Şu Fatsa’nın Yolları



Yapım Tarihi - 2021
Süre - 00:00:00
Format - 0Belgesel, Renkli, Türkçe

Yönetmen - Nurşen Bakır

1979 ara seçimlerinde Fatsa Belediye Başkanlığı'nı kazanan Terzi Fikri ve arkadaşlarının mücadelesini anlatıyor.








Şu Fatsa’nın Yolları Frankfurt’ta gösterildi

12 Eylül öncesinde Fatsa’da yürütülen mücadeleyi anlatan belgesel film “Şu Fatsa’nın Yolları”, Berlin’den sonra Frankfurt’ta da gösterildi. Filmin önümüzdeki dönemde de, Türkiye’de olduğu gibi Avrupa’nın çeşitli kentlerinde de gösterileceği öğrenildi. Frankfurt’ta Haziran Kültür Evi’ndeki gösterimi ve ardından düzenlenen söyleşiye filmi gerçekleştiren Nurşen Bakır da katıldı.

Sadece Frankfurt ve çevresinden değil, uzak kentlerden gelenlerin de izlediği etkinlikte tüm Hessen eyaletinde yürürlükte olan korona önlemleri geçerliydi. Yaklaşık 1,5 saat süren ve katılanların büyük bir ilgiyle izlediği film gösterimini takip eden söyleşi de aynı şekilde, katılanların canlı katkılarıyla gerçekleştirildi. Filme ilişkin eleştiri ve değerlendirmeleri yanıtlayan Nurşen Bakır, “O dönemin Fatsa’sındaki ruhu anlatmaya çalıştık. Umarım hakkını verebilmişizdir” dedi.

Bir bölümü o günleri yaşayanlardan, bir bölümü de sonradan anlatılanları dinleyerek ya da okuyarak bilgilenmiş olanlardan oluşan katılımcıların oldukça ilginç, içten ve ilerletici soruları, eleştirileri ve değerlendirmeleriyle zenginleşen söyleşide, “devrimcileri tarihinin anlaşılması ve genç kuşaklara anlatılması”nın önemi vurgulandı.

Mücadelede kadınların rolünün hak ettiği biçimde işlenmiş olması, devrimci talepleri dile getiren pankartlar altında yürüyen başı örtülü kadınların görüntüleri ve o döneme ilişkin görsel kayıtların, özgün haliyle filmde yer alması da övgüyle değerlendirildi. O dönemin yoğun mücadele koşulları sırasında bile geleceği düşünerek, yaşananlara ilişkin görsel kayıtların alınıp, saklanmasını sağlayan uzak görüşlü bir devrimci önderliğin varlığına dikkat çekildi.

Söyleşiyi izleyip, değerlendirmeleriyle katılanlar arasında o dönem Fatsa’sını, öncesi ve sonrasını bizzat oralarda bulunarak bizzat yaşayan Devrimci Yol hareketinin önde gelen isimlerinden Oğuzhan Müftüoğlu da yer aldı.

Etkinliğe, kendisi de Fatsa’lı bir aileden gelen SOL Parti Hessen Milletvekili Saadet Sönmez de davetliydi. Bir başka etkinliğe katılmak zorunda olduğu için film gösterimine ve söyleşiye yetişemeyen Sönmez, yine de Haziran Kültür Evi’ne gelerek, Nurşen Bakır’la tanıştı. Sönmez, kendi olanaklarıyla daha önce seyretmiş olduğu “Şu Fatsa’nın Yolları”yla ilgili değerlendirmelerini, Fatsa’ya ilişkin anılarını Nurşen Bakır’la paylaştı.

Frankfurt’taki film söyleşisinde dile getirilen değerlendirmelerden bir bölümü şöyle:

“Kadınların mücadelesine değinmeniz harikaydı. Çocuklara değinmeniz çok güzeldi. O dönemlerde ben Çorum Sungurlu’da yaşıyordum. 7-8 yaşlarındaydım, ilkokula gidiyordum. Şimdi o dönemleri hatırlıyorum. Fatsa’dan çok etkilenmiştik. Şimdiki çocuklara, örneğin kendi oğluma baktığımda‚ ’Sen Çorum’da neler yaşamışsın, o seni ne kadar etkilemiş’ diyorum, kendi kendime…

Müziğinden, bazı bölümlerdeki bilinçli kopukluklara kadar, filmin tüm detayları, o dönem yapılanlar çok önemli, çok güzel. Örneğin ne yapmışlar? Çamuru kurutmuşlar, fındık kabuğu dağıtmışlar… Üstelik bundan dolayı da yargılanmış, ceza almışlar.

Bana mesajınız şöyle: Bu tabii ki bir Terzi Fikri filmi değil. Bu tam da onun dediği gibi, ‘Ne yaptıysam halkımla birlikte yaptım’ın filmi bu. Ben öyle anladım.”

“Bu etkinlik için Haziran Kültürevi’ne çok teşekkür ediyorum. Ben doksan kuşağındanım. Doksanlarda mücadeleye katıldım. Tabii ki Fatsa’yı biliyordum, olayları da. Ama bu kadar derinliğine bilmiyordum. Önemli bir eksikliğim tamamlanmış oldu bugün. ‘O dönemin ruhunu verebilmiş miyim?’ dediniz. Ben o ruhu çok iyi aldım. Doğrudan o dönemin özneleriyle, yapılan işlerin muhataplarıyla konuşmuş olmanız, onların yansıtılması, kadın arkadaşların söylemleri, o başlarında yazmalı kadınların bütün mitinglerde özgürlük mücadelesinin somut talepleriyle bütünleşmiş olması. ‘Yapabildim mi? bilmiyorum’ dediniz ya; bence çok çok iyi olmuş. Çok güzeldi.”

GÜRSEL KÖKSAL
01.12.2021








VATAN HAİNİ dediler selasını yarıda kestiler
DİNSİZ dediler cenazesini yıkamadılar

Yıl 1979'du.
Karadeniz'in şirin beldesi Fatsa'da belediye başkanı seçimi vardı.
Ankara seçimi iki kez ertelemiş ama engelleyememişti.
Sonunda Fatsalılar sandığa gitti.
Sandıktan bağımsız aday Fikri Sönmez çıktı..
Üstelik ezici bir oyla; 3096.
CHP, Adalet Partisi, MHP ve MSP'nin oylarını toplasan Sönmez'e yetişemiyordu.
Artık Fatsa'nın yeni başkanı Fikri Sönmez'di.
Mesleği terzi olduğu için kendisine "Terzi Fikri" derlerdi.
Sosyalist bir insandı.

Terzi Fikri göreve gelir gelmez Fatsa’da halk örgütleri kurdu.
Halkın direkt yönetime katılmasını sağladı..
En önemli sorun çamurdu.
Halkla birlikte bir haftada Fatsa’nın tüm çamurlu yolları yenilendi.
Özellikle fındık üreticilerin sorunlarıyla ilgilendi.
Aracıların, komisyoncuların önünü kesti.
Kooperatifleşme çalışmaları yaptı.
Karaborsacıların üzerine gitti.
İlçede ekmek fiyatını fırıncılarla masaya oturan halk örgütleri ortak belirledi.
Ulaşımı ve suyu ucuzlattı.
Terzi Fikri kısa bir sürede Fatsa’da sosyalist bir düzen kurdu.
Yapılanlar karşısında ilçenin CHP, Adalet Partisi ve Milli Selamet Partisi temsilcileri de yönetime tam destek verdi.

Ancak Ankara Fatsa'da yapılanlardan rahatsız oldu.
Aylarca Fatsa aleyhine haberler yapıldı.
Başbakan Süleyman Demirel ve Hürriyet Gazetesi'nin başyazarı Oktay Ekşi Fatsa'yı hedef gösterdi.
"Burada halk mutlu, sorun yok" diyen Fatsa kaymakamı görevden alındı.
Gazeteler hemen hergün Fatsa'yı kötüledi.
Manşetler şöyleydi.
“Komünistler Fatsa’yı ele geçirdi..”
“Devlet Fatsa’da yok..”
“Dinsizler dini yasakladı..”
“Halk mahkemeleri kuruldu."
Fatsa resmen askere hedef gösteriliyordu.

Tarih 12 Temmuz 1980'di.
Türk Silahlı Kuvvetleri Fatsa'ya nokta operasyonu yaptı.
İlçede asker ve sağ görüşlüler birlikte cadı avı başlattı.
Başta Belediye Başkanı Terzi Fikri olmak ùzere yüzlerce insan tutuklandı.
Ertesi gün Genelkurmay Başkanı Kenan Evren şu açıklamayı yaptı.
"Fatsa'da taş taş üstüne bırakmadık, netekim."

Halkın oylarıyla seçilen Terzi Fikri ve yüzlerce Fatsalı anayasal düzeni silah zoruyla yıkmak iddiasıyla yargılandı.
Cezaevinde ağır işkence gördüler..
Tarih 4 Mayıs 1985'di.
Bundan 34 yıl önce.
Terzi Fikri'nin yorgun kalbi yenik düştü..
Cezaevinde vefat etti.
Cenazesi sorun oldu.
Önce "Dinsiz bu" dediler, cenazesini yıkamadılar.
Sonra "Vatan haini bu" dediler, selasını yarıda kestiler.
Namazı bile kılmak istemediler.
Sonunda apar topar namaz kılıp gömdüler.

Terzi Fikri'nin eşi Nurten Sönmez yıllarca içten içe ağladı.
Sessiz gözyaşlarının nedeni sadece eşini kaybetmesi değildi.
Cenaze töreninde yapılanlardı.
Yıllar sonra söylediği şu sözler hiç unutulmadı.
Bir röportajda şöyle demişti Nurten Sönmez:

"Yusuf'u 2.5 ay tuttular içeride. Naci ise 2.5 yıl kaldı. Fikri için hep 'Bir gün dönecek' diyordum. Ancak yıllar geçtikçe umutlarım tükeniyordu. Cezaevine ziyaretine gittiğimde bana, 'Ben ne yaptım ise halkım için yaptım' diyordu. En son ziyaretine, ölümünden bir ay önce gitmiştik. Çok zayıflamıştı. 5 Mayıs'ta da ölüm haberi geldi. Selâ okunurken birden yarıda kesildi. Sonra öğrendik ki yetkililer, 'Bu Müslüman değildi. Komünistti. Cenazesi yıkanmaz, selâsı okunmaz, namazı kılınmaz' diye toplantı yapıp karar almışlar. Bu benim içimi çok acıttı. Çünkü Fikri, namaz kılar, oruç tutardı. Fikri'nin babası yaşananlara çok üzülüyordu. Akşamları onu pencerede beklerdim. Tek katlı evimizin camları saldırıya karşı saçlarla kapatılmıştı. İki kez silahlı saldırı olmuştu evimize. Bir keresinde vurdular da Fikri'yi. Sadece solculuk da değildi onunki, halkıyla kaynaşan bir insandı. Herkesle çok iyi ilişkiler kurardı. Hâlâ birkaç kişi var yaşlılar otururuz sohbet ederiz herkes Fikri'den övgüyle bahseder. Meşhur fındık konuşmaları herkesin dilinde."

Ve Kenan Evren'in sözleri:
"Orada Terzi Fikri diye biri çıkmış 'Devlet benim' diyor. Komite kurmuş. Fatsa'yı o komite yönetiyor. Ne yapılıp yapılmayacağını halk karar veriyor. Buna göz yumamazdık. Göz yumsak, izin versek daha nice Fatsalar çıkardı"..