Yapım Tarihi - 2005
Süre - 00:00:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Yaşar Ersoy
Ses Kayıt - Kozan Pakkaner
Seslendirmede - Döndü Özata, Hakan Elmasoğlu
Jenerik - Fezile Aziz
Grafik Tasarım - Umut Ersoy
Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi Belgesel Filmi Üzerine
Ülkemize baktığımızda, üzerinde tartışmayı bile unuttuğumuz... gündemin ön
sıralarına bir türlü gelemeyen kültür - sanat olgusunun tamamıyla unutulup /
ihmal edildiğini görürüz... Evet birbirinden önemli yaşamsal sorunlarla
boğuştuğumuz doğru... ama, bir başka kesin doğru da, neredeyse tüm sorunların
kökeninde kültür sorunumuzun yattığı gerçeği... Fakat, yine de her şeye karşın
sanatçılarımız ürettikleri ve yarattıklarıyla umudun var olduğunu
gösteriyorlar...
İşte, Yaşar Ersoy da onlardan biri...
Bu ülkenin tiyatrosu denende O’nun adının ilk olarak akla gelmesi bir rastlandı
değil... Çünkü o, tiyatroyu sadece bir meslek olarak değil, varlığının taa
derinlerinde hep “Olmak ya da olmamak” meselesi olarak yaşam disiplininin en
başına koymuş ve hiç ödün vermeden var olmayı ve var etmeyi sürdürmüş...
tiyatroda sadece bir yönetmen olarak değil, onun işçiliğinden - yazarlığına /
araştırmacılığına uzanan bir çizgide... Kıbrıs Türk Tiyatro tarihini
belgeleyen... ek olarak... şimdi de, gerçekten, paha biçilmez değerli bir mirası
da bize armağan etmiştir...
Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi Belgeseli
Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi’yle ilgili olarak hazırladığı “Toplumsal ve Siyasal
Olaylarla iç içe... Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi Belgesel Filmi...’nin oluşum
sürecini gelin O’ndan dinleyelim:
- Kendine inancını, geleceğe güvenini yitirmiş inanların sayısı her geçen gün
artarken, etik değerlerin yıkıma uğradığı bir ortamda... İnsana cesaret, inanç,
Umut veren... güven aşılayan... iyiyle kötüyü, çirkinle güzeli, doğruyla
yanlışı, çarpık olanla tutarlı olanı fark ettiren... yaşama sevincini ve
coşkusunu artıran tiyatroyu yapmak ve kitlelere ulaştırmak zor iştir... Ne var
ki, işinizi seviyor ve ciddiye alıyorsanız, dünyanın en keyifli işidir...
Bu düşüncelerle 36 yıldır aralıksız olarak tiyatro benimle, ben tiyatroyla
uğraşıyorum... Tiyatro sanatının birçok savaşım cephesi vardır. Yaşadığımız
koşullarda, tiyatro sanatının tüm cephelerinde uğraştım ve savaşım verdim.
Oyunculuk, rejisörlük, yazarlık, idarecilik, teknisyenlik, işçilik,
organizatörlük, öğretmenlik gibi...
BU BİR SORUMLULUKTU
“Toplumsal ve Siyasal Olaylarla İç içe Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi Belgesel
Filmi” de O cephelerden birini oluşturuyor...
Bildiğiniz gibi, 1998 yılında aynı adla kitabımı yayınladım. İşte bu kitaptan
hareketle, gelişen teknoloji olanaklarını da kullanarak bir belgesel film yapma
dürtüsü içimde hep var oldu... Bu dürtünün gelişip, büyümesi gerekiyordu... Onun
içinde 2005 yılına dek beklemeyi yeğledim...
Bu bir sorumluluktu... Tarihe karşı, toplumuma ve ülkeme karşı duyduğum bir
sorumluluktu... Bir hesaplaşmaydı, yüzleşmeydi... Bu hesaplaşma ve yüzleşmeyi
yaptıktan sonra ve ancak geleceğe düzgün yürüyebilirim.
Biliyordum, belgesel film yapmak kolay değildi, ancak 1970’lerden beri
biriktirdiğim bilgi, belge, fotoğraf ve yazılardan oluşan güvenilir bir arşiv
vardı elimin altında. Ve şairin dediği gibi “Kim var imiş... biz burada yoğ
iken...” sorumluluğu ve bilinciyle ve Kıbrıs sahnesinin Kıbrıs Türklerinin
görünmeye başladıkları ana kadar uzanmaya karar verdim... çünkü biz gökten
zembille inmedik Kıbrıs sahnesinde bizden önce yapılanları, yazılanları bulmak
ve geleceğe aktarmak sorumluluğunu taşıyordum. Bir bellek oluşturmak,
yapılanları belgelemek, dünden bugüne nasıl gelindiğini ve yarına nasıl
gidilmesi gerektiğini düşündürmek, sorgulamak sorgulatmak...
İşte tüm bunların, toplumsal gelişmenin dinamiklerini oluşturduğunu
düşünmekteyim. Bu düşüncelerin ışığında hazırlanan belgesel filmde Türklerin
“Kıbrıs sahnesi”nde görünmeye başladıkları andan... yani, K.T.Tiyatro
Hareketi’nin başlangıcından bugüne geçirdiği aşamaları tarih sırasıyla, sayısız
belge ile izleyeceğiniz gibi... aynı zamanda bu tarihsel süreci etkileyen
toplumsal ve siyasal olayların kısa bir tarihini de sayısız belge ile
göreceksiniz... Çünkü,
Tiyatro, toplumsal bir sanattır ve toplumların siyasal / kültürel tarihiyle iç
içe yaşar ve bu yüzdendir ki, tiyatro ve toplum karşılıklı birbirini etkiler ve
birlikte bir tarih oluştururlar. Oluşan bu tarihi yarına bırakmak kaygısıyla bu
belgesel filmi hazırladım...
TARİHE TANIKLIK
... Ve ekibini oluşturarak...
- Evet, bu noktada / bu işin yapılmasında Hakan Çakmak’ın katkısı büyüktür. Bu
konuyu kendisiyle paylaştığım zaman, büyük bir heyecan ve sevinç duymuş, “hemen
işe koyulalım” yanıtını vermiştir. Konuyu bu aşamada L.B. Başkanı Kutlay Erk’e
ve BRT Müdürüne de götürdüğüm zaman onlar da belgeselin yapılması için onay ve
destek sözü verdiler...
Artık iş bizlere kalmıştı...
Belgeselin müziğini düşündüğümüzde... Ülkemiz dışından herhangi birinden katkı
istemek ya da müziğini kullanmak konusunu tamamıyla bir kenara ittik. Bu
belgesel, bu tarih ve coğrafyanın insanının belgeseli olacağına göre müziğinin
de onların soluğunu taşıması gerekiyordu... Ve, Mete Hatay adı kendini
anımsatmakta gecikmedi... Çok da iyi oldu.
Böylece yaklaşık (9) aylık sıkı bir çalışmadan sonra, 6 bölümden oluşan (242)
dakikalık kültür, sanat, tiyatro ve siyasetin iç içe ele alındığı bir bakış
açısıyla... K.T.Tiyatro Hareketi Belgeseli ortaya çıktı. (Ses kaydında, Kozan
Pakkaner, Seslendirmede Döndü Özata / Hakan Elmasoğlu, Jeneriğinde Fezile
Aziz’in gratik tasarımında Umut Ersoy’un katkıları da var tabii...)
... Yazan ve Yöneten- Yaşar Ersoy, Görüntü yönetmeni ve Kurgu- Hakan Çakmak ve
Müzik- Mete Hatay’ı da ben ekleyeyim... Ve bu çalışma sürerken sende gelişen
yeni farklılıklar ve sosyal bileşkeler oldu mu... sorusunu sorayım...
- Bu belgeselde yaşanan sevapları, günahları, doğruları, yanlışları,
çirkinlikleri, güzellikleri, acıları, sevinçleriyle birlikte gözler önüne
sergileyerek bir arınma / katarsis ve özgürleşmek... Ve geleceğe yürürken
yaşananlardan ders çıkarmak ve tarihimize farklı yönden ışık tutmak bu belgesel
filmin amaçlarındandı. Osmanlı Devleti’nden - İngiliz sömürge yönetimine, Jön
Türklerden - Kemalizme, Atatürk Reformlarından - aşırı milliyetçi Şöven çizgiye,
EOKA ve TMT yıllarından - 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’ne, 1963 çatışmalarından - 1974 EOKA-B Darbesi ve Türkiye’nin müdahalesine, KKTC’nin ilanından - ekonomik
sorunlara, çözüm arayışlarından - Annan Planına kadar uzanan serüvende Kıbrıs
Türk Tiyatro Hareketinin yerini ve rolünü izleyerek tarihe tanıklık yapan bir
belgesel.
GELECEĞİ SAĞILIKLI KURMAK
...Gerçekten de çok kapsamlı ve zor bir çalışma...
- İğneyle Kuyu kazmak gibi bir işin içinde olduğunuzu keşfediyor ve sabır, inat
ve sevgi ile sürdürme kararlığını elden bırakmıyorsunuz... Bir belge başka bir
belgeyi gerektiriyor ve biz montaj - kurgu çalışmalarını bir yana bırakarak, o
gerekli belgeyi bulmak için gazete arşivlerine / Milli Arşive, olayları
yaşayanların tanıklığına koşuyorduk. Bir bakıyorduk ki, çıktığımız noktada
diplere, derinlere dalıyor, farklı / bilmediğimiz olayları öğreniyoruz.
Bir Örnek vermek gerekirse- Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketinde kurumsallaşmanın
başlamasında, İlk Sahne’nin kurulmasını sivillerin engellemesine karşın dönemin
en üst düzey komutanının emriyle kurulduğunu keşfediyorsunuz. Belgeselde bunun
gibi toplumsal ve siyasal olaylarla tiyatronun kesiştiği birçok olaya
rastlarız... Taa Osmanlı’dan - Annan Planı’na kadar uzanan serüvende... Tiyatro
hep buluşmuş ve kesişmiştir siyasal ve toplumsal olaylarla...
... Anlamak zor ama ... bu belgesel bazı kesimlerde rahatsızlık yaratmıştır
sanıyorum...
- Bu konuda şunu söyleyebiliriz- Tarihe karşı hesap vermekten korkanlar, bu
belgeselin yapımından rahatsız ve tedirgin oldular. Ancak, bir toplum tarihiyle
hesaplaşmazsa, yüzleşmezse, eteğindeki taşları dökmezse geleceğini sağlıklı
kurma şansını
bulamaz...
... Belgesele nasıl ulaşabileceğiz...
- DVD olarak tanesi 10 YTL den Belediye Halkla İlişkiler Bölümü ve diğer satış
merkezlerinde satılmaktadır.
... Son bir soru- Bu yılki çalışma programında neler var...
- Yine Satiriko Tiyatrosu ile bir çalışma... KIBROS Kültür Sanat Festivali’nde
Aristophanes’in “Barış” oyununu sergileyeceğiz. Biliyorsunuz 1987’de, aynı oyunu
sergilemiştik ama bu farklı bir Aristophanes.
Senfonik - Metalik bir Aristophanes olacak... Öyle bir yaklaşımım var. İki dilli
bir oyun olacak. Antik Yunan dilini günümüz tiyatrosuna Azra Erhat’ın
çevirisiyle karşılaştırarak uyarlama çalışmalarını yapıyoruz. Biliyorsunuz...
Hayatın cesaret edemediklerini sanat yapar çünkü...
SPOT
Bu belgesel filmde Türklerin Kıbrıs sahnesinde görünmeye başladıkları andan...
Yani, K.T.Tiyatro hareketinin başlangıcından bugüne geçirdiği aşamaları tarih
sırasıyla, sayısız belge ile izleyeceğiniz gibi... bu tarihsel süreci etkileyen
toplumsal ve siyasal olayların kısa bir tarihini de sayısız belge ile
göreceksiniz...
yeniduzengazetesi.com
20 Aralık 2005
Neriman Cahit
"Toplumsal ve Siyasal Olaylarla İçiçe Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi” belgeseli
tanıtıldı
* Lefkoşa Türk Belediyesi ve Bayrak Radyo Televizyon Kurumu’nun ortak yapımı
olan “ Toplumsal ve Siyasal Olaylarla İçiçe Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi”
belgeseli LTB Başkanı Kutlay Erk ve BRTK Müdürü Hüseyin Gürşan tarafından basına
tanıtıldı.
* Erk- “Kültür-sanat olaylarını önemli bir unsur olarak görüyoruz ”
* Gürşan- “Kültür-sanat etkinlikleri toplumsal gelişmenin göstergesidir ”
Lefkoşa Türk Belediyesi (LTB) ile Bayrak Radyo Televizyon Kurumu’nun (BRTK)
işbirliğiyle hazırlanan “ Toplumsal ve Siyasal Olaylarla İçiçe Kıbrıs Türk
Tiyatro Hareketi” belgeseli bügün(7 Ekim Cuma)basına tanıtıldı. BRTK Konuk
Odası’nda düzenlenen basın toplantısının ardından belgeselin tanıtım filmi
gösterildi. Toplantıda, Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı Kutlay Erk ile BRTK
Müdürü Hüseyin Gürşan işbirliği protokolü de imzaladılar.
Toplantıya, Lefkoşa Belediye Başkanı Kutlay Erk, BRTK Müdürü Hüseyin Gürşan,
BRTK Yönetim Kurulu Başkanı Vasfi Candan, Lefkoşa Belediye Tiyatrosu Sanat
Yönetmeni ile belgeselin yazar ve yönetmeni Yaşar Ersoy,Görüntü yönetmeni ve
kurgucusu Hakan Çakmak, Lefkoşa Belediyesi Meclis Üyeleri, sanatçılar ve kurum
çalışanları katıldı.Kıbrıslı Türklerin Kıbrıs sahnesinde görülmeye başladıkları
Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi’nin başlangıcından bugüne geçirdiği aşamalar ile bu
tarihsel süreci etkileyen toplumsal ve siyasal olayların tarih sırası ve sayısız
belgeyle izleyicilere sunan belgesel 6 bölümden oluşuyor.
Lefkoşa Belediye Başkanı Kutlay Erk toplantıda yaptığı konuşmada, belediye
olarak kültür sanat faliyetlerine özellikle önem verdiklerini belirtti. Bu
amaçla katkı koyduklarını ve koymaya devam edeceklerini kaydeden Erk, “Bizim bir
inancımız vardır Kıbrıs Türk halkı olarak çok farklı ekonomik-sosyal ve politik
nedenlerle halkımız sürekli travmalar altında bulunmaktadır. Bu travmaların
terapisi için kültür ve sanat olaylarını biz çok önemli bir unsur olarak
görüyoruz” dedi. Belediye olarak belgeselin hazırlanmasında kendi üstlerine
düşen payı yerine getirmeye çalıştıklarını vurgulayan Erk, BRTK ile işbirliği
halinde halkın izleyebileceği bir sonuca ulaşıldığını söyledi. Toplam 6 bölümden
oluşan 242 dakikalık çalışmanın her bölümünün 40 dakika olduğunu ifade eden Erk,
belgeselde Kıbrıslı Türklere kültür sanat ve özelde tiyatro hareketini sayısız
belge ile gösterildiğini hem de siyasal ve toplumsal tarihinin anlatıldığını
kaydetti.
Belgeseli sanatçı Yaşar Ersoy’un yazıp yönettiğini ifade eden Erk, belgeselin
görüntü yönetmenliğini ve kurgusunu Hakan Çakmak, müziklerini Mete Hatay,
seslendirmesini Hakan Elmasoğlu ve Döndü Özata, Ses Kayıtını Mehmet Kozan
Pakkaner ve jeneriğini Fezile Aziz’in yaptığını ifade etti. Belgeselin başka
alanlara da Örnek olup, her alanda Kıbrıslı Türklerin tarihinin belgelenmesini,
kültürel kimliğin vazgeçilmez olmasını dileyen Kutlay Erk, bunun gelecek
kuşaklar için önemli olduğuna inandığını söyledi.
Erk, bu tür girişimleri sürdüreceklerini de vurguladı.
BRTK Müdürü Hüseyin Gürşan ise, son yılların en önemli etkinliklerinden birinde
biraraya gelindiğini kaydetti. İlk öneri geldiği zaman sevinerek “evet”
dediklerini ve altyapı imkanlarını zorlayarak bu üretimin ortaya çıkmasını
sağlamaya çalıştıklarını belirten Hüseyin Gürşan, “Bence kültür sanat alanında
yapılan etkinlikler toplumsal gelişmenin göstergesidir. Bunun belgesel olarak
tarihe geçecek şekilde belgelenmesi de gelecek kuşaklara aktarılmasıyla ilgili
önemli işlev üstlenir” dedi. BRT olarak bunun gibi çalışmalara destek olmaya
çalıştıklarını ifade eden Gürşan, yakında şiir ve plastik sanatla ilgili
çalışmalarının geleceğini söyledi. Belegeselin 240 dakika ile son yüz yılı
kapsayan kapsamlı bir eser olduğunu vurgulayan Gürşan, Yaşar Ersoy’un bu konuda
bilgi vereceğini kaydetti.
Gürşan, “Biz bu tür çalışmalara destek olmaya devam edeceğiz. Toplumsal
hayatımızın kayıt altına alınması ve bu kayıtların bizden sonraki kuşaklara
aktarılması görevlerimiz vardır. Elimizdeki imkanları bunun için kullanmaya
devam edeceğiz” dedi.
Lefkoşa Belediye Tiyatrosu Sanat Yönetmeni, belgeselin de yazar ve yönetmeni
Yaşar Ersoy da eser hakkında bilgi verdi. Yaşar Ersoy, amaçlarının bir bellek
oluşturup yaşananları ve yapılanları belgelemek olduğunu söyledi. Dünden bugüne
nasıl gelindiğini ve yarına nasıl gidilmesi gerektiğini düşündürmek, sorgulatmak
olduğunu ifade eden Ersoy, “Dününü yapamayan, sahip çıkamayan toplumlar,
bugününü ve geleceğini de yapamaz” dedi.
Yaşananlardan ders almak, günahları ve sevaplarıyla birlikte toplumsal ve
siyasal olaylarıyla Kıbrıs Türk Tiyatrosu’nun dünden bugüne nasıl geldiğini
belegelemek istediklerini kaydeden Ersoy, toplumun son 100 yılda çok sancılı
dönemlerden geçtiğini, bunun ittihak ve terakki hareketiyle başladığını anlattı.
Batılı anlamda ilk Kıbrıs Türk Tiyatrosu’nun 1908-1909 yıllarında başladığını
ifade ederek Annan Planı’na kadar geçtiği evreleri anlatan Ersoy, kültür sanat
ve bütün sanatları bünyesinde toplayan tiyatronun toplumsal ve örgütlü olduğunu
söyledi. Belgeselde herşeyin bulunduğunu belirten Ersoy, “Bir özgürleşme bir
arınmaya gidiyoruz. Bir katarsis yaşamaya çalışıyoruz ki bundan sonra daha doğru
daha düzgün işlere yönelebilelim. Bu anlamda belgesel kendi boyutunda bir ilke
imza atıyor” dedi.
Ersoy, “Eğer biz bir halksak eğer biz bir toplumsak, sadece devletimizle değil
halkımızın kültürüyle ortaya çıkmalıyız. O da bizim en önemli dinamiğimiz
olacaktır” şeklinde konuştu.
Ersoy daha sonra, belgesele emeği geçenleri sıralayarak,Kıbrıs Türk
Tiyatrosu’nun kurucuları ve ilk tiyatrocularını andı ve onlara da teşekkür etti.
Belgeselin Görüntü Yönetmeni ve kurgısunu yapan Hakan Çakmak da konuşmasına,
“Böyle bir belgesele imza koymak bana onur verir” diyerek başladı. Kıbrıs Türk
kültürüne bellek oluşturma aşamasına katkı koymaktan mutlu olduğunu ifade eden
Çakmak, katkı yapanlara teşekkür etti.
Mete Hatay’ın Versus Mundus albümünde tüm bir tarihin sevinciyle coşkusuyla,
acısıyla hüznüyle anlatıldığını belirten Çakmak, “Müzikler sanki
anlattıklarımıza göre yazılmış. Albüm belgesel için özel olarak yapılmadı ama
özel olarak seçildi. Bu albüm bizi bize anlatıyor aslında tıpkı tiyatronun bizi
bize anlattığı gibi” dedi. Çakmak, Yaşar Ersoy’a da çalışmasını kendisiyle
paylaştığı için teşekkür etti.
lefkosaturkbelediyesi.org
Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi yayına giriyor
* Lefkoşa Türk Belediyesi ve Bayrak Radyo Televizyon Kurumu’nun ortak yapımı
olan “ Toplumsal ve Siyasal Olaylarla İçiçe Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi”
belgeseli 7 Kasım Pazartesi yayına giriyor. Altı bölümden oluşan belgeselin ilk
bölümü saat 22:00’de BRTK ekranlarında izleyiciyle buluşacak…
Lefkoşa Türk Belediyesi (LTB) ile Bayrak Radyo Televizyon Kurumu’nun (BRTK)
işbirliğiyle hazırlanan “ Toplumsal ve Siyasal Olaylarla İçiçe Kıbrıs Türk
Tiyatro Hareketi” belgeseli 7 Kasım Pazartesi izleyiciyle buluşuyor. 7 Kasım
Pazartesi saat 22:00’de BRTK’da yayınlanacak ilk bölümüyle Kıbrıs Türk halkıyla
buluşacak 6 bölümlük belgesel yıl sonuna doğru tamamlanacak. Belgeselin
Pazartesi günleri yayınlanan bölümlerinin tekrarı da her Çarşamba günü 15:10’da
ve her Cuma günü 23:30’da BRTK ekranlarında olacak.
Toplam 6 bölümden oluşan ve 242 dakika olan çalışmanın her bölümü 40 dakikadan
oluşuyor. Belgesel Kıbrıslı Türklerin Kıbrıs sahnesinde görülmeye başladıkları
Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi’nin başlangıcından bugüne geçirdiği aşamalar ile bu
tarihsel süreci etkileyen toplumsal ve siyasal olayları tarih sırası ve sayısız
belgeyle izleyiciye sunuyor.
Sanatçı Yaşar Ersoy’un yazıp yönettiğini belgeselin görüntü yönetmenliğini ve
kurgusunu Hakan Çakmak, müziklerini Mete Hatay, seslendirmesini Hakan Elmasoğlu
ve Döndü Özata, ses kayıtlarını Mehmet Kozan Pakkaner ve jeneriğini Fezile Aziz
yaptı.
Belgeselin basın tanıtımı birçok sanatçı ve gazetecinin katılımıyla 7 Ekim Cuma
günü BRTK Konuk Odası’nda yapılmıştı. Basın toplantısında Lefkoşa Türk
Belediyesi Başkanı Kutlay Erk ile BRTK Müdürü Hüseyin Gürşan belgesel film
hakkında bilgiler vermiş ve ardından belgeselin tanıtım filmi gösterilmişti.
lefkosaturkbelediyesi.org
Yaşar Ersoy’la “Toplumsal ve Siyasal olaylarla içiçe Kıbrıs Türk Tiyatro
Hareketi Belgeselini” irdeledik....
Tarihimizi sorgulayan bir belgesel
Toplumsal ve Siyasal olaylarla iç içe Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi belgeseli
tarihle ve bir anlamda gerçekle yüzleşmekten korkanları tedirgin etti. Geçmişe
tutulan ışık bir anlamda o günleri bugünlere taşımış, toplumsal sorgulamaya
malzeme vermiş, gelecek için tarihle hesaplaşmaya da olanak yaratmıştır.
Üretmek kadar onları gelecek kuşaklara kalıcılaştırarak aktarmak da önemlidir.
Kültür ve sanatın şekillenmesinde toplumsal yapı ve değişimin payı yadsınamaz.
Özellikle tiyatro topluma tutulan aynadır.
Kıbrıs Türk Toplumunda Tiyatro Hareketi bir anlamda toplumsal tarihimizin
serüvenidir. Toplumsal derken kuşkusuz her türlü siyasi hareketi de kucaklıyor.
Yaşar Ersoy, Kıbrıs Türk Tiyatro hareketinden öte en genel anlamıyla sanat
dünyamızda çok özel ve önemli bir konuma sahiptir.
Bazıları var olanı kemirip yok ederken Ersoy ve arkadaşları yaratan olmuştur.
Ve bu bağlamda her zaman söyleyecek sözleri vardır.
Bazıları koltuklarının arkasında yazılanlara rağmen neredeyse hiçken, Ersoy’un
bir anlamda sözcülüğü yaptığı, evrensel ölçülerde sanat yapan arkadaş grubu
bazılarını rahatsız ede ede toplumda sanatın yolunu açmışlardır.
Yaşar Ersoy, 1998’de Toplumsal ve Siyasal Olaylarla İçiçe Kıbrıs Türk Tiyatro
Hareketi kitabını kütüphanelere kazandırdı.
Bu kitap benim de elimin altına en yakın noktadadır.
Ancak çağdaş iletişimde görsel araçlar en geniş kesimlere ulaşımda avantajlara
sahiptir. İşte bu gerçeği de gören Yaşar Ersoy, bu kez aynı isimle bir belgesel
film hazırladı.
Altı bölümlük belgeselin beş bölümü BRT ekranlarından izleyenlere taşındı. DVD
olarak da Lefkoşa Türk Belediyesi ve kitapçılarda satılıyor. Yeni yılda
sevenlere armağan seçeneğinde bu belgesel DVD seti öncelikle akla gelebilir.
Yaşar Ersoy’la dün belgeseli konuştuk. Aslında belgeseli konuşurken dünden
bugüne en genel adıyla demokrasi yürüyüşümüzü de sorguladık. Bugünkü yazımın
sınırları dışında bulduğum konuları daha sonra sizlerle paylaşacağım.
Ersoy’e çok klasik bir soru sordum önce. “Belgesel fikri nasıl doğdu, nasıl
yaşam buldu?”
İşte Ersoy’un bilgi aktarımı:
“ 1998’de kitabı yayınladığım gün aklımda belgesel fikri de vardı. Çünkü tiyatro
sanatının içinde olmanın da etkisiyle düşünülen ve yazılanı görülecek hale
getirme duyarlılığım vardır. Sanata istikrarlı bir ilgi gösteren Hakan Çakmak’la
bu düşüncemi yaklaşık bir yıl önce paylaştım ve hemfikir olduk.
Heyecanla işe sarıldık. Müzikle ilgili olarak da Mete Hatay’ın ekibe katılması
bir anlamda ekibin üst kadrosunu hazır hale getirdi.
Lefkoşa Türk Belediyesi ve BRT’nin ciddi anlamda desteği projeyi düşünceden
yaşama geçirdi.”
Tam bu noktada yayınlanmasıyla birlikte alınan tepkileri soruyorum.
Yaşar Ersoy’un yüzündeki ifadeden daha konuşmadan yanıtı alıyorum, ama o
sözcüklerle yanıtı aktarıyor yine de:
“ Çok insan en Yalın ifadeyle, “Çok beğendik” dedi. Ama Toplumsal ve Siyasal
Olaylarla İçiçe Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi belgeseli tarihle ve bir anlamda
gerçekle yüzleşmekten korkanları tedirgin etti. Çünkü Kıbrıs Türk toplumunda bir
dönem yaşananları o dönemin en öndeki aktörleri bile inançla savunamıyor.
Geçmişe tutulan ışık, bir anlamda o günleri bugünlere taşımış ve toplumsal
sorgulamaya malzeme vermiş, gelecek için tarihle hesaplaşmaya da olanak
yaratmıştır. Belgeselin en önemli amacı tarihle hesaplaşmak, yüzleşmek ve
geleceği inşa etme adına sorgulamadır.”
Peki belgesel bizi nereden aldı nereye getirdi?
Bir an duraksayan Yaşar Ersoy, bu süreci şöyle özetledi:
“ Belgesel, Osmanlı devletinden, İngiliz sömürge yönetimine, Jön Türklerden
Kemalizme, Atatürk devrimlerinden aşırı milliyetçi şöven çizgiye, EOKA ve TMT
yıllarından 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’ne, 1963 çatışmalarından 1974 EOKA B darbesi
ve Türkiye’nin askeri müdahalesine, KKTC’nin ilanından ekonomik sorunlara, çözüm
arayışlarından Annan Planı’na kadar uzanan serüvende Kıbrıs Türk Tiyatro
hareketinin rolünü ve yerini izleyerek tarihi “resmi” bakış aşısıyla değil,
sivil ve nesnel yaklaşım sorumluluğuyla tanıklık yapmaktadır.”
Ersoy, bu süreçte en önemli kilometre taşlarını ise şu cümlelerle aktardı:
“ Bu belgesel dikkatli izlendiği zaman Kıbrıs Türk Tiyatro hareketinin
başlangıcından bu güne geçirdiği aşamalar gözler önüne geliyor. Tarih sırasıyla,
sayısız belgeyle birlikte sunulan tiyatro hareketimiz, bu tarihsel süreci
etkileyen toplumsal ve siyasal olayları da kucaklıyor.
Bu çerçevede toplumun önemli kilometre taşları tiyatromuzun da önemli
taşlarıdır.
İlk önemli kilometre taşı İttihat ve Terakki’nin Kıbrıs’ta Hürriyet ve Terakki
ismiyle örgütlenip düşüncelerini tiyatro yoluyla yaymaya çalışmasıdır.
İkinci önemli kilometre taşı olan 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanıyla
benimsenen Kemalizm düşünce ve Atatürk Devrimlerini yaymak için de tiyatro bir
araç oldu.
EOKA-TMT yıllarında yükselen milliyetçilik değerleri seçilen ve yazılan oyunları
etkiledi.
Tiyatronun kurumlaşmasında 1963 Şubat’ında kurulan İlk Sahne önemli rol
oynamıştır.
1974 tiyatroda da sosyal, siyasal ve estetik değerler açısından yeni bir sayfa
oldu. Bu dönemde milliyetçi değerlerin önüne toplumcu, gerçekçi ve eleştirel
anlayışı öne çıktı. Ve bu süreç gündemle paralel bugünlere kadar geldi.
Tiyatro hareketimizin çağdaş değişimine en ağır engel egemenlerin tiyatroyu
siyasetin ve bürokrasinin müdahale alanında bırakma istemidir.”
Yaşar Ersoy’a sohbeti noktalamadan devletin tiyatro politikasını ve bir türlü
bitmeyen Lefkoşa’da ki Başkent Tiyatro projesini soruyorum. Oturuşu değişiyor,
ses tonu farklılaşıyor, geriliyor ve yanıt şöyle geliyor:
“ Devletin 2006 bütçesinde Kültüre ayırdığı pay binde üçtür. Başkent tiyatro
projesi için 1999’dan bugüne bütçeye çeşitli rakamlar konulmuştur. Ancak 2006
bütçesinde bu kalem sıfırlandı. Bunun anlamı devletin bu projeye sırt
dönmesidir.
Dünyada başkenti adam gibi bir tiyatro merkezinden yoksun az ülke bulursunuz. Bu
ülkelerde kültür –sanat politik anlamda önemsenmemektedir.
Bizde kültür - sanata ilgi sadece sergilerde kurdalle kesip, yuvarlak laflarla
“bayram şekeri” dağıtmaktır. Yanık Duran ve altı yıldır enkazı bile
kaldırılmayan Lefkoşa’daki Devlet Tiyatrosu binası nereden bakılırsa bakılsın
yüz karasıdır. Bu tablo bugüne kadar yapılanların ve bizi yönetenlerin sanata
bakış açısının, verdikleri değerin özetidir.”
kibris.net
11 Aralık 2005
16-18 Mayıs 2007 tarihlerinde gerçekleşen Lefke Avrupa Üniversitesi 6. Bahar
Şenliği sona erdi. 18 Mayıs 2007 tarihinde saat 17:30’da Lefkoşa Belediye
Tiyatrosu Sanatçılarından Yaşar Ersoy, Osman Alkaş ve Hakan Elmasoğlu ile
yapılan söyleşi ile başlayan Şenlikte değerli Tiyatro Sanatçıları Kıbrıs’ta
Tiyatro’nun nasıl başladığını ve günümüze kadar gelinen süreçte hangi
aşamalardan geçtiğini “Kıbrıs Türk Tiyatro Hareketi” Belgeseli eşliğinde LAÜ
Öğrencilerini bilgilendirdiler. Özellikle öğrencilerin yoğun ilgisi karşısında
çok mutlu olduklarını dile getiren Sanatçılar; Özellikle hayatın aynası Tiyatro
Sanatı’nı, Akademik bir çatı altında öğrencilerle buluşturmaktan büyük haz
duyduklarını ve Kıbrıs’taki Tiyatro Kültürünü ada çapında yaymaya devam
edeceklerini söylediler.