Yapım Tarihi - 2007
Süre - 00:16:55
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Evren Toparlak
Yapım Sorumlusu - Yapım Sorumlusu
Kurgu Yönetmeni - Sibel Mesci
Bahsedilen 'bereketli' ve tarihi madde bir 'yağ'. Sığla ya da halk arasında
bilinen adıyla günlük ağacından elde edilen 'sığla yağı'... Sığla ağacının ve
yağının nasıl çıkarılacağını bilen tek insanın öyküsü.
Sığlayı ağlatabilen bir o kaldı...
İz TV için yaptığı belgeselle Çağdaş Gazeteciler Derneğince ödüllendirilen
Toparlak, yok olmak üzere olan sığla ağacına dikkat çekiyor.
Evren Toparlak, belgeseli 'Sığlanın Gözyaşları' ile parfüm sanayisinin önemli
maddesi sığla ağacı ve dilinden anlayan tek kişi İsmet Baka'nın öyküsünü
anlatıyor.
Hipokrat ilaç yapımında kullandı. Kleopatra parfüm olarak vücuduna sürdü.
Mısırlılar mumyalama yaparken kullandı. Mihrişah Sultan himayesinde Osmanlı
döneminde işletildi. Günümüzde parfüm ve ilaç sanayisinde yoğun olarak
kullanılıyor. En verimlisinin kaynağı Türkiye, Marmaris ormanları... Ve onun
dilinden anlayan tek bir kişi kaldı, 75 yaşındaki İsmet Baka...
Bahsedilen 'bereketli' ve tarihi madde bir 'yağ'. Sığla ya da halk arasında
bilinen adıyla günlük ağacından elde edilen 'sığla yağı'... Sığla ağacının ve
yağının nasıl çıkarılacağını bilen tek insanın öyküsünü hatırlatan ise genç bir
belgeselci, Evren Toparlak.
Sığla nasıl ağlatılır?
1980 doğumlu belgeselci Evren Toparlak'ın 'Sığlanın Gözyaşları' ismiyle çektiği
belgeseli, geçtiğimiz haftalarda Çağdaş Gazeteciler Derneği tarafından 'en iyi
televizyon belgeselleri' dalında ödüllendirildi. Evren Toparlak kurulduğundan bu
yana, memlekeletin yegâne belgesel kanalı olan İz TV'de çalışıyor. Sığla
ağacının öyküsünü de kanal için araştırıp belgeselleştirmek için hazırlanırken,
Marmaris'e çevirmiş rotayı. Marmaris Belediyesi'nin de desteğiyle 'start
almışlar.
Marmaris, Köyceğiz'le birlikte sığla ağacının dünyada en yaygın olarak bulunduğu
yerlerden birisi. Sığla bunun dışında yalnızca Rodos Adası'nda ve Çin'de kısıtlı
bir alanda bulunuyor. Ağacın bilimsel adı 'Liquidambar Orientalis'. Evren
Toparlak'ın Orman müdürlüğünden uzmanlar ve kimyagerlerle konuşarak hazırladığı
belgeselden öğreniyoruz ki ağacın soyu turizm ve çevresel koşullar nedeniyle
tehlike altında. Sığla ağacının en önemli özelliğiyse gövdesinden çıkarılan yağ.
İşte burada devreye belgeselin 'kahramanı' İsmet amca giriyor.
İsmet Baka, 74 yaşında bir Marmarisli. 57 yıldır, babasından öğrendiği şekilde
sabah beşten öğlen bire kadar önce 'kızartıyor' sığlayı, sonra 'ağlatıyor'.
İsmet Baka'nın basit bir aletle tek tek ve özenle kazıdığı sert kabukların
arkasından gözyaşı döküyor sığla. İsmet Baka, 'margun' adı verilen heybesinde
topladığı kabukları eşinin de yardımıyla kaynatıyor. Kabuklar preslendikten
sonra elde edilen yağ, günümüzde hâlâ parfüm sanayisinin en önemli
hammaddelerinden biri. Ancak ağacın soyu, turizm ve çevresel koşullar nedeniyle
tehlike altında.
"Hem İsmet amca bitiyor, hem de ağacı bitiriyorlar. Ağaç suya yakın yerlerde
yaşıyor, turizmle beraber yer altı sularını bitiriyorlar. Ağacın sayısı da
azalıyor" diyor Evren Toparlak. Oğlu başta olmak üzere çevresindeki gençlere
öğretmeye çalışmış İsmet Baka, sığladan nasıl yağ çıkarılacağını. Ama kaçak
olarak ağacı kazıyıp zarar verenler dışında ilgilenen çıkmamış.
Bir zamanlar yılda 200 ton çıkarılan sığla yağı, şimdi sadece İsmet Baka'nın
çabalarıyla yaklaşık iki ton çıkarılabiliyor. Daha önce İzmir'de yağı işleyen
fabrika, eline yeterli yağ geçmeyince kapatılmış. Türkiye dünya üzerindeki en
verimli ve kaliteli sığla yağına sahip olduğu halde, Amerika'dan ithal edilmek
durumunda kalınıyor. Az miktarda çıkarılan yağ Fransa'ya ihraç edilerek, orada
işlenip sonra dünya piyasalarına pazarlanıyor.
Sığla, yağı aynı zamanda iyi bir antiseptik ve parazitlere karşı da etkili. Mide
yaralarında da kullanılan yağdan bahsederken ellerini gösteriyor İsmet amca da
"Ellerim, sert kabukları kazıdığım için sürekli yara oluyor ama hep sığla yağına
dokunduğum için de yumuşacıktır, iyileşir hemen."
Radikal, Bahar Çuhadar, 12 03 2007
Genç belgeselcinin yükselişi
Yayın hayatına geçen yıl şubat ayında başlayan Türkiye'nin ilk belgesel kanalı
İZ TV, "Sığla'nın gözyaşları" ile Çağdaş Gazeteciler Derneği'nin (ÇGD) "En İyi
Belgesel Ödülü"nü aldı. 1980 doğumlu genç televizyoncu Evren Toparlak, Latince
adı "Liquidambar" olan Sığla ağacının hüzünlü öyküsüyle ödüle uzanan en genç
televizyoncular arasında yerini aldı.
Rodos, Suriye ve Güneybatı Anadolu'da bulunan Sığla ağacı bir zamanlar iyi
işletmeciliğin sağladığı olanaklarla Marmaris ve çevresinde geçim kaynağı
olabiliyordu. İçinde bulunan kimyasal maddeler nedeniyle, kozmetik sanayinde
kullanılan Sığla yağı artık tek kişi tarafından çıkartılıyor. Bugün 75 yaşında
olan İsmet Baka, bölgede ağaçların dilinden anlayan "son adam" olma özelliğini
taşıyor.
İz Tv'de yayınlanan "Sığla'nın Gözyaşlarını hazırlayan ekipte "Yapım
Sorumlusu" olarak görev alan Evren Toparlak, 1980 yılında Ankara'da doğuyor.
İlköğretimi, "yurdumuzu gezelim-görelim" tadında okuyor. Birinci sınıfa Van'da
başlayıp, Ankara ve Ordu'nun Mesudiye ilçesindeki ilkokulları dolaştıktan sonra
Muğla'dan mezun oluyor. Lise eğitimi için Muğla'dan yola çıkıyor, Ceyhan ve
Adana'yı dolaşıp Galatasaray Üniversitesi'ne geliyor. G.S.Ü. İletişim Fakültesi
Sinema Televizyon bölümünü 6 yılda bitiriyor ama burada iki yıl Fransızca
hazırlık okuduğunu unutmayalım. Bir sömestr için de Fransa'ya gidip Bordo
Üniversitesi'nde okuyor.
Evren, derslerine aşırı yoğunlaştığından ilerisi için planlar yapamıyor:
-Okuldayken belli bir hedefim yoktu!
Evren Ünlü dizilerde (Ihlamurlar Altında ve Sessiz Gece) Sanat Yönetmeni
Asistanlığı yapıyor. Evren, mezuniyet projesi olan "İstanbul Varmış, İstanbul
Yokmuş"da Anadolu Hisarı'ndaki Hekimbaşı Salih Efendi yalısında yaşayan köklü
ailenin, yalı çevresindeki değişimini anlatıyor. Bu çalışmayla İzmit Bahçesaray
Belediyesi'nin düzenlediği şenlikte "Belgesel Kısa Film Ödülü"nü de alıyor.
Kasım 2005'te şantiye halindeki Coşkun Aral'ın Genel Yayın Yönetmeni olduğu İz
Tv
ekibine katılıyor. 6 Şubat 2006'da antene çıkan İz Tv'de Olivier'nin programı
"Yemeğin Yolculuğu"nda Metin yazarı olan Evren, "Serkan'la Gidiş-Dönüş" ve "Wilko'un
Karavanı" gibi kanalın düzenli devam eden programlarında yer alıyor.
Sonra Şanlıurfa'da "Sınırları Aşmak" adlı İz Tv yapım ekibinde yer aldıktan sonra
Marmaris'e geçip Sığla ağacı ile tanışıyor. Sığla hakkında öğrencilik
yıllarından bu yana bilgi, belge biriktiren Evren, "Bir gün böylesi bir belgesel
yapabileceğimi bilemiyordum" diyor. Fırsat ayağına gelince kolları sıvıyor,
Marmaris'te bu alandaki tek usta İsmet Baka'yı buluyor. Onun filmlere nazire
yapan Orman içindeki yaşantısını gece-gündüz izliyor. Çekim hazırlıklarıyla
birlikte dört aya yayılan süre "Sığla'nın Gözyaşları" için çalışan ekibin Yapım
Sorumlusu olarak belgesele imza atıyor.
Sığla'nın Gözyaşları yayınlandığı yıl da Çağdaş Gazeteciler Derneği'nin ödülünü
alarak genç televizyoncuya moral veriyor. İz Tv Genel Yayın Yönetmeni Coşkun
Aral, Evren Toparlak'ın başarısı için şöyle diyor:
"İz Tv hem fikir olarak hem de fizik olarak genç bir televizyon kanalı. Evren
bizim iftihar ettiğimiz yetenekli bir televizyoncu. Diğer arkadaşlarımız gibi
çok iyi bir eğitim altyapısı var, hızla gelişen, yüksek kapasiteli öğrenme
azimleri ve yorulmak bilmez çalışma tempolarıyla sessizce belgesel taşlarını
döşüyorlar."
İz Tv bu yıl İtalya'da 9. kez düzelenen "Hotbird Tv Awards" Avrupa'nın en iyi
tema-tik kanallar arasında jüri özel ödülünü almıştı. Bu yıl "Hotbird Tv
Awards"da 15 ülkeden n ayrı kategoride 100 kanal yarışmıştı.
