Yapım Tarihi - 2013
Süre - 00:31:44
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, Hdv, 16:9
Yönetmen - Neslihan Şeref Akpınar
Yapımcı - Özlem Tokaslan, Neslihanşeref Akpınar
Yapım Asistanı - Serap Kurt
Kameramanlar - Murat Mühürdaroğlu, Mesut Pılatin, Özgür Polat, Ahmet Hamdi
Gülaçar, Kaan Kutlu, Miraç Eraslan, Arzu Ertaylan
Kurgu - Kıvanç Aslan, Neslihan Şeref Akpınar, Özlem Tokaslan
Müzik - Kemal Günüç, Özge Arslan, Derya Aras
Proje Tasarım - Özlem Tokaslan
Bir Yokmuş Bir Varmış, Her Okula Bir Tiyatro, Gala- Bir Yokmuş Bir Varmış,
çocukların sanatın iyileştirici ve birleştirici gücüyle buluşmalarını sağlayan
11. Akdamar Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Şenliğini, bu şenlikte görev alan Van
Devlet Tiyatrosu oyuncularıyla ve sanatla buluşan çocukların bu süreçte
yaşadıklarını konu almaktadır.
11. İKFD Ulusal Kısa Film Festivali, Belgesel Film Dalı, Finalist. 2013
Adı, Bir Yokmuş Bir Varmış, İstanbul Devlet Tiyatroları
05.05.2013
BELGESEL
BİR YOKMUŞ BİR VARMIŞ
Bir Yokmuş Bir Varmış, Her Okul Bir Tiyatro
Gala- 6 Mayıs 2013 Saat- 20.00
İstanbul Devlet Tiyatroları- Cevahir Salonu
“Bir Yokmuş Bir Varmış”, çocukların sanatın iyileştirici ve birleştirici gücüyle
buluşmalarını sağlayan 11. Akdamar Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Şenliği'ni, bu
şenlikte görev alan Van Devlet Tiyatrosu oyuncularıyla ve sanatla buluşan
çocukların bu süreçte yaşadıklarını konu almaktadır. Van’da Devlet Tiyatrosu
tarafından on bir yıldır düzenli olarak gerçekleştirilen şenlik, 2012 yılında
her zamankinden daha zor koşullar altında, yaşanan yıkım sonrasında Van’da
yaşamaya devam etmekte olan çocukların katılımıyla gerçekleşir. Çekimleri iki
aya yakın bir sürede gerçekleştirilen belgesel, şenliğin provalar ve atölyeler
dâhil olmak üzere tüm aşamalarına tanıklık ediyor.
YAPIM YILI- Ocak 2013
Süresi - 31Dakika 44 Saniye
YÖNETMEN- NESLiHAN AKPINAR
YAPIMCI- Özlem TOKASLAN, NESLiHANŞEREF AKPINAR
YAPIM ASİSTANI- SERAP Kurt
KAMERAMANLAR- MURAT MÜHÜRDAROĞLU, MESUT PILATiN, Özgür Polat, AHMET HAMDi
GÜLAÇAR, KAAN KUTLU, MiRAÇ Eraslan, ARZU ERTAYLAN
KURGU- Kıvanç Aslan, NESLİHAN ŞEREF AKPINAR, Özlem TOKASLAN
MÜZiK- KEMAL GÜNÜÇ, ÖZGE Arslan, Derya Aras
PROJE TASARIM- Özlem TOKASLAN
Kaynak
evetbenim.com
Van’dan bir masal- Bir varmış, bir yokmuş
Bugün, Akdamar Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Şenliği kadrajındayım! Bizler, Van’a
gidemiyoruz belki ama onlar bizlere; ‘Bir Varmış, Bir Yokmuş’ adlı belgeseli
getirmişler…
‘Bir varmış, bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, pireler
berber, develer tellal iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken…’
diye başlıyordu ve huzura yelken açmasıyla, hafiften uykuya daldırıyordu ya
masal… Bu defa uyutan değil, uyandıran bir masalla karşınızdayım! Hem de
büyüklerin değil, küçüklerin yazıp-oynadığı ve adını da ‘Bir Varmış Bir Yokmuş’
koyduğu... Minicik elleri, heyecanlı gözleri ve kocaman yürekleriyle masalın
tamamını, kısaca; kendi masallarını, kendi yaratanların diyarından ve aleminden
bir mevzuyla selama duruyorum bugün. Geçtiğimiz haftalarda, büyüklerin
dünyasında, küçük bedenleriyle bir grup şahane / küçük adam ve küçük kadının,
Van’da gerçekleştirdiği işlerini seyreyledim-izledim. Evrenin, yaş dediğimiz
boyutuna, tecrübelenip de er(e)memişlerdi belki ama tek basamaklı yaşlarında,
zor şartların çemberinde, gayet süper
götürüyorlardı hayatı.
‘Orda bir köy var uzakta’nın, günümüz minimal majörlüğünün, küfre düşen
yamacında; beşeri şartların ardından deprem gibi bir afetin de ortaya serdiği
yoksunluğa rağmen, Vanlı çocukların, en temizinden hissiyatlarla yarattığı ve
büyüklerin de bu yapılanları belgesele çektiği ‘Bir Varmış Bir Yokmuş’
şahaneliğini, (sinema salonundan tiyatro sahnesine devşirilen) Cevahir
sahnesinde dikize yattım. (İzlerken ki arzum; memleketim coğrafyasında nefes
alan her insan yavrusu, bu belgeseli izlemeli oldu.) Ve sonrasında mevzuyu biraz
daha derinlemesine aralayıp, sizlerle paylaşmak istedim. Hani belki-m masallara
İnanır da, yeniden meşke gelirsiniz diye! Bu minvalde de yüzlere tebessüm,
us’lara serinlik getiren bu projenin tasarımını yürüten tiyatrocu Özlem
Tokaslan’la kelama düştüm ama öncesinde, ‘nedir bu derin masallara daldıran
şahane proje’ diyenlere gelsin! İşte ortaya çıkanlar, belki bir ucundan sizler
de tutmak isterseniz niyetine!
11. Akdamar ÇOCUK VE GENÇLİK TİYATROLAR ŞENLİĞİ
‘Bir Yokmuş Bir Varmış’, 2011 Van depreminin ardından, Vanlı çocukların
tiyatroyla ve sanatla buluştuğu süreci anlatan bir belgesel. ‘Bu senin umduğun
gibi bir masal değil’ diyerek yola çıkan Van Devlet Tiyatrosu’nun düzenlediği
11. Akdamar Çocuk ve Gençlik Tiyatrolar Şenliği’ni konu alan belgeselin,
diğerlerinden farklı bir yanı var. Van Devlet Tiyatrosu’nun, 11 yıldır düzenli
olarak gerçekleştirdiği şenlik, yaşanan yıkım sonrası her zamankinden zor
koşullar altında, Van’da yaşamına devam etmeye çalışan çocukların katılımıyla
gerçekleştirilmiş- ‘Depreme İnat, Yaşasın Sanat!’ sloganıyla. Van Devlet
Tiyatrosu çalışanlarının özveri ve emeğiyle gerçekleştirilen festivalin amacı,
çocukları sanatın iyileştirici ve birleştirici gücüyle buluşturmak. 6 ayda
tamamlanan belgesel, şenliğin provaları ve atölye çalışmaları da dahil olmak
üzere, bütün aşamalarına tanıklık ediyor. Oyuncu Özlem Tokaslan’ın tasarımını,
Neslihan Akpınar’ın da yönetmenliğini üstlendiği atölye çalışmalarının
yürütücülüğünü ise Van Devlet Tiyatrosu Oyuncuları gerçekleştirmiş. Galası,
Şubat 2013’te, Van’da gerçekleştirilen belgeselin yapımcılarından da olan
Tokaslan; festivalde bu yıl görev yapan Van Devlet Tiyatrosu Oyuncuları’ndan
bazılarının, 2000’li yıllarda, festivale katılmış ve festivalden etkilenerek
konservatuar okumaya karar vermiş oyuncular olduğunu ve şimdi bu oyuncuların,
kendi öğrencilerini yetiştirdiklerini belirtiyor.
* Bu projeye ilk başladığınız halet-i ruhiyenizle, bugünün hissiyatı arasındaki
kayıplar ve kazanımlar neler?
ANADOLU’DA TİYATRO YAPAN ARKADAŞLARIMIZI UNUTMAYALIM
Özlem Tokaslan- 17 yıldır, Devlet Tiyatrosu oyuncusuyum. Bu serüvenin, ilk 9
yılını, Van Devlet Tiyatrosu’nda yaşadım. Bu bağlamda da profesyonel hayatıma,
Devlet Tiyatrosu’nda ve Van’da başlamaktan gurur duyuyorum. Van Devlet
Tiyatrosu, 1997’de kuruldu. Ben ve diğer 19 genç oyuncu arkadaşım, kendimizi hiç
tanımadığımız bir coğrafyada sahne alırken bulduk. Genelde haberdar olunmayan
bir gerçektir ki; konservatuardan mezun olduktan sonra genç oyuncular, bölgede,
aralıksız çalışır ve daha önce hiç deneyimlemediği bir süreci başarıyla atlatmak
sorumluluğu ve zorunluluğuyla karşı karşıya kalırlar. Tiyatroyu, sanatı,
bulunduğunuz şehre doğru tariflemek, seyirci potansiyeli oluşturarak
beklentileri karşılamak gibi durumlar şöyle dursun, beklenti oluşturacak zemini
hazırlamak gibi yükümlülükleriniz de vardır. Biz, bunun farkında olan bir
ekiptik. Aynı anda, 3 - 4 oyunun provasını ve icrasını gerçekleştirirdik, bir
yandan da seyirci çalışmasında aktif görev alırdık. Neler yaptığımızı ya da
başardığımızı, ne yazılı-görsel basın, ne sanat eleştirmenleri, ne de büyük
merkezlerdeki meslektaşlarımız bilirlerdi. Usta oyuncu Altan Erkekli, Afife
Ödülleri’nde ödülünü alırken
konuşmasında; “Anadolu’da tiyatro yapan arkadaşlarımızı da unutmayalım. Onlar,
Anadolu aslanlarıdır ve çok önemlidirler” dediğinde, nasıl mutlu olduğumuzu ve
heyecanlandığımızı
hatırlıyorum da…
HER Okul BİR TİYATRO
* Büyük gibi algılanan ama artık küçük kasabacıklar haline gelen kentlerin yahut
o mesleğin icracılarının, yapılan işleri hatırlaması ya da deklare etmesi neden
önemli?
Ö. Tokaslan- Bizim için çok önemliydi, hem de çok. Görünmezken birden görünür
olmak gibi bir his... Çok yorucu ve psikolojik olarak da gayet yıpratıcı
zamanlar geçirdik. Birbirimize dayanarak, tutunarak ilerledik hep. İşte Akdamar
Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Şenliği böyle bir dönemin-duyguların ürünüdür.
* Projeyi kaleme alan ve şenliğe dönüştüren kimler?
Ö. Tokaslan- Van Devlet Tiyatrosu Sahne Amiri Murat Tangal tarafından kaleme
alınmış bir projedir. 2000 yılında, oyuncu arkadaşım Kamil Korunan’la birlikte
çocuk ve gençlik tiyatroları şenliklerini, ayrı ayrı organize ettik. 2002’de,
ikisini birleştirerek adını ‘Akdamar Çocuk ve Gençlik Tiyatroları Şenliği’
olarak değiştirdik ve şenliğimizi gelenekselleştirdik. Tiyatro izleyicisini
sağlam bir alt yapı ile yetiştirmek ve tiyatroyu yaygınlaştırmak için en iyi
yol, çocukların tiyatral üretimin ve bu yaratıcı etkinliğin içinde olmasını
sağlamaktır, düşüncesiyle yola çıktık. Tüm zorluklara rağmen, önce 12 okulla
başladık; ‘Her Okul Bir Tiyatro’ sloganı ile oyun sahnelediğimiz okul sayısını,
100 okula kadar çıkardık. Yılda, 700 ile 1000 arasında çocuk, Van Devlet
Tiyatrosu Sahnesi’nde oyunlar sahneledi. Yaşanan depremin ardından, şenliğin
organizasyon sisteminde, bazı değişiklikler yaptık. Bu şenliğin
yararına ve gerekliliğine daha da fazla inandık. Şimdi ise uluslararası bir
festivale dönüşeceği umudunu taşıyoruz. Sanatın, kan kaybettiği günümüzde,
geleceğin sanatçılarını ve sanat takipçilerini yaratmada, büyük önem taşıyan bu
şenliğin organizasyonunu, çok daha büyük bir heyecan ve inançla
gerçekleştirmekteyiz.
* Son gelinen aşamada, şenlik başlangıçta çizdiği rotada mı ilerliyor?
Ö. Tokaslan- Evet. Sanatla buluşan pek çok küçük kardeşimiz, hem çok iyi bir
tiyatro izleyicisi haline geldi, hem de yeteneklerini keşfederek özgüvenli, hoş
görülü birer bireylere dönüştüler. Sonrasında da konservatuvar mezunu olup, Van
Devlet Tiyatrosu’nun sanatçı kadrosunda yer aldılar.
* Devletten, belediyeden ya da yöre halkından destek alabiliyor musunuz?
Ö. Tokaslan- Evet destek aldık, alıyoruz. Şenlik, devlet tiyatroları tarafından
gerçekleştirilmekte. Deprem sonrası, 11.’si yapılan şenliğin, tüm hazırlık,
gösterim aşamaları ve atölye çalışmaları dahil olmak üzere; Yüzüncü Yıl ve
Marmara Üniversiteleri Sinema Televizyon Bölümleri’nin ve Devlet Tiyatroları’nın
katkılarıyla belgesel filme dönüştü. Montaj aşaması, İşler Prodüksiyon
desteğinde yapıldı.
* Proje yapılırken, bu süreçte pedagojik eğitmenlerden destek aldınız mı?
Ö. Tokaslan- Evet. Hem uzman psikolog, hem de öğretmenler eşliğinde çalıştık.
ÇOCUKLARIN SAHNE ALDIĞI BÖYLE BİR ORGANİZASYON YOK!
* Çocukların, motivasyonlarını belli bir kadrajda tutmak ve üstelik onların
yaşadığı şartları da göz önünde bulundurursak çok zor; tam da bu manada
yaptığınızın çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. Bu noktada, (kentte
yaşayan-sanallığa sıkışmış) bizlerin ve (kayıp-yokluk ve yoksunlukla
harmanlanmış) onların gerçekleri arasındaki farkları nasıl değerlendiriyorsunuz?
Orada, onlarla nefeslenmiş bir tiyatrocu olarak…
Ö. Tokaslan- Asıl yokluğun ve yoksunluğun, insanı merkez almayan bir yapının
içinde yaşamak olduğunu düşünüyorum. Bu anlamda, nerede yaşadığımızın bir önemi
kalmıyor. En zor şartlarda yapabileceğinin en iyisini başarabilen, kendini sahne
üstünde, özgürce ifade etme şansı bulan çocuklarla birlikte yaşadığım süreç bana
bunu öğretti.
* Çocuklarla yaşadığınız ve şimdilerde hatırlarken gülümsediğiniz veya tebessüm
ettiğiniz bir anınız var mı?
Ö. Tokaslan- Gölge tasviri ve kukla atölyesine katılan Eda adlı kardeşimizin,
evdeki atık malzemelerle tasarladığı ve ‘Özlem Abla’ adını verdiği kuklayı, bana
hediye ettiği anı, tüm yaşamım boyunca unutmayacağım. Arkadaşlarıma dönerek;
‘İşte benim ödülüm, almak istediğim başka bir ödül yok’ dedim.
SENEYE 23 NİSAN - 8 MAYIS ARASINDA VAN’DAYIZ!
* Şenlik, diğer Anadolu ilerinde de yapılabilir mi?! İsteyenlere yardımcı olmak
mahlasında, ilk aşamada ne yapılmalı?
Ö. Tokaslan- Devlet Tiyatroları pek çok ilde, önemli festivaller
gerçekleştirmekte. Van, çocuk ve sanatın buluşması noktasında, çok önemli bir
merkez, çünkü dünyada, çocukların sahne aldığı böylesi bir organizasyon yok. Bu
anlamda, ilk ve tek. Milli Eğitim Bakanlığı’na ait okullarda, öncelikle
öğretmenlere drama eğitimi vererek çocuklarla her yıl, oyunlar çalışılması ve bu
oyunların sergilenerek sahnenin çocuklara bırakıldığı bir şenlik atmosferinin
oluşturulması çok güzel olur. Devlet Tiyatroları’nın Anadolu’daki varlığının
önemi ve misyonu burada ortaya çıkıyor.
* ‘Bir Varmış Bir Yokmuş'un, gelecek yıllardaki projesi ve hedefi nedir?
Ö. Tokaslan- Belgeselimizin, tüm Türkiye ve dünyada izlenmesi, film
festivallerinde yer alması, kısaca Van’da yaşanan bu önemli sanat buluşmasının,
herkes tarafından bilinmesinin, sanata olan duyarlılığın gelişmesi noktasında,
artı değer olacağını düşünüyoruz. Çünkü; çocukların, Devlet Tiyatrosu Oyuncuları
ile yaşadıkları prova süreçleri, öncesi ve sonrası ile konu alan ‘Bir Yokmuş Bir
Varmış’ın, sanatın iyileştirici gücünü gözler önüne serdiğini düşünüyoruz.
* Son olarak bu da önemli dediğiniz ve paylaşmak istediğiniz bir durum, hissiyat
varsa seve seve paylaşmak isterim...
Ö. Tokaslan- Çocukların, sanat buluşmasını sağlayan Van Devlet Tiyatrosu
Oyuncuları, üstlerine düşeni, en iyi şekilde yaptılar ve yapmaya da devam
ediyorlar. Lütfen gidin ve bu şenliğe sizler de katılın, paylaşın! Buradan bir
kez daha davet etmek istiyorum- Seneye, 23 Nisan - 8 Mayıs tarihleri arasında,
Van’da buluşalım.
İçimden geldi notu- ‘Bir Varmış Bir Yokmuş’ belgeselinin yönetmeni Neslihan
Akpınar, yapımcıları Özlem Tokaslan, Neslihan Şeref Akpınar, yapım asistanı
Serap Kurt, kameramanlar Murat Mühürdaroğlu, Mesut Pilatin, Özgür Polat, Ahmet
Hamdi Gülaçar, Kaan Kutlu, Miraç Eraslan, Arzu Ertaylan, kurgu Kıvanç Aslan,
Neslihan Şeref Akpınar, Özlem Tokaslan, müzik Kemal Günüç, Özge Arslan, Derya
Aras, proje tasarım Özlem Tokaslan.
BEYOĞLU ÇOCUK VE GENÇLİK MERKEZİ KAPATILMASIN!
Van’dan sonra daha batıya, bir türlü çilesinin bitmediği İstanbul’a geliyorum…
Haberdar olmuşsunuzdur; “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bağlı Beyoğlu
75. Yıl Çocuk ve Gençlik Merkezi kapatılıyor” başlıklı haberden… Gündem her gün,
hatta saat başı değişse de / değiştirilse de, birileri bir yerlerden yakalayıp
mevzuları, fil hafızalarına kazıyorlardır diye Umut ediyorum. (Bugünlerde içime
Umut fanileri kaçtı, ses etmeyin!) 1998’de kurulan ve 2002’den bu yana hizmet
veren Beyoğlu 75. Yıl Çocuk ve Gençlik Merkezi'ne, 8-18 yaş aralığındaki sokakta
çalışan, çalıştırılan ve risk altındaki yaklaşık 250 çocuk geliyordu. (Es notu-
Di'li geçmiş zamanlara düşmemesi arzusuyla yazılan bir kelamdır bu. Umut
demiştik ya, neyse kaldığımız yerden devam!) Bu çocuklara yönelik faaliyetler
yürüten kurum, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’nün resmi kararı iletmesinin
ardından kapatılacak. Kurumun yerine Sosyal Hizmetler Merkezi’nin kurulması
planlanıyor, sokakta çalışan ve çalıştırılan çocuklara yönelik çalışmalara ise
son verilecek. Merkezdeki 80 gönüllü arasında yer alan Boğaziçi
Üniversitesi’nden öğrenciler başlattıkları (change.org) imza kampanyası ile Aile
ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin’e sesleniyor- ‘Beyoğlu Çocuk ve Gençlik
Merkezi kapatılmasın!’ Bilahare bakarsınız da, nida edersiniz niyetine!
ÇOCUK DER’GİBİ
Yalnız benim, Beyoğlu Çocuk ve Gençlik Merkezi’yle mevzum, sadece bu haberin
gündeme düşmesiyle sınırlı değil, şöyle ki; ömrümün en dostları başlığındaki
yerlerinden, bir vakitler bu köşeden de deklare ettiğim gazeteci Semra Çelebi ve
Fevziye Salaş, işte bu kapatılıp da, yine kendi alemlerine bırakılmak istenen
çocukların buluştuğu merkezde, İmece usulü, kendilerinin deyimiyle ‘biz yol
gösterelim derken, onlar bize fener oldu, hep birlikte bir derginin sayfalarını
ilmek ilmek ördük’ dedikleri bir dergi çıkardılar. Tüm bu süreçte, ben
yamaçlarındaydım, bundan mütevellit de Beyoğlu Çocuk ve Gençlik Merkezi’nde,
hayatın renksizliğinden bu sayede biraz olsun uzaklaşan çocukların ve yaratmaya
çalıştıkları derginin takibindeydim. Gazeteci Çelebi ve Salaş, fotoğrafçı Pınar
Korun ve öğretmen Derya Basut’un öncülüğünde, merkezdeki çocuklarla birlikte
çıkarılan dergi, ilk aşamada, sadece kağıt ve çocukların yazdığı haberler,
çektiği fotoğraflardan oluşuyor gibi görünse de, (biraz beylik olsun) ben
gördüm; yüzlerindeki, çocukların onlara inanmış hallerini ve onların da
çocuklara verdiği emeğin kıymetini... Çoğu memleketlerinden kopup Tarlabaşı,
Dolapdere, Kasımpaşa ya da Beyoğlu’nun arka sokaklarında bir hayat kurmuş
ailelerin, yaşıtlarıyla eşit yaşam koşullarına sahip olmayan çocukları onlar ve
işte yine sadece onlar diyerek geçtiğimiz bu çocukların çıkardığı derginin adı
“Çocuk Der’gibi”ydi... Onlar, hayallerini kadraja alıp, kaleme vurdular, parayla
satılmayan ve ikinci sayısı olmayan tek ve özel bir dergi çıkardılar. Şu kısa
ömrümüzde, çocuk yaşlarında, bir şeyler yaptıklarını sananlardan daha değerli
bir şey yaptıkları kesin! Bir gün, bi üstadım söylemişti; güzel şeyler hep biter
ve bırak bitsin de, nasılsa asla unutamazsın!
haberturk.com
24 Mayıs 2013
BETÜL MEMİŞ
memisbetul@gmail.com