Yapım Tarihi - 1996
Süre - 00:00:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Yusuf Kadri Şirinkan
Yönetmen Yardımcısı - Cahit Güngör
Kameraman - Fuat Koyuncuoğlu
- Hazırladığınız belgesellerden bahseder misiniz? Hangi konularda çalışıyorsunuz?
Birkaç proje üzerinde çalışıyoruz. Bunlardan birisi "Bediuzzaman" belgeseli. Bir de Orta Asya
Türk cumhuriyetlerini dünü ve bugünüyle anlatan "Orta Asya Belgeseli" var. "Ömür
Dedikleri" isimli bir programın hazırlıkları içindeyiz. Yazın yayınlamayı
düşündüğümüz "Samanyolu'nda Bir Yer" projesi, "Bizim İller" ve çok partili
hayata geçişi anlatan "Demokrasi Yokuşu" ile birlikte şu anda fiili olarak
üzerinde çalışılan 6 proje var. Bazı projelerimiz ise tasarı halinde.
Zaman içerisinde imkan nispetinde devreye girmesi düşünülüyor.
- Bediuzzaman'in vefat yıldönümü olduğu için isterseniz ona öncelik verelim. Bediuzzaman'i hangi
yönüyle ele aldınız?
Bediuzzaman Hz.leri uzun ve bereketli bir hayat yasamış. Bir çok eser ortaya
koymuş. Zaten hayati bir eser. Yasadığı donem de enteresan; padişahlık donemi,
cumhuriyet donemi. Ayrıca tek partili donemden çok partili hayata geçiş dönemini
de yaşamış. Devrinin önde gelen büyük alimi. Hayati sürgünlerde geçmiş. Ve
hakkında bir çok eser yazılmış. Hayatıyla ilgili kendi döneminde yazılan
Tarihçe-i Hayat isimli eseri var.
Necmettin Şahiner Bey bu konuya onculuk etmiş isimlerden.
Ayrıca Cemal Kutay da bu konuda bir eser yazdı. Ve daha bir çok eser...
Bütün bunlar bu çalışmayı yapma konusunda bizim hareket noktamız oldu.
Yine bizim için belki de bulunmaz büyük bir şans da Bediuzzaman Hazretleri'nin
yakın talebelerinden bazılarının hayatta olması.
Onlardan büyük ölçüde istifade edildi. Canlı şahitlerle röportajlar yapıldı. Bu sahada
yazılmış eserler bastan sona tarandı. İsim ve mekan tespitlerinde bulunuldu.
Çekim senaryoları hazırlandı ve çalışmalar başladı.
- Niçin Bediuzzaman?
Bediuzzaman, dolu dolu bir hayat yaşamış. İlginç teklifleri var. Mesela eğitim
hakkındaki görüşleri günümüzde bile geçerliliğini koruyor. Geleceğe donuk eğitim teklifleri
önermiş. Van'da bir üniversite kurulmasının gerekli olduğunu, bu üniversitede takip edilecek
eğitim metodunu ve ders programını son Osmanlı padişahlarına anlatmış, kabul
ettirmiş. Fakat Balkan Harbi ve Birinci Dünya Savaşı çıkınca fikirlerini hayata
geçirememiş. Kurtuluş Savaşı'nda Anadolu'daki hareket lehine gayretleri olmuş. Hatta
savaştan sonra Atatürk tarafından "fikirlerinden istifade edilmesi gereken Aydın bir hoca" olarak Meclis'e davet
edilmiş. Bediuzzaman orada da Van'da üniversite kurma fikrini mebuslara anlatmış ve Meclis'te kabul
edilmiş, hatta tahsisat ayrılmış. Daha sonra Anadolu'da çıkan çeşitli isyanlar sebebiyle yine uygulama
imkanı bulamamış. Hal böyleyken hala onu Şeyh Sait'le karıştıranlar var. Devlete isyan
etmiş bölücü bir şahıs gibi tanıyanlar ve tanıtanlar var. Kısacası Bediuzzaman fikirleri,
yaşantısı, siyasetustu davranışı ve kendisine açıktan kötülük yapanlara bile hakkini helal etme, onlardan
davacı olmama erdemine sahip olusuyla değil, ideolojik çekincelerle gözlenen bir insan durumunda
kalıyor zaman zaman.
- Bediuzzaman'in hayati bütün ayrıntılarıyla verilebilecek mi?
27 bin km. kat ettik. Türkiye'de adim atmadığımız yer kalmadı. Bediuzzaman'in
hatırasının olduğu her yere ulaşmaya çalıştık. Ama eksiklerimiz var. Daha
ulaşamadığımız yerler ve kimseler var.
- Bediuzzaman'in Rusya'da gecen esaret yılları var. Oralara gidip bulunduğu yerleri
tespit etme imkanı bulabildiniz mi?
Evet. Bediuzzaman Hz.leri, hayatinin bir bolumunde Rusya'da 2 yil esir kampinda kalmis. Kosturma'da... Cekimleri yapan Abdurrahim Dede ve Hasan Kirac'i anmadan gecemeyecegim. Cok enteresan tesbitleri var. Bediuzzaman'in kaldigi Tatar camisini de buldular. Tabii bu caminin yerinde yeller esiyor. Bediuzzaman'i hatirlayan yasli bir kari-kocayla cekimler yaptilar. Daha da ilginci o donemde Bediuzzaman'la birlikte esir dusen askerlerin listelerini elde ettiler. Liste kiril alfabesiyle yazilmis, Rusca. Su anda onlari desifre ettiriyoruz. Neler cikacagini biz de merak ediyoruz.
Hayatta olanların hemen hepsiyle görüştük. Bize fevkalade yardımcı oldular. Yol
gösterdiler. Burada onlara minnet hislerimi ifade etmek isterim. Necmettin Sahiner'in
arşivinden çok yararlandık. Ahmet Akgunduz'den istifade ediyoruz. Ve daha ismini burada
sayamayacağımız bir çok kimseyle görüştük-görüşmeye devam ediyoruz.
- Program ne zaman yayınlanacak?
Aşağı yukarı elimizde 150'ye yakin kaset mevcut. 11 bolum halinde düşünüyoruz.
Yayın konusunda acele etmiyoruz. Daha toplamayı düşündüğümüz epey malzeme var.
Çünkü bir devir anlatılıyor. Yine de bir sure vermek gerekirse 1997 Ocak donemi olabilir. Yusuf Ziya
Özkan ağabeyimizin son derece titiz çalışmalarının yani-sıra
Yönetmen Yusuf Kadri Şirinkan, yardımcısı Cahit Güngör, kameramanımız Fuat Koyuncuoğlu gece-gündüz gayret ediyorlar. Yusuf Ziya
Özkan'a özellikle teşekkür etmek istiyorum. Çünkü sadece bu çalışmada değil,
bütün çalışmalarımızda destek oluyor.
- Bediuzzaman saatlerce konusulsa bitmeyecek bir konu. Isterseniz diger calismalarinizdan da kisaca bahsedelim?
Cekimlerine gecen yil basladigimiz Orta Asya belgeselimiz var. Cok sevgili buyugumuz, hocamiz, kendisinden cok istifade ettigimiz Yavuz Bulent Bakiler'in yapim-yonetiminde olan bir calisma. Orta Asya Turk cumhuriyetleri adim adim 3 ay dolasildi. Orta Asya'daki gunlerimiz unutulmaz anilarla dolu. Tabii bu projeyi Bakiler Hocamiz'in sahane uslubundan dinlemek lazim. Guzel bir calisma oldu. Bazi Gizli servislerle kovalamaca oynadik. Ama soyle mujde fisildayabilirim. Onumuzdeki eylul icin yayina plase edildi. Ozel bir bolumun de nisan ayi ortalarinda yayinlanmasi dusunuluyor.
- Bizim iller belgeselinde neler var?
Mehmet Doğan Ağabeyimizin her şeyiyle meşgul olduğu bir program. Geçmişteki ihtişamı
günümüze bütün güzellikleriyle sermek için Mehmet Doğan Anadolu'yu karış karış
dolaşıyor. Tarihiyle, kültürüyle, insanıyla, yetiştirdiği mühim şahsiyetleriyle, unutulan ve ihmal edilenleriyle bizim illerimizi ekrana
taşımaya çalışıyor. Bu belgesel de bütün hızıyla devam ediyor.
- Şimdiye kadar anlattığınız çalışmalar uzun vadeli çalışmalar. Bugünlerde
yayınlanacak bir çalışmanız var mi?
Önümüzdeki nisan döneminde yayına girecek "Ömür dedikleri" isimli bir çalışma var.
Yapım ve yönetmenliğini Yunus Aylidere'nin üstlendiği bir program. Hayatin her sahasında
topluma hizmeti geçmiş bir çok insanimizin hayati konu ediliyor. İnsanoğlu biraz unutkan galiba. Maalesef
birçok kıymet daha hayattayken unutulup gidiyor. Kadr-u kıymeti bilinmiyor. Bu gibi kimselerin
hayatlarından alınacak dersler var. Hayrettin
Erkmen, İzzet Baysal, Reha Oguz Turkkan, Ahmet Yüksel Ozemre, geçenlerde vefat eden Rahime Batu bu isimlerden sadece
birkaçı.. Her bolümde bir kişinin hayati konu ediliyor. Yani bir tur vefa borcu.. Yine
önümüzdeki aylarda yayınlamayı düşündüğümüz "Samanyolu'nda bir Yer" adli magazin
ağırlıklı programın yakında çekimlerine başlayacağız. Henüz başlangıç safhasında.
Sürpriz bir çalışma. İlgi çekeceğini tahmin ediyoruz...
- Masraftan kaçınmıyorsunuz anlaşılan?
Kaçınıyoruz aslında. Bu konuda hesaplı davranmak zorundayız. Belgeseller uzun surede
hazırlanan, masraflı fakat kalıcı programlar. Büyük maliyetlerle hazırlanıyor. Zaten bizim
karsılaştığımız en büyük sıkıntılardan biri de bu. Bu sıkıntıyı sponsor bularak asmaya
çalışıyoruz.
Kaynak
Ahmet Ünal röportajı
Hiçbir şey kaybolmasın istiyoruz
Samanyolu genç kadrolarda çalışan ve gençlere imkan vererek onların dinamizmini
üretime dönüştürmeye gayret eden bir televizyon. Programlarının bir çoğunu kendi
elemanlarına yaptırmaya çalışıyor. Gençlere imkan veriyor. Bunu yapmakla aynı
zamanda "Haydi kendinizi isbat edin" mesajını da vermiş oluyor. Onlar da kamera
omuzlarında sokak sokak, diyar diyar geziyorlar. Bu çabalar sonuçlanınca
göreceğiz gençlerin hünerlerini. Tabii gençler tecrübenin önemini biliyorlar.
Dinamizmin tecrübeye omuz verdiği zaman semere vereceğinin farkındalar. Onun
için önlerine Yavuz Bülent Bakiler, Yusuf Ziya Özkan ve Mehmet Doğan
ağabeylerini almışlar. Böylece yaş ortalamalarından çok daha öncelerine aklıeren,
tecrübeli, olgun gençler olup çıkmışlar. Bir de belgesel ekibi kurmuşlar.
Seyircilere ilginç belgeseller takdim edebilmek için on binlerce kilometre
katetmişler. Çekimlerini tamamlamışlar, montaja başlamışlar, tevfik Allah'tan
diyorlar. Olgun gençlerin arasına karışıp, ne tür belgeseller hazırlıyorlar
görelim istedik. Ahmet Ünal Bey'e sorular yönelttik.
- Hazırladığınız belgesellerden bahseder misiniz? Hangi konularda
çalışıyorsunuz?
Birkaç proje üzerinde çalışıyoruz. Bunlardan birisi "Bediüzzaman" belgeseli. Bir
de Orta Asya Türk cumhuriyetlerini dünü ve bugünüyle anlatan "Orta Asya
Belgeseli" var. "Ömür dedikleri" isimli bir programın hazırlıkları içindeyiz.
Yazın yayınlamayı düşündüğümüz "Samanyolunda Bir Yer" projesi, "Bizim İller" ve
çok partili hayata geçişi anlatan "Demokrasi Yokuşu" yla birlikte şu anda fiili
olarak üzerinde çalışılan 6 proje var. Bazıprojelerimiz ise tasarı halinde.
Zaman içerisinde imkan nisbetinde devreye girmesi düşünülüyor.
- Bediüzzaman 'ın vefat yıldönümü olduğu için istersepiz ona öncelik verelim.
Bediüzzaman 'ı hanii yönüyle ele aldınız?
Bediüzzaman Hz.leri uzun ve bereketli bir hayat yaşamış. Bir çok eser ortaya
koymuş. Zat~n hayatı bir eser. Yaşadığı dönem de eI).teresan; padişahlık dönemi,
cumhuriyet dönemi. Ayrıca tek partili dönemden çpk partili hayata geçiş dönemini
de yaşamış. Devrinin önde gelen büyük alimi. ijayatı sürgünlerde geçmiş. Ve
hakkında bir çok eser yazılmış. Hayatıyla ilgili kendi döneminde yazılan
Tarihçe-i Hayat isimli eseri var. Necmettin Şahiner Bey bu konuya öncülük etmiş
isimlerden. Ayrıca Cemal Kutay da bu konuda bir eser yazdı. Ve daha bir çok
eser... Bütün bunlar bu çalışmayı yapma konusunda bizim hareket noktamız oldu.
Yine bizim için belki de bulunmaz büyük bir şans da Bediüzzaman Hazretleri' nin
yakın talebelerinden bazılarının hayatta olması. Onlardan büyük ölçüde istifade
edildi. Canlı şahitlerle röportajlar yapıldı. Bu sahada yazılmış eserler baştan
sona tarandı. İsim ve mekan tespitlerinde bulunuldu. Çekim senaryolarıhazırlandı
ve çalışmalar başladı.
Niçin Bediüzzaman? Bediüzzaman, dolu dolu bir hayat yaşamış. İlginç teklifleri
var. Mesela eğirin hakkındaki görüşleri günümüzde bile ge çerliliğini koruyor.
Geleceğe dönük eğitim teklifleri önermiş. Van'da bir üniversİ~ kurulmasının
gerekli olduğunu, bu üniversitede takip edilecek eğitim metodun ve ders
programını son Osmanlı padi§a~ larına anlatmış, kabul ettirmiş. Fakat Bal kan
Harbi ve Birinci Dünya Savaşı Çıkın ca fikirlerini hayata geçirememiş. Kurtu luş
Savaşı'nda Anadolu'daki hareket lehı ne gayretleri olmuş. Hatta savaştan sonn
Atatürk tarafından "fikirlerinden istifmkı dilmesi gereken aydın bir hoca"
olarak Mcr lis'e davet edilmiş. Bediüzzaman orada~ Van'da üniversite kurma
fikrini mebuslaı anlatmış ve Meclis'te kabul edilmiş, hatt tahsisat ayrılmış.
Daha sonra Anadolu'dan çıkan çeşitli isyanlar sebebiyle yine uygulama imkanı
bulamamış. mil böyleykıı hala onu Şeyh Sait'le karıştıranlar vaı Devlete isyan
etmiş bölücü bir şahıs gibi tanıyanlar ve tanıtanlar var. Kısacası Bediüzzaman
fikirleri, yaşantısı" siyasetüstü davranışı ve kendisine açıktan kötülük
yapanlara bile hakkını helal etme, onlardm davacı olmama erdemine sahip olu§u~
değil, ideolojik çekincelerle gözlenen bir insan durumunda kalıyor zaman zaman,
- Bediüzzaman 'ın hayatı bütün ayrıntılarıyla verilebilecek mi?
27 bin km. katettik. Türkiye'de adım atmadığımız yet kalmadı. Bediüzzaman'ın
hatırasının olduğu her yere ulaşmaya çalıştık. Ama eksiklerimiz var. Daha
ulaşamadığımız yerler ve kimseler var.
- Bediüzzaman'ın Rusya'da geçen esaret yıllan var. Oralara gidip bulunduğu
yerleri tesbit etme imkanı bulabildiniz mi?
Mvet. Bediüzzaman Hz.leri, hayatının bir bölümünde Rusya'da 2 yıl esır kampında
kalmış. Kosturma'da... Çekimleri yapan Abdurrahim Dede ve Hasan Kıraç'ı anmadan
geçemeyeceğim Çok enteresan tesbitleri var. Bediüzzaman'ın kaldığı Tatar
camisini de buldular. Tabii bu caminin yerinde yeller esiyor. Bediüzzaman'ı
hatırlayan yaşlı bir karı-kocayla çekimler yaptılar. Daha da ilginci o dönemde
Bediüzzaman'la birlikte esir düşen askerlerin listelerini elde ettiler. Liste
kiril alfabesiyle yazılmış, Rusça. Şu anda onları deşifre ettiriyoruz. Neler
çıkacağını biz de merak ediyoruz.
Hayatta olanların hemen hepsiyle görüştük. Bize fevkalade yardımcı oldular. Yol
gösterdiler. Burada onlara minnet hislerimi ifade etmek isterim. Necmettin
Şahiner'in arşivinden çok yararlandık. Ahmet Akgündüz'den istifade ediyoruz. Ve
daha ismini burada sayamayacağımız bir çok kimseyle görüştük-görüşmeye devam
ediyoruz.
- Program ne zaman yayınlanacak?
Aşağı yukarı elimizde i 50'ye yakın kaset mevcut. i i bölüm halinde düşünüyoruz.
Yayın konusunda acele etmiyoruz. Daha toplamayı düşündüğümüz epey malzeme var.
Çünkü bir devir anlatılıyor. Yine de bir süre vermek gerekirse 1997 Ocak dönemi
olabilir. Yusuf Ziya Özkan ağabeyimizin son derece titiz çalışmalarının
yanı-sıra Yönetmen Yusuf Kadri Şirinkan, yardımcısı Cahit Güngör, kameramanımız
Fuat Koyuncuoğlu gece-gündüz gayret ediyorlar. Yusuf Ziya Özkan'a özellikle
teşekkür etmek istiyorum. Çünkü sadece bu çalışmada değil, bütün
çalışmalarımızda destek oluyor.
- Bediüzzaman saatlerce konuşulsa bitmeyecek bir konu. İsterseniz diğer
çalışmalannızdan da kısaca bahsedıdim?
Çekimlerine geçen yıl başladığımız Orta Asya belgeselimiz var. Çok sevgili
büyüğümüz, hocamız, kendisinden çok istifade ettiğimiz Yavuz Bülent Bakiler'in
yapımyönetiminde olan bir çalışma. Orta Asya Türk cumhuriyetleri adım adım 3 ay
dolaşıi dı. Orta Asya'daki günlerimiz unutulmaz anılarla dolu. Tabii bu projeyi
Bakiler Hocamız'ın şahane üslubundan dinlemek lazım. Güzel bir çalışma oldu.
Bazıgizli servislerle kovalamaca oynadık. Ama şöyle müjde fısıldayabilirim.
Onümüzdeki eylül için yayına plase edildi. Özel bir bölümün de nisan ayı
ortalarında yayınlanması düşünülüyor.
- Bizim iller belgeselinde neler var? Mehmet Doğan Ağabeyimiz'in herşeyiyle
meşgulolduğu bir program. Geçmişteki ihtişamı günümüze bütün güzellikleriyle
serrnek için Mehmet Doğan Anadolu'yu karış karış dolaşıyor. Tarihiyle,
kültürüyle, insanıyla, yetiştirdiği mühim şahsiyetleriyle, unutulan ve ihmal
edilenleriyle bizim illerimizi ekrana taşımaya çalışıyor. Bu belgesel de bütün
hızıyla devam ediyor.
- Şimdiye kadar anlattığınız çalışmalar uzun vadeli çalışmalar. Bugünlerde
yayınlanacak bir çalışmanız var mı?
Önümüzdeki nisan döneminde yayına girecek "Ömür dedikleri" isimli bir çalışma
var. Yapım ve yönetmenliğini Yunus Aylıdere'nin üstlendiği bir program. Hayatın
her sahasında topluma hizmeti geçmiş bir çok insanımızın hayatı konu ediliyor.
İnsanoğlu biraz unutkan galiba. Maalesef birçok kıymet daha hayattayken unutulup
gidiyor. Kadr-ü kıymeti bilinmiyor. Bu gibi kimselerin hayatlanndan alınacak
dersler var. Hayrettin Erkmen, İzzet Baysal, Reha Oğuz Türkkan, Ahmet Yüksel
Özemre, geçenlerde vefat eden Rahime Batu bu isimlerden sadece birkaçı..
Her bölümde bir kişinin hayatı konu ediliyor. Yani bir tür vefa borcu..
Yine önümüzdeki aylarda yayınlamayı düşündüğümüz "Samanyolu'nda bir Yer" adlı
magazin ağırlıklı programın yakında çekimlerine başlayacağız. Henüz başlangıç
safhasında. Sürpriz bir çalışma. İlgi çekeceğini tahmin ediyoruz...
- Masraftan kaçınmıyorsunuz anlaşılan?
Kaçınıyoruz aslında. Bu konuda hesaplı davranmak zorundayız. Belgeseller uzun
sürede hazırlanan, masraflı fakat kalıcı programlar. Büyük maliyetlerle
hazırlanıyor. Zaten bizim karşılaştığımız en büyük sıkıntılardan biri de bu. Bu
sıkıntıyı sponsor bularak aşmaya çalışıyoruz.