Muavenet Neden Vuruldu?



Yapım Tarihi - 2003
Süre - 00:49:10
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe

Yönetmen - Tuncer Bahçivan
Yapım - Tv8 Belgesel

1992'de Amerikalılar tarafından vurulan Türk firkateyni Muavenet ve 5 şehit 20
gazinin dramatik hikayesi. Gazeteci Tuncer Bahçivan tarafından yapılan
belgeselde, şehit aileleri ve gazilerin yaşadıkları anlatılıyor. Türk Amerikan
ilişkilerindeki çarpıklıklar gösteriliyor.




24 YIL ÖNCE BUGÜN ABD MUAVENETİ VURDU!

Tarih: 15 Ağustos 1992
Ege’den gelen bir haber, gündemin ortasına bomba gibi düşmüştü. Ege Denizi’nde
gerçekleştirilen “Kararlılık Gösterisi-92” adlı NATO tatbikatında Türk Deniz
Kuvvetleri’ne ait “TCG Muavenet Muhribi” vurulmuştu. 2 Ekim 1992 tarihinde
Amerikan uçak gemisi Saratoga’da birden bire hareketlilik yaşanmıştı. Gerçek
atışın bulunmadığı tatbikatta geceyarısı Saratoga personeli, Muavenet
Fırkateyni’nin de aralarında bulunduğu “Yeşil Grup” a karşı en üst düzeyde
alarma, yani savaş haline geçmişti. Çok geçmeden Saratoga’dan ateşlenen “Sea
Sparrow” füzesi, gemimizin kaptan köşküne isabet etmiş, iki saniye sonra ikinci
füze gelmişti. Peşpeşe atılan füzeler, Muavenet’in köprü üstü ve savaş harekat
merkezi ile telsiz kamaralarını paramparça etmişti. 5 şehit, 22 yaralı.Olayda,
Muavenet Fırkateyni’nin Komutanı Kurmay Yarbay Levent Kudret Güngör, Uçaksavar
Yardımcı Subayı Teğmen Alper Tunga Akan, Tesis Astsubayı Serkan Aktepe, İkmal
Çavuşu Mustafa Kılıç ve Er Recep Atak şehit olurken, 22 askerimiz de yaralandı.
ABD, Türkiye’yi derinden yaralayan bu olayın kaza olduğunu açıkladı. Ancak, kaza
olması imkansızdı. Çünkü, Saratoga mürettebatının iki atışı da tam isabet
kaydetti. “Sea Sparrow” füzelerinin ateşlenebilmesi için 6 ayrı karara ihtiyaç
vardı. Ayrıca bu işlemler, ayrı ayrı odalarda bulunan personel tarafından
yapılmaktaydı. Dolayısıyla füzelerin peşpeşe kazayla ateşlenmesi inandırıcı
olmaktan uzaktı. Saldırı savaş nedeni Uluslararası hukuk açısından savaş
gemisinin statüsü elçiliklerden çok farklı değildi. Bayrağını taşıdığı ülkenin
egemenlik haklarını ifade etmekte, ülke toprağı kabul edilmektedir. Bu sebeple
savaş gemilerine yapılan tecavüzler, ülke toprağına yapılmış gibi muamele görür;
dolayısıyla savaş nedeni sayılır. Savaş gemisine yapılan hasmane bir saldırının
karşılığı misliyle muameledir.

ABD’nin muaveneti kasten vurduğu ortadaydı. Hadisenin kaynağı, ABD Başkanı
George Bush ve şahinler (Neo-Conlar) adıyla anılan ekibinin Irak’ı işgal etmek
istemesi ve Türkiye’den ABD askerlerinin Kuzey Irak’a serbest geçiş yapabilmesi
ve Adana’da bulunan İncirlik Hava Üssü’nün Amerikan keşif ve ağır bombardıman
uçaklarına açılması talebinin TBMM tarafından 1 Mart tezkeresi olarak
adlandırılan tezkere ile reddedilmesiydi. Yaşanan acı olaya rağmen, tatbikata
ara verilmedi. Yaşanan bu acı olayı sadece İP Genel Başkanı Doğu Perinçek
protesto etti..

Görüntüler yayınlandı
Uçak gemisi Saratoga tarafından vurulan Muavenet Muhribi’yle ilgili görüntüler,
olaydan tam 11 yıl sonra ortaya çıktı. Saratoga uçak gemisinden yapılan
çekimler, İhlas Haber Ajansı (İHA) tarafından ele geçirildi, aynı gün tüm ulusal
kanallarda birinci haber olarak yayınlandı.

Şehitlerimizin cenazeleri gözyaşlarıyla kaldırılmıştı
Faciada şehit olan Muavenet Fırkateyni’nin Komutanı Kurmay Yarbay Levent Kudret
Güngör, Teğmen Alper Tunga Akan, Astsubay Serkan Haktepe, İkmal Çavuşu Mustafa
Kılıç ile Er Recep Atak, düzenlenen askeri törenin ardından dualarla toprağa
verilmişti.Amerikan uçak gemisi Saratoga’dan ateşlenen 2 füze muhribi enkaza
çevirdiKimse fazla kurcalamadıCumhurbaşkanı Turgut Özal ile Başbakan Süleyman
Demirel ve hükümet arasında iç çekişmelerin yaşandığı dönemdi 1990’lı yıllar.
DYP-SHP koalisyon hükümeti, bir yandan Cumhurbaşkanı’nın yetkilerini
kısıtlayacak by-pass yasaları hazırlarken, diğer taraftan Cumhurbaşkanı Özal’ı
makamından indirmek için diğer partilerle konsensus oluşturmaya çalışıyordu.
Parlamento ve kamuoyu, bunların yanısıra, görev süresinin her uzatılışı olay
haline gelen “Çekiç Güç” konusunu da gündemine almıştı. Facia, işte böyle bir
dönemde yaşandı.

‘Müessif kaza’
Cumhurbaşkanı Turgut Özal, DYP SHP Koalisyonu’nun Başbakanı Süleyman Demirel,
Başbakan Yardımcısı Erdal İnönü, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Doğan Güreş,
Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Vural Beyazıt’tı. Siyasetçi ve askerler,
olayın “müeessif bir kaza” olduğunda birleşmişler, işi fazlaca kurcalamamayı
seçmişlerdi. Tahkik edelim Dönemin Genelkurmay Başkanı Doğan Güreş ise konu ile
ilgili Aksiyon Dergisi’ne özetle şunları anlatıyordu: “Vural Paşa (Deniz
Kuvvetleri Komutanı) aradı. ’Komutanım, Muavenet muhribini bir Amerikan gemisi
vurdu’ dedi. ’Ne oldu?’ diye sordum. ’Efendim, Sea Sparrow’la’. ’Nasıl olur,
tatbikattalar?’ ‘Hem de efendim tatbikatın ara safhasındayız’ dedi. ’Nasıl olur
Vural Paşa? Şehidimiz?’ var mı diye sordum. ’Maalesef’ cevabını verdi. Sea
Sparrowlar, hava hedefine karşı kullanılabilir. Köprü üstünden vurulmuş. Komutan
da orada. ’Olacak şey değil. Bunu tahkik edelim. Tahkikat heyeti kuralım’ dedim.
Vural Paşa da olayın üzerine gitti. Çok uğraştı.

”Yaralı kurtulan İlter Özdil anlatıyor: Amerika, füzeleri kasten ateşledi
Saldırıda bir kolunu ve bir bacağını kaybeden Üsteğmen İlter Özdil, olayın asla
“kaza olmadığını” söyledi. Sea Sparrow füzelerinin başlı başına bir sistem
olduğunu belirten Özdil, “Bir kaç personelin, geminin radar ve bilgisayar
sistemlerinin kombine olarak atışa karar vereceği bir silah sistemi. O sırada
gemiler dost sularda, ortada tehdit yok. Gemimiz ‘düşman’ olarak seçiliyor ve
kasten ateş ediliyor” diye konuştu.Ciğerinde şarapnel Yaşanan faciada ağır
şekilde yaralanan Teğmen Uluç Kılıç da Radikal Gazetesi’nde 18 Şubat 2003
tarihinde yayınlanan haberde, dehşet gecesini şöyle anlatıyor: “Saatler 22.30’u
gösterdiği sırada, Muavenet Muhribi’nde büyük bir patlama oldu. ABD’ye ait
Saratoga uçak gemisinden yükselen güdümlü füzeler, Muavenet’in kaptan köşküne
kilitlenmiş ve kısa sürede gemi enkaz haline gelmişti.” Halen, akciğerlerinde
şarapnel parçalarıyla yaşayan Teğmen Uluç Kılıç, yaralanan arkadaşlarıyla
birlikte tazminat için ABD’ye dava açtı. Olayın siyasi olduğunu ileri süren ABD
11. Temyiz Mahkemesi, diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğine karar verdi.
Böylece Kılıç’ın yasal yollardan ABD’den tazminat hakkı ortadan kalktı. Aradan
geçen dört sene içinde çeşitli yerlere başvuran Kılıç, eli boş döndü. Şimdi özel
bir şirkette kaptanlık yapıyor.

Belgeselini yaptı işinden kovuldu
Muavenet muhribiyle ilgili gerçekleri açıklayan bir belgesel hazırlayan Gazeteci
Tuncer Bahçıvan işinden oldu. TV8’de yayınlanan “Muavenet Fırkateyni Neden
Vuruldu” adlı belgeselde, Amerika uçak gemisi Saratoga’nın, Muavenet muhribini
kasten vurduğuna dair ciddi belgeler kamuoyu ile paylaşıldı. Bu programın
yayınından kısa bir süre sonra gazeteci Bahçıvan’ın işine son verildi.

İşte o belgesel: https://vimeo.com/58526103
Banu Avar