi yazarı Mahfi Eğilmez'in Hititleri konu alan 'Anitta'nın Laneti adlı kitabı, bir belgesele esin kaynağı oldu. Kitapla aynı adı taşıyan tek bölümlük belgesel, bu akşam saat 22.05'de NTV ekranlarında yayımlanacak. Belgeselin yapımcılığını Özer Bereket, yönetmenliğiniyse Soner Sevgili üstleniyor. Belgeselin danışmanı ve sunucusu Mahfi Eğilmez. Bereket ve Sevgili, "Zaten yıllardır Anadolu medeniyetlerini konu alan bir belgesel dizisi hazırlamak gibi bir projemiz vardı. Kronolojik sıraya göre de işe Hititlerle başlamalıydık" diyor.

Hitit kralları ve saray entrikaları...
Hititleri onların gözünde son derece önemli kılansa, bu uygarlığın, dünyadaki bazı ilklere imza atmış olması. Mısır'la barış antlaşması imzalamaları, tarihin bilinen ilk meşruti krallığını oluşturmaları ve bunu Anadolu'da gerçekleştirmeleri gibi... Eğilmez'in kitabı çıkar çıkmaz da bu projelerini gerçeğe çevirmek için harekete geçmişler.
Özer Bereket, belgeselin kitaba tamamen sadık olmadığını söylüyor ancak kitapta ön plana çıkan konuları belgeselde de ön plana çıkardıklarını ekliyor. Mahfi Eğilmez'in kitabı M.Ö. 1800-1200 arasında, Hitit Krallığında geçen olayları, Hitit kralları, kraliçeleri, prensesleri, saray entrikaları ekseninde anlatıyor. Belgesel de öyle....
Ancak kitapta olaylar çok geniş bir coğrafyayı kapsarken, belgeselin mekânı Hitit ülkesinin başkenti Hattuşa'da (bugünkü Aksaray iline bağlı Sarıyahşi ilçesinin Boğazköy beldesi civarı) geçiyor.

Üç boyutlu animasyon...
Belgeselin nisan ayında başlayan çekimleri eylülde sona ermiş. Hattuşa'da Hititlerin yaşadıkları çevre hakkında bilgi verebilecek tek bir bina bile kalmadığı için, çekimlerin bir kısmı İstanbul'daki stüdyolarda gerçekleştirilmiş. Hattuşa'yı bilgisayar ortamında üç boyutlu animasyon tekniğiyle yeniden canlandırdıklarını söyleyen Bereket, bunu yaparken şimdiye kadar yapılan kazılarda ortaya çıkan çizimlere sadık kaldıklarını belirtiyor.

Boğazköy özüne döndü...
Emrah Kolukısa, 'Anitta'nın Laneti'nde rol alan tek profesyonel oyuncu. Kolukısa, oyunculuk gerektiren bölümlerde Hitit krallarını canlandırıyor. Bunun dışında profesyonel diyalog gerektiren bir akış yok. Belgesel ekibi, veba salgını, savaşlar, barışlar gibi Hitit tarihindeki önemli dönemeçleri, dönemin yaşam biçimlerini canlandırmayı amaçlıyor. Yöre halkı, Çoban, asker, Tüccar gibi rollerle kamera karşısında. Üstelik Bereket'e kalırsa Boğazköy halkı artık film sektörünü tanıyor.
Boğazköylüler, Tolga Örnek yönetimindeki 'Hititler' adlı bir başka belgeselde de profesyonel oyuncuların yanı sıra kamera karşısına geçmişti. Haluk Bilginer, Sanem Çelik, Fikret Kuşkan gibi oyuncuların Hititçe konuştuğu belgeselin galasıysa 2003 yılında ABD'de yapılacak.

Anadolu'nun yazıyı seven halkı...
Dünyanın herhangi bir yerinde, herhangi bir insana eski Mısır'dan söz ettiğinizde, mutlaka söyleyecek bir-iki sözü vardır- Piramitler, mumyalar, Ra gibi... Ama Hititler söz konusu olduğunda, Türkiye gezilerinde Boğazköy'e uğramadan geçmeyen, metroda Hititlerle ilgili çizgi romanlar okuyan Japonlar dışında Hititlere şehvetle merak edilecek bir konu olarak bakan millete rastlamak güç. Üstelik, bu meraksızlığa 'Anadolu mozaiğinin üzerinde oturan Türkiye de dahil.
Nereden geldikleri hâlâ bilinmiyor. MÖ 3'üncü binde Kızılırmak Havzası'nda oturan Hattilerle, Trakya, Balkanlar ya da Karadeniz'den küçük gruplar halinde gelen halkların karışmasıyla ortaya çıkan bir halk oldukları düşünülüyor. Dilleri Hint-Avrupa ailesinden ve bugünkü Almancaya benziyor.
Sürekli savaşlar, ve saray entrikalarıyla geçen tarihleri boyunca, hükümdarın yetkilerini sınırlayan bir meclis oluşturan ilk halkın onlar olduğu sanılıyor. Yani 1215 tarihli Magna Carta'dan çok çok önce tarihin ilk meşruti krallığını oluşturan onlar. Ayrıca dönemin süper gücü Mısır'la tutuştukları savaş sonrasında tarihin ilk yazılı barış anlaşması olan Kadeş Anlaşması'na imza atan halk da Hititler. Geride Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenen olağanüstü zarif metal eserler, binlerce yıldır Anadolu'yu seyreden görkemli taş heykeller bırakan Hititlerin insanlık tarihine bir büyük katkısı da çivi yazısı tabletler- Hitit ve Akad çivi yazısıyla bugün yaşayan ya da yaşamayan Anadolu dillerinde yazılmış sözleşmeler, toprak anlaşmaları, dini metinler, efsaneler, gelenekler...

Kaynak
Radikal, 08/11/2002
Melis Çelebi



ANİTTA’NIN LANETİ

Hititler Karadeniz’in kuzeyinden Anadolu’ya gelmişlerdir. Kendileri buraya gelmeden önce her ne kadar isimleri benzese de Anadolu'da konuştukları dillerden farklı bir toplum oldukları tespit edilen Hattiler yaşamaktaydı. Anitta Hititlerin ilk Kralı Pithana’nın oğludur. Pithana Neşa (Kayseri Kaniş/ Kültepe) kralıdır. Oğlu Anitta da Kussara (Aksaray/Acemhöyük) kralıdır. Anitta birlik sağlamak için önce babasının ülkesini, daha sonra da Netta, Zelpa ve sonunda da lanet ettiği Hattuşa’yı alarak Anadolu’da büyük bir güç haline geldi ve kendisini Büyük Kral ilan etti. (Daha sonra Anitta, Hititlerin dinî törenlerinde “Kussaralı Adam” olarak anılır ve kendisine Krallar Kralı, Kralların Atası denilmiştir.)

Anitta’yla ilgili buluntular Kayseri Kültepe’de ve Yozgat Alişar’da ortaya çıkarılmıştır. Arkeolojik ve filolojik çalışmalar sonucunda Neşa şehrinin Kayseri/Kültepe-Kaniş olduğu anlaşılmıştır. Bulunan tabletlerde Anitta Hattuşa’yı açlıktan bitkin bir durumda iken bir gecede savaşarak ele geçirmiştir. Şehir yakılıp yıkılmış, yeniden şehir kurulmasın diye şehrin bulunduğu yere dikenler,yabani otlar ektirmiştir. Bu konu ile ilgili Anitta’nın bir tablet üzerine yazdığı şu yazı vardır- “Hattuşaş şehri açlıktan kırılınca, tanrım Siu onu taht tanrıçası Halmasuit’e teslim etti. Ve ben bir gecede onu kendi gücümle aldım ve şehrin yerine yabani otlar ektim. Benden sonra kim kral olur da, Hattuşaş’ı yeniden iskan ederse, o gökyüzündeki Fırtına Tanrısı’nın lanetine uğrasın.”

Bu bedduadan Hattuşa’nın fethinin önemini çıkartıyoruz. Zira Hattuşa Anitta’nın Anadolu’da birlik oluşturduğu son büyük zaferidir. Burada bir daha görkemli bir şehir kurulmasın diye böyle beddua yapmıştır. Çünkü Hattuşa fethedilmeden önce Hattiler Anadolu'da zengin bir şehir kurmuşlardı. Bu şehri; Asur , Mezopotamya tüccarları geniş pazar yerleriyle Ünlü Anadolu’da son derece canlı alışveriş merkezi haline dönüştürerek zengin bir şehir haline getirmişlerdi. Buranın fethi Anitta’yı Büyük Kral yapan zaferidir. Hattilerin çöküşe uğradığı, Hititlerin Anadolu'ya hakim olduğu savaştır.

Anitta’nın bu bedduasına rağmen aynı Soydan gelen Labarna (Hattuşili) yaklaşık 100 yıl sonra Hattuşa’yı tekrar yerleşime açarak şehri bugünkü Boğazkale üzerindeki 7 km'lik bir tepenin üstüne tekrar kurdu. Kendisine de Hattuşalı anlamına gelen Hattuşili lakabını verdi. Hattuşili’nin şehri buraya kurmasının birinci sebebi; şehrin savunmasının kolay olması, ikincisi de tıbbın gelişmediği bir dönemde, rüzgara açıklığı sebebiyle sivrisineklerle çok bulaşan hastalıkların az olmasıdır. Kral Anitta'nın bedduasına uğrayan bu yer, yine de yaklaşık 600 yıl Hititlerin başkentliğini yaptı.



Kaynak
bogazkalelisesi.com
Arif Egemen, TDE Öğretmeni
Bu makale 09.02.2007 tarihinde Çorum Haber Gazetesi'nde yayınlandı.
Bu makale 23.02.2007 tarihinde Sungurlu'nun Sesi Gazetesi'nde yayınlandı.