YÖK'ün Medyadaki Yeri




Yapım Tarihi - 2003
Süre - 00:00:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, DV

Yönetmen - Pınar Sevginer
Yapımcı - Pınar Sevginer
Kurgu, Montaj - Pınar Sevginer
Sunucu - Pınar Sevginer

6 Kasım 2003 tarihinde yani; 22. kuruluş yıldönümünde YÖK öğrenciler tarafından protesto edildi.
Eylemlerde öğrencilerle polis karşı karşıya getirildi. Ankara'da Kızılay meydanında, İstanbul'da ise
Beyazıt meydanında öğrenciler polisle büyük bir çatışmaya girdi. O görüntülerle YÖK bir kez daha en
önemli gündem maddelerinden birisi haline geldi. Protesto öncesi öğrencilerin hazırlıkları ve
protesto sonrası öğrencilerin polisle girdiği çatışma büyük yankı uyandırdı.Böylelikle YÖK yine
günlerce medyada yer aldı, kamuoyu tarafından konuşuldu.

Özetle; AKP iktidara geldi, YÖK yeniden yapılandırmalı dendi, türban ve imam hatip meselesinin
çözümü arandı, iktidardakiler YÖK üyelerini kendi seçtikleri kişilerce oluşturmak istedi, bunun
üzerine YÖK Başkanı Kemal Gürüz iktidardakilere sert tepki gösterdi, son olarak 6 Kasım 2003 de YÖK
protestosu ile YÖK medyada en hareketli gündemlerinden birini yaşadı... Peki ya sonrası... Bu
hareketli dönemin sonrasında haberin ağırlığı hem yazılı basında hem de görsel medyada gündemden
düşmeye başladı. Her gün gazetelerde okuduğumuz YÖK haberleri, televizyonlarda ana haber
bültenlerinde yer alan YÖK, mutlaka köşe yazarlarının görüşlerini dile getirdikleri YÖK fırtınası
duruldu. Neydi bunun sebebi? Nedir haberin ağırlığının düşme nedeni? İşte tam bu noktada Rıdvan
Akar'ın sözleri konuyu tam anlamıyla açıklıyor. "Ne yazık ki; gazetecilikte son dönemlerde fikri
takip dediğimiz olgu büyük ölçüde zafiyete uğradı. Artık eskisi gibi bir haberi alıp o haberi bütün
derinliğiyle işleyip bu haberdeki bütün gelişmeleri takip etmek alışkanlığından büyük ölçüde
sıyrıldık."

Üniversiteler ne zaman ne olsa hep iktidarla kavga etmiştir. Üniversiteler ve buna bağlı olarak YÖK
herzaman gündem maddesi olmuştur.

YÖK; AKP iktidara geldiğinden bu yana daha bir gündem konusu olmuş ve medyada yer almıştır. Nedeni
ise; AKP'nin iktidara gelmesiyle 16 Kasım 2002 de acil eylem planının açıklanmasıydı. . Acil eylem
planında YÖK ve rektörler üniversitelerde özgürce düşünmenin önünde engel olarak görülüyordu.
Aslında AKP'nin YÖK'te yeniden yapılandırmak istediği 3 temel nokta vardı. Bunlar:
*Türbanın yükseköğretimde serbest bırakılması,
*İmam Hatip mezunlarının üniversitelere girme hakkının geri verilmesi,
*YÖK üyelerinin kendi seçtikleri kişilerden oluşturmak isteğiydi.

Bu süreçte Erkan Mumcu yeni bir YÖK tasarısı ile kamuoyunun önüne çıktığında ağır eleştirilerle
karşı karşıya kaldı. Tasarıda YÖK'ün yetkileri azaltılmış ağırlıklı olarak koordinasyon ve planlama
yapacak bir kuruma indirgenmişti. Ancak Anayasa, YÖK üniversiteleri yönetir diyordu. Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından hazırlanan YÖK yasa taslağı hiçbir rektöre, hiçbir öğretim üyesine, hiçbir
araştırma görevlisine ve hiçbir YÖK üyesine danışılmadan hazırlanmış olması yeni bir süreci
başlattı. Bu süreçte YÖK Başkanı Prof. Dr. Kemal Gürüz eleştirileriyle adeta iktidarla çatışma
içerisine girdi. Bu dönemde ise YÖK çok konuşuldu, çok tartışıldı ve medyanın gündemine oturdu. Kimi
medya kuruluşlarında YÖK eleştirildi ve yıpratmaya yönelik tutum içerisine girildi, buna karşılık
kimi medya mensuplar tarafından ise; desteklendi. Neydi medyayı bu tutumların içerisine iten? Bir
taraftan desteklenirken diğer taraftan eleştirilen. Medyanın tarafsız bakış açısıyla olayları
yansıtıp yansıtmadığını bu konuda çok iyi görebiliyoruz. Ancak kamuoyu haberleri medyanın
biçimlendirdiği gibi algılıyor. Peki medya nasıl yön verdi YÖK konusuna. Neden her gazetede, her
televizyon kanalında, her dergide farklı haberlerle karşı karşıya kaldık? Bu noktada medyanın
'tarafsızlık' ilkesinin geçerli olması gerekmektedir. Gerçekten tarafsızlık söz konusu muydu? YÖK
konusu kamuoyuna şeffaf bir biçimde mi yansıtıldı? Her medya grubunda çıkan haberler farklı
nitelikler taşımaktaydı. Çünkü; işin içerisinde medya patronları vardı ve o medya patronlarının da
kendi siyasi düşüncelerinin yayın politikalarına yön veriyor olması haberin yapısının o yönde
değişmesine neden olmaktaydı. Böylece YÖK haberleri medyadaki en temel ilkenin 'tarafsızlık'
ilkesinin ortadan kalkmasıyla her medya grubunda farklı şekillerde yer aldı...


32. Gün genel yayın yönetmeni olan Rıdvan Akar'la yapılan röportaj...

Pınar Sevginer- Rıdvan bey; 32. Gün Genel Yayın Yönetmeni olarak size şunu sormak istiyorum- 32.
Gün'de 6 Kasım 2003 tarihinde üniversiteler dosyasına, 13 Kasım 2003 tarihinde ise; YÖK'e yer
verdiniz. Neden YÖK? +YÖK 20 seneden beri var ve hep iktidarla bir savaş içerisinde. Ancak AKP
iktidara geldiğinden bu yana daha bir gündem konusu oldu. Sizce neden medyanın bu kadar çok
gündeminde yer aldı?

Rıdvan Akar- Cumhuriyet yılları boyunca Türkiye'de iktidarla yüksek öğretim arasında ciddi
çelişkiler, sorunlar olmuş. Bu tek parti döneminde de yaşanmış. Yani; üniversite yönetimleriyle
iktidarlar arasındaki sorunlar demokrat parti yönetiminde de yaşanmış ve daha sonrasındaki askeri
darbe süreçlerinde de her defasında iktidardakiler yani; yönetenler üniversite yönetimleriyle ciddi
sorunlar yaşamışlar. Buradaki temel yaklaşım ise; her defasında şu olmuş iktidardakiler yani
yönetenler üniversiteleri kendi diledikleri ve istedikleri bir biçime büründürmeye gayret etmişler.
Hal böyle olunca üniversite yönetimleri de her defasında iktidarla çatışmaktan ve kimi zamanda bu
uğurda ciddi kayıplar vermekten geri durmamışlar. YÖK ile ilgili son süreçte ilginç bir viraja
girilmişti. Evet 1982 yılından bu yana YÖK vardı... YÖK'ten öğrencilerde şikayetçiydi öğretim
üyeleri de şikayetçiydi. Hatta çok paradoksal bir biçimde YÖK'ün başkanı Kemal Gürüz henüz YÖK üyesi
ve başkanı olmadan önce kendisi de YÖK'te çok yapısal değişim ve dönüşüm olması gerektiğini savunan
bir bilim adamıydı. Ve tam işte böyle acaba YÖK değişmeli YÖK dönüşmeli tartışmalarının olduğu bir
süreçte Ak Parti YÖK'ün değiştirilmesine karar verdi. Şimdi burada istekler ve eğilimlerle iktidar
arasında bir uyum varmış gibi bir görüntü ortaya çıktı. Oysa özellikle YÖK yöneticilerinin en önemli
alameti farikalarından biri sadece üniversiteyi yöneten ve idare eden akademisyenler olmamaları aynı
zamanda özellikle son 8 yıl içerisinde yapılan seçim ve atamalarda bu öğretim üyelerinin laik
karakterlerinin öne çıkarılmış olması. Dolayısıyla laik kimlikleri dikkate alınarak YÖK üyesi
yapılan ve YÖK kompozisyonu ve YÖK profili oluşturulan bir yapı ile Ak Parti arasındaki çatışma
olması kaçınılmazdı. Ak Partinin yüksek öğretim sisteminde bir değişimi öngören kararı YÖK
yöneticileri tarafından son derece septik bir biçimde bunun Türkiye'nin laikliğine dönük bir
müdahalede bulunulabileceği endişesi yarattı. Bu endişeyi güçlendirici üç temel etken vardı.
Bunlardan bir tanesi türban. Yani; türbanın yüksek öğrenimde serbest bırakılması. İkincisi İmam
Hatip mezunlarının 28 Şubat sürecinde ellerinden alınan diğer üniversitelere girememe hakkının iade
edilmesi. Ve son olarak da iktidarın yüksek öğrenim sistemine yön verenleri kendi taraflarından
oluşturma isteğiydi. Bu sonuncusunda özellikle Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan YÖK yasa
taslağının gerçekten de hiçbir rektöre, hiçbir öğretim üyesine, hiçbir araştırma görevlisine bile
danışılmadan hazırlanmış olması çok anlamlı ve etken bir göstergeydi. İşte böyle bir süreçte devlet
içerisindeki çatlakları ve bölünmüşlükleri arkasına alan Kemal Gürüz adeta bir ana muhalefet partisi
işlevi görmeye başladı ve iktidarı son derece sert aslında bir YÖK başkanının üslubunu aşacak ölçüde
ilginç eleştirilerde bulunmaya başladı. İşte bu noktadan itibaren biz gazeteciler için bu haber
değeri taşıyordu. Ve biz de 32. Gün'de hem YÖK'ün tarihini daha doğrusu Türkiye'de yüksek öğretim
sisteminin tarihini, hem de iktidarla YÖK arasındaki bu çatışmayı ele alan bir dosya hazırlamaya
karar verdik.

Pınar Sevginer- Medya ile sürekli içiçeyiz ve kamuoyu haberi medyanın biçimlendirdiği gibi algılıyor
sizce medya bu haberi nasıl biçimlendirdi? Tarafsız bir şekilde mi yoksa kendi görüşlerini de
yansıttı mı?

Rıdvan Akar- Burada tabi medyayı homojen olarak görmemek lazım. Medyada aslında kendi yayın
politikaları patronları ve yönetenlerin siyasi görüşleri ile harmanlanmış biçimde farklı birtakım
renkler içeriyor. YÖK konusunda üç temel eğilim olduğunu söyleyebilirim. Bunlardan bir tanesi İslami
görüşten olan gazete ve televizyonlarda YÖK sistemi eleştirildi. Ama ağırlıklı olarak Kemal Gürüz ve
Kemal Gürüz ile birlikte öne çıkan kimi rektörler geçmişlerinden yolsuzluklara, akademik
kariyerlerinden yaptıkları açıklamalara kadar son derece sert bir tabloya tabi tutuldu. Yani; basın
YÖK'ü yıpratmaya dönük tutum içerisine girdi. Buna karşılık tiraj açısından çoğunluğu oluşturduğunu
düşünebileceğimiz medya yani; televizyon ve gazeteler bize kendi yaklaşımlarını yani; kendi Türkiye
tahaüllerine uygun bir biçimde davrandılar. Bunlar açısından yani; bu gazete ve televizyonlar
açısından 28 Şubat süreci desteklenen bir süreçti, desteklenmesi gereken bir süreçti. Türkiye'de
laiklik her zaman korunması gereken ve irticai hareketlerin her zaman pusuda oldukları bir ülkeydi
burası. Hal böyle olunca YÖK'e yönelik müdahaleler mutlaka Türkiye'de laikliğe dönük bir takım art
niyetleri barındırabilirdi. O halde YÖK desteklenmeliydi. Yani; YÖK'ün desteklenmesi ve YÖK'ün
arkasında durulması YÖK'e dönük müdahalelerin özerklik taşımalarından yola çıkılarak püskürtülmesi
gerekirdi. Son olarak birde gerçekten sağ duyulu olduğuna inandığım ve bunu ağırlıkta olarak da köşe
yazarlarında gördüğüm gazete politikalarında daha çok da Radikal Gazetesi'nde manşetlerde kendisini
ifade eden bir yaklaşım ise hem YÖK'ü eleştiren hem de hükümetin YÖK'e dönük müdahalelerindeki
sorumsuzluğu ve hesap vermezliği ele alan yazılar ve manşetler ortaya çıktı. Bunları ise; gerçekten
YÖK dönüşmesi gerektiğini ancak YÖK'ün dönüştürülmesi sürecinde akademisyenlerden, üniversitelerden,
uzmanlardan ve ilgili isimlerden fikir ve görüş alınmamasının hiç de demokratik olmadığını ifade
etti.


Pınar Sevginer- Son olarak; 6 Kasım YÖK protestosuna değinmek istiyorum... 6 Kasım'da yani; YÖK'ün
kuruluş yıldönümünde YÖK protesto edildi ve olaylı geçti. Bu olay ise medyada büyük yankı uyandırdı.
6 Kasım'dan önce ise hep protesto günü hatırlatıldı. Fakat 6 Kasım'dan sonra bu kadar yoğun gündem
maddesi olan YÖK'ün medyadaki ağırlığı birden bire düştü. Burada da çelişkili bir nokta var aslında.
Çok hareketli bir dönemden sonra haberin düşmesi. Sizce nedir bunun sebebi?

Rıdvan Akar- Aslına bakarsanız bu bizler açısından Türk gazeteciliğindeki bir hastalığın bu haberde
de tezahüründen başka bir şey değil. Ne yazık ki; gazetecilikte son dönemlerde fikri takip dediğimiz
olgu büyük ölçüde zafiyete uğradı. Artık eskisi gibi bir haberi alıp o haberi bütün derinliğiyle
işleyip bu haberdeki bütün gelişmeleri takip etmek alışkanlığından ne yazık ki önemli ölçüde
sıyrıldık. Bu olumsuz bir gelişme. Dikkat ederseniz; 17 Ağustos gibi son derece ve Türkiye açısından
bir altüst oluşu simgeleyen o gün bile artık sadece yıl dönümlerinde anılıyor. Sanki Türkiye'de
deprem tehlikesi ortadan kalkmış yada Türkiye artık 17 Ağustos'un yıl dönümlerinde depremi
hatırlayacak bir ülkeymişçesine böylesi bir duyarsızlığa sahip oldu. YÖK'te de benzer bir şey oldu
aslında. YÖK olayında benim her zaman fena halde itiraz ettiğim bir gelişme yaşandı. İşte
Ankara'daki mitingde polisle öğrenciler karşı karşıya getirildi. Ve öğrencilerin buradaki polisle
girdikleri çatışma ve o görüntüler YÖK gibi son derece Türkiye açısından, kurumsal kimlik açısından
önemli bir sorunun önüne geçti ve televizyoncular adeta oltaya takıldılar ve o çatışmaları vermeyi
YÖK'le ilgili tartışmalardan daha önemli gördüler. Dediğim gibi bu sadece YÖK konusunda yüksek
öğretim sorunlarıyla ilgili bir hastalık değil. Bu bizim içimizde uzunca süredir devam eden bir
kayıp.



Kaynak - Pınar Sevginer