Yönetmen - Savaş Karakaş
Yapımcı - Savaş Karakaş (Kültür Bakanlığı desteğiyle)
Kurgu Yönetmeni - Sibel Mesci
Su Altı Kameramanı - Savaş Karakaş
Yıl- 1915 Savaş tanrılarının Çanakkale Boğazı ve Gelibolu kıyılarında
sahnelediği kanlı trajedi sömürgeci imparatorluklara acı bir mağlubiyet,
Türklere de tarihlerinin en parlak zaferini yaşattı... 18 Mart'ta İstanbul'a
ulaşma hayalleriyle hücuma geçen Yüzen kaleler mayınlara çarpıp battılar...
Savaş; 25 Nisan'da Gelibolu kıyılarına karşı yapılan çıkarma harekâtıyla amfibi
harekâta dönüştü. Dokuz ay Süren kanlı siper savaşları süresince Türk direnişi
karşısında ilerleyemeyen İngiliz, Fransız ve ANZAC (Australian & New Zealand
Army Corps.) birlikleri sonunda Çanakkale'yi tahliye etti. Bu kanlı trajedi, her
iki taraftan toplam yarım milyon insanın zayiatına sebep olmuştu.
Bu şanlı Türk zaferi 90 yıldır "Çanakkale Geçilmez" olarak anlatılıyor ama
aslında onlar İstanbul'a kadar geldiler! Sessiz ve derinden... Öncüleri
AE2'ydi...
Rusya ile birleşip Almanya'ya karşı kısa yoldan bir zafer elde etmek isteyen
İngiltere'nin sahnelediği bu kanlı trajedide Çanakkale'yi geçme rüyasını bir tek
düşman denizaltıları gerçekleştirdi. Çanakkale Savaşı boyunca sessiz ve derinden
İstanbul'a ulaşmaya çalışan Avustralya, İngiliz ve Fransız denizaltılarının
faaliyetleri ve akıbetleri bugüne kadar pek az tarihçi tarafından biliniyordu ve
bazılarının sualtındaki izleri ve batıkları ise tamamen sırdı.
25 Nisan 1915 tarihinde Çanakkale Boğazı'nı geçerek Marmara'ya ulaşan ilk
Müttefik denizaltısı olan AE2, 30 Nisan günü Ali Rıza Bey komutasındaki
Sultanhisar torpidobotu tarafından batırıldı. Denizaltı Komutanı Yüzbaşı Dacre
Stoker dahil 32 mürettebat esir alındı. Peki ya Çanakkale Savaşı'nda Türk
sularında kaybolan diğer 4 İngiliz ve 3 Fransız denizaltısı şimdi nerede ve ne
durumda? Çanakkale'nin kayıp veya unutulmuş denizaltılarının izlerini sürmeye
hazır mısınız?
Müttefik denizaltıları Marmara Denizi'ne giriş uğraşlarında doğal ve insan
eliyle oluşturulmuş birçok engele, güçlü, dönen akıntılar, mayınlar ve onları
yakalamak için Boğaz'da boydan boya gerilmiş kalın ağlara karşı seyir etmek
zorundaydılar. Bu engellere karşı Boğaz'ı geçiş denemelerinde, Müttefik
denizaltılarından yarıdan fazlası kayıplara karıştı.
Türklerin her zaman gururla söyledikleri 'Çanakkale Geçilmez' sözü çok yakında
'AE2 - Çanakkale Geçildi' belgeselinde gerçek anlamını bulacak...
Hepsi Bu Belgesel'de
İleri sonar teknolojisinin kullanıldığı belgesel çekimlerinde yoğun tanker ve
yük gemisi trafiğine karşın, Boğaz yatağı tarandı. Boğaz'da batmış iki İngiliz,
E7 ve E15 ve üç Fransız denizaltısı, Saphir, Joule ve Mariotte yerleri
belirlendi.
SAPHIR:
Müttefiklerin ilk denemesinde 15 Ocak 1915 tarihinde Çanakkale Boğazı'nı
sualtından geçmeye çalışan Yzb. Henri Fournier komutasındaki Fransız Saphir
denizaltısı Nara'da batırılmıştır. Saphir kısmen sökülmüş olarak 55 metre
derinlikte akıntılı suların koynunda yatmaktadır.
JOULE :
44 metre derinlikte içerisinde 29 mürettebatıyla yatan Fransız Joule denizaltısı
bulundu ve ilk dalış yapıldı.
MARIOTTE:
27 Temmuz 1915'te Çimenlik kalesinden açılan ateş ile vurulan ve tüm mürettebatı
esir alınan Fransız Mariotte denizaltısı yıllar sonra sökülmüş ve bir parçası da
Nara'da askeri bölge içerisindeki bir iskelenin altına temel olmuştur.
Araştırmacılar üzerindeki betonun kaldırılmasıyla yakın zamanda ortaya çıkan
Mariotte denizatlısında.
Marmara Denizi'ndeki çekimlerde İngiliz denizaltısı E11 tarafından Gelibolu'ya
asker ve malzeme taşırken batırılan Şirket-i Hayriye vapuru Rehber ile E14
tarafından batırılan Nur-ül Bahir gambotuna dalışlar yapıldı.
1898 yılı MacLaren & Wilson, Cenova - İtalyan yapımı Nur-ül Bahir gambotu. Fas
Sultanı tarafından sipariş edilen ve asıl adı Siri-ül Türk olan 450 ton
ağırlığında, 52 metre boyundaki gemi yapım aşamasındayken Osmanlı hükümetine
devredildi. 1906 yılında Bahriye emrine verilen gemi 1913 yılında yedeğe çıktı.
1 Mayıs 1915'te E14 tarafından torpillendi, sadece 29 denizci sağ kaldı. Nur-ül
Bahir'de 36 şehidimizin nöbetini tutan hafif toplar ve ruhların gezindiği alt
kamaralara açılan bir lomboz.
Türklerin Müteffiki Almanya'nın da bu savaşta kullandığı denizaltıları vardı.
U21; iki günde Çanakkale'de iki İngiliz savaş gemisini, Majestic ve Triumph'ı
batırdı. Belgesel; Alman U-Botlarının Çanakkale savaşındaki rollerini ve
eşitliğin nasıl sağlandığını anlatıyor.
27 Mayıs 1915'te Seddülbahir açıklarında Alman U21 denizaltısı tarafından
torpillenen İngiliz savaş gemisi Majestic...
Belgeselin en çarpıcı yanı Çanakkale Boğazı'ndaki zorlu yolculuğunun izleri adım
adım sürülen ve savaşta Boğazı geçmeyi ilk başaran Avustralya denizaltısı AE2'ye
Marmara'nın 75 metre derinliğinde ulaşmak oldu. Ali Rıza Bey komutasındaki
Sultanhisar torpidobotu tarafından batırılan AE2'ye yapılan dalışın görüntüleri
de bu belgeselde.
Sualtı araştırmalarımız için bizlere gerekli izinleri veren başta T.C. Kültür ve
Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, T.C. Başbakanlık
Denizcilik Müsteşarlığı Deniz Ulaştırması Genel Müdürlüğü ile Genel Kurmay
Başkanlığı olmak üzere, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığı, Çanakkale Boğaz Komutanlığı, Gelibolu Milli Park Müdürlüğü ve
çalışmalarımız süresince bizlerden maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen TINA
(Türkiye Sualtı Arkeolojisi Vakfı), Detek Denizcilik, Kolay Marine, İstanbul
Deniz Otobüsleri A.Ş. ve Çanakkale Sualtı Cankurtarma İhtisas Spor Kulübü'ne
teşekkür ederiz.