Yapım Tarihi - 1976
Süresi - 00:30:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Ali Ulvi Ersoy, Levent Dönmez
Metin Yazarı - Çelik Gülersoy
14. Altın Portakal Film Festivali, En İyi Kısa Metrajlı 3. Film. 1977
Piri Reis ve Amerika haritası konusunda Ali Ulvi ve Levent Dönmez'le bir
söyleşi.
Piri Reis, yaşadığı çağın trigonometri hesaplarına göre yaptığı haritası, Terkiye
Otomobil ve Turizm Kurumu adına kısa metrajlı bir film hazırlayan karikatür
sanatçısı
Ali Ulvi'nin, «Piri Reis» adlı bu yapıtı önümüzdeki dönem içinde basın mensuplarına
ve halka sunulacak. Belgesel bir nitelik taşıyan film, Piri Reis'in Güney Amerika
ile ilgili tartışmalara yol açan bir haritasını ele alıyor. Şimdiye dek, bu konuda
bir çok film yapılmış, araştırmalar yayınlanmış, tüm bu çalışmalar Piri
Reis'in yaptıklarını anlatmaktan öteye gidememişti.
Alı Ulvi, yapıtında Piri
Reis'in yaptıklarından çok, yaptıklarının doğruluğunun yarattığı hayreti işlemiş Bu
hayret verici doğruluğu kanıtlamaya çalışmış. Piri
Reis, Güney Amerika ile ıljrm
haritasını İR yüzyılın başında yapmış. Şimdi elde bulunan haritalara çok yakın.
harita avcısı Piri Reis'in yaşadığı çağın trigonometri hesaplarına göre yaptığı
harita bugün gelişen trigonometri ile yeniden yapılınca inanılmaz bir
doğruluk payı olduğu ortaya çıkıyor. Dünyanın çeşitli ülkelerinde araştırma
konusu olan Piri Reisin haritalan ile ilgili olarak, Ali Ulvi ve Levent Dönmez
ile konuştuk.
Filmin konusunu kısaca anlatabilir misiniz?
DÖNMEZ
Film, olayı tarihsel yön yerine, bilimsel yönden ele alarak işlemeye
çalışıyor.
A ULVİ
Bundan önce televizyonda Piri Reis ile ilgili bir film gösterildi. Ancak
burada olay daha tarihi yönden e!e alındı.
Bilimsel yönden?
DÖNMEZ
Piri Reis'in bu
haritasının bir önemi varsa, bu tamamen bilimsel bir önemden geliyor.
A ULVÎ
Atlas Okyanusu ve Amerika'yı gösteren Piri Reis'in bu haritası, o bölgeyi
iyi ve en doğru gösteren haritadır. Film, bu doğruluğun nedenlerini araştırıyor.
Ayrıca gene aynı filmde, Colomb'un bilinmeyen haritası ve Antarktika üstüne de
bilgi veriliyor.
Filmin gerçekleşmesi için öneri nasıl ve nereden geldi?
A
ULVİ
Turing Kulüpten geldi. Kulüp öteden beri Türk sanat ve bilimi ile ilgili filmler yaptırıyor. Bu da, o
zincirin halkalarından biri. Çelik Gülersoy ve Afet
İnan'ın desteği ile oluyor. Konuyu öneren de Afet İnan.
Peki sizin bu konuya özel
bir ilginiz var mıydı?
A. ULVİ
Başlangıçta herhangi bir okuyucu kadardı. Ama
konuya girdikçe fevkalade sardı. önce Türk kaynaklarını inceledik. Sonra
yabancı kitaplara baktık. Birden anladık ki, bilgilerimiz çok eksik ve haritaların
doğruluğu konusu önem kazanarak, bu animasyon filmi doğdu.
DÖNMEZ
Önce bir
senaryo vardı, ancak sonradan tümüyle değiştirdik.
A. ULVÎ
İncelemelerimiz,
dağınık, ama çok zengin bir bilgi yığınını ortaya çıkardı. zamanımızın en
büyüğünü de bu bilgilerden senaryoyu çıkartmak oldu.
Film alanında daha önceden
bir çalışmanız var mıydı?
A ULVİ Daha önce kısa film dalında çalışmalar yapmıştım özellikle animasyon filmleri
üstünde. ''Üruveraıte Psikiyatri Kliniği'' ile
ilgili yan belgesel bir film, Y. Çetin ile ''Geri Kalmış Çocuklar'' adlı bir filra
vs daha sonra da Sandoz'a bir film yaptım.
DÖNMEZ Ben önce tiyatro yaptım. Daha
sonra dublaj yönetmeni ve konuşmacı olarak çalıştım Reklâm filmciliği yapmaya
başladım ve en sonunda da bu iş Ancak her zaman sinema amacımı on planda tuttum.
Gelecek İçin neler düşünüyorsunuz?
A. ULVI
Herhalde bu tür çalışmalarımızı sürdüreceğiz Türkiye geri kalmış bir ülke. Oysa
ülkemizde uluslararası bilim
alanına çıkartıldığında ilgi çekecek büyük değerlerimiz var.
Bunları yapmak çok
önemli ve herhalde bu tür filmler reklâm filmlerinden önemli olsa gerek. Konulu
filmlere geçmeyi hiç düşünmediniz mi?
DÖNMEZ
Benim böyle bir düşüncem var. Ama
kolay bağdaşamıyoruz özellikle prodüktörler açısından.
Peki, Türk sineması
hakkında neler düşünüyorsunuz, öğrenebilir miyim?
A. ULVİ
Olumlu çıkışlar var.
ancak bireysel. Örneğin Atıf Yılmaz, Yılmaz Güney, Metin Erksan.
DÖNMEZ
Ben
Erksan'a katılmıyorum.
A. ULVİ
Duygu Sağıroğlu, Süreyya Duru.
Peki filmin gösterimi konusunda neler söyleyebilirsiniz?
Ali ULVİ
Turing Kulübü kendi
olanaklarıyla gösteriyor.
DÖNMEZ
Ayrıca yabancı televizyonlara da satılacak
zannediyoruz. Böylelikle Piri Reisin haritaların üstüne gerçekleştirilen bilimsel
yapıtlara bir yenisi daha ekleniyor. 16. yüzyılda gerçekleştirilmiş olan bu
haritalar, aslında halen esrarını koruyor.
16 Ağustos 1976
Engin Karadeniz
Cumhuriyet Gazetesi
