Yapım Tarihi - 2005
Süre - 00:28:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Çiğdem Ör
Hereke’den Çıktım Yola
Erhan Ör- “Hereke’den yolu geçenleri saymak neredeyse olanaksız. Ama belgesele
Orhan Veli’nin şiirinden esinlenerek ad verdik. Orhan Veli, Yol Türküleri’ne
Hereke’den Çıktım Yola diyerek başlamış. Biz de öyle yaptık. Ciddi şekilde, tüm
olanakları ve çevremizi seferber ederek araştırmaya başladık. Yıllar geçtikçe,
elimizde bulunan arşivin rafları da sayısal olarak artmaya başladı ve bunları
anlamlı bir platformda bir araya getirelim ve biriktirdiklerimizi herkesle
paylaşalım istedik.”
Hepimizin duyduğu zaman hayranlıkla anımsadığı Hereke çok güzel işlenmiş Hereke
belgeselinin her karesinde. Bu belgeselin yapımcısı Hereke Halıcılar Derneği
Başkanı Erhan Ör ve belgeselin yönetmeni eşi Çiğdem Ör ile görüştük. Sahibi
olduğumuz tüm değerlerin yaşatılması adına uğraş veren bu iki gönüllüyü ilgiyle
dinledik. İkiliyle yaptığımız keyifli sohbeti sizlerle paylaşıyoruz.
Hereke’den Çıktım Yola Belgeseline adını veren serüven aslında nereden başlıyor?
Erhan Ör- Hereke’den yolu geçenleri saymak neredeyse olanaksız. Ama belgesele
Orhan Veli’nin şiirinden esinlenerek ad verdik. Orhan Veli, Yol Türküleri’ne
“Hereke’den Çıktım Yola” diyerek başlamış. Biz de öyle yaptık. Ciddi şekilde,
tüm olanakları ve çevremizi seferber ederek araştırmaya başladık. Yıllar
geçtikçe, elimizde bulunan arşivin rafları da sayısal olarak artmaya başladı ve
bunları anlamlı bir platformda bir araya getirelim ve biriktirdiklerimizi
herkesle paylaşalım istedik.
Sizin bir takım olduğunuz söylenebilir mi “Hereke Gönüllüleri” vs. gibi?
Çiğdem Ör- Rahatlıkla. Ben evlenmeden önce anneme birkaç tane halı almıştım.
Hepsi o zaman için şık göründüğünü düşündüğüm şeylerdi. Eşimle tanışmamın vesile
olduğu sanatsal bir zevk ve tasarımlar dünyasıyla tanıştım. Hatta Hereke zevki
kanıma öyle çok aşılandı ki annemin halılarına bakamıyorum bile. Hereke’nin
sadece ticari bir ürün olmadığını, sanatsal ve kültürel bir yoğrulma ve aktarım
olduğunu bilmek beni köklerime daha yakın hissettirdi. Böylece yeniden
yaratılmış bir göz edinmemle birlikte Hereke aşığı eşime tam bir takım arkadaşı
haline geldim. Birlikte yaptığımız tüm o çalışmalar boyunca, neden konuştuğumuzu
hep bildik. Sanırım, sorumluluğun icra edilişindeki rahatlık da bundan İleri
geliyor.
Yapımda yabancı adlara rastlıyoruz. Onlar neden var?
Erhan Ör- Belgesel projesine 2001 yılında Ünlü bir Amerikalı yapımcı arkadaşım
Lance Parker ile başladım. Yaptığımız halılara hayran olan Lance, Hereke
sanatının yaşaması gerektiğini ve benim mücadeleme katkıda bulunmak istediğini
söyledi. Bir belgesel çekmek istediğimi söyleyince bana yardım edebileceğini
söyledi; ilk adım olarak da Amerikan Kültür Bakanlığı’ndan bir miktar destek
aldı ve ilk startı verdi.
Amerikan Kültür Bakanlığı projeyi başlattı, peki sonra ne oldu?
Erhan Ör- Amerikalı ekiple yaklaşık üç ay Hereke’de ikamet eden Parker, tam bir
Hereke aşığı olup çıktı. Ekibiyle birlikte aralıksız çekimlere devam etti.
Sonunda elindeki tüm malzeme ile arka arkaya birkaç film çıkarabilecek hale
geldi. Ancak kişisel nedenlerinden ötürü projeyi devam ettiremedi ve ülkesine
döndü. Geriye bıraktığı her şeyi devraldık ve yıllar sonra eşimle birlikte
konuyu daha ilgi çekici hale getirmesine yardımcı olması ve popülarize etmesi
için, Ünlü Herekeliler’i ve bilim adamlarını, sanatseverleri konuk etmeye
başladığımız ikinci startı verdik ve bugün sizinle konuşuyoruz.
Nerede yayınlanacak?
Çiğdem Ör- Yurtiçi ve dışındaki belgesel film festivallerinde ve bu yıl içinde
birkaç kez Tv8’de gösterilecek.
Sponsor var mı?
Çiğdem Ör- Sponsorumuz hiç olmadı. Şiddetle arıyoruz. Hereke kolektif bir amaç
her şeyden önce. Amaç; çünkü, sanatı kaybeden bir Ulus olmadan önce herkes
çalışmaya başlamalı. Onun için bizimle bu yokuşu paylaşmak isteyen arabalar
olmalı yolumuzun üstünde. Her şeye yatırım yapıyoruz; iş, ciddi konulara
gelince, kimse ortaklığa yanaşmıyor. Böylesi, kaliteli ve özenli bir yapıma
rahatlıkla bir firma adını verebilir. Kendisini kaliteli bir izleyici kitlesi ve
kocaman bir bölgeyle yeniden tanıştırmak isteyen herkes, bizi hemen aramalı.
Çünkü bu belgesel, izleyenlerin ve program müdürlerinin de dediği gibi, daha
öncekilerden çok farklı.
Belgesel aslında neyi hedefliyor?
Erhan Ör- Bir dünya markası olan Hereke’nin bilinmeyenlerini öncelikle yurdumuz
insanına ve hemen akabinde dünya televizyonlarında tanıtmak istiyoruz. Hereke
denince hemen akla gelen bu kıymetli sanat daha çok belgesellere konu olmalı!
Hereke Halıcılar Derneği belgesel ile ne yapmayı amaçlıyor?
Erhan Ör- Televizyonlarda gösteriminin ardından DVD ve VCD olarak bastıracağımız
Hereke belgeselinin yurt içinde dağıtımını yapacağız. Yurt dışındaki sanat
evlerine, halı ile ilgili kurum ve kuruluşlara göndereceğiz.
Erhan Bey siz ne yapmaya çalışıyorsunuz tüm bu uğraşlarla?
Erhan Ör- Biz şanslıydık, bu sanat ile tanışma fırsatı bulduk. Ancak gelecek
nesillere bu sanatı devretme ödevini de üstlenmiş olduk. Yapmış olduğumuz
çalışmalarla, bizden sonraki kuşakların da Hereke’yi tanıma imkanı bulacaklarını
ümit ediyorum. Bütün çabamız bunun için.
Çiğdem Hanım sizin daha önce bir ilginiz var mıydı belgeseller gibi başka
yapımlara da?
Çiğdem Ör- Ben önce haberci, sonra da sinemacıyım. Her iki alanda da değerli
isimlerle çalıştım ve belgesel ikisinden de edindiklerimle yoğruldu. Tam olarak
haber değil, tam olarak belgesel değil; haber sinema da diyebilir; hatta yeni
bir kavramı da yaratmış olabiliriz.
Belgeselle ilgili sizin kendinizi eleştirdiğiniz ya da olsaydı iyi olurdu
dilediğiniz noktalar var mı?
Çiğdem Ör- Elbette. Her zaman daha iyi nasıl olurdu diye soruyoruz kendimize.
Elimizdeki zaman ve finans konusundaki yetersizliklerle bu hale getirebildiysek,
tersi olsaydı nasıl olurdu diye aklımızdan geçirmeden edemiyoruz.
Halıcılığa başka türlü bakmışsınız. Baktığınız o yerde kimleri konuk ettiniz?
Çiğdem Ör- Ünlü Herekeliler demiştik; Cengiz Özdemir (Star Tv Genel Müdür),
Armağan Çağlayan (Program yapımcısı), Prof. Dr. Oral Pektaş (Kardiyolog), Haluk
Dursun /Turing Başkan Vekili) gibi. Hereke aşıkları demiştik; Prof. Dr. Devrim
Erbil, Prof. Dr. Önder Küçükerman, Erhan Ör ve Nazım Gür.
Sizce belgesele yurtdışında ve festivallerde ilgi nasıl olacak?
Çiğdem Ör- Sürpriz yok. Herkes çok ilgili. Şaşırmıyoruz çünkü sanatın içinde
sanatı; yani sanat yoluyla sanatı anlatıyoruz.
Belgeseli görsel bir şov tadında oldukça etkileyici aktarmışsınız. Müzikleri de
son derece ilgi çekici. Bu yapımın müziği kime ait?
Çiğdem Ör- Değerli müzisyenimiz Kerem Ökten gönüllü verdi eserlerini ve genç
yetenek Ferdi Karameşe büyük bir tat kattı belgesele. Jenerikler Ferdi’nin,
saraylarsa Kerem’den. Bir de rahmetli Fikret Kızılok, Orhan Veli’nin belgesele
adını veren şarkısını yorumlarken konuk oluyor; buna “Papatya Gibisin”’in
unutulmazlığı da eklenince gerçekten kulaklar bayram ediyor.
Tv8’de “Yeni Vizyon” programına konuk olduğunuzda izleyiciler sizden bir kitap
sözü almak istediler. Bu konuda ne zaman bir girişimde bulunmayı düşünüyorsunuz?
Erhan Ör- Çiğdem’in de desteğiyle, böyle bir hazırlığa girdik. Belgeselden önce
topladıklarımız ve öğrendiklerimizle; filmimizi yaparak, tüm bu bilgileri
herkesin kolaylıkla ulaşabileceği bir hale getirdik; şimdi bunları yazılı olarak
da ebediyete taşımalıyız diye düşünüyoruz. Her şeyden önemlisi; sonrasında
eklediklerimizle de Hereke’nin hakkında yazılabilecek onlarca cildin bir
yerlerde beklediğiydi. Başta sanat ve teknik kitaplar; ama en çok ilgi
çekeceğini düşündürten ise tarihsel bağlamdaki rolü ve akıcılığını anlatacak
kitaplar.
Son olarak; belgeselde de sorduğunuz gibi “Peki, neydi Hereke halısını bu kadar
özel yapan?”
Erhan Ör- Hereke seçilmiş bir yer. Sanayi devrimini gerçekleştirmek isteyen
Osmanlı Hereke’yi yarattı, Hereke’den de dünyanın en güzel halısını yarattı...
Kaynak
hali.com.tr
19 Şubat 2011
http://www.hali.com.tr/arsiv/haber/dergi/11/hereke_11_devam.htm
19 Şubat 2011
27. İFSAK Ulusal Kısa Film ve Belgesel Yarışması. 2005