Bediuzzaman Belgeseli




Yapım Tarihi - 1996
Süre - 00:00:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe

Yönetmen - Yusuf Kadri Şirinkan
Yönetmen Yardımcısı - Cahit Güngör
Kameraman - Fuat Koyuncuoğlu











- Hazırladığınız belgesellerden bahseder misiniz? Hangi konularda çalışıyorsunuz?

Birkaç proje üzerinde çalışıyoruz. Bunlardan birisi "Bediuzzaman" belgeseli. Bir de Orta Asya Türk cumhuriyetlerini dünü ve bugünüyle anlatan "Orta Asya Belgeseli" var. "Ömür Dedikleri" isimli bir programın hazırlıkları içindeyiz. Yazın yayınlamayı düşündüğümüz "Samanyolu'nda Bir Yer" projesi, "Bizim İller" ve çok partili hayata geçişi anlatan "Demokrasi Yokuşu" ile birlikte şu anda fiili olarak üzerinde çalışılan 6 proje var. Bazı projelerimiz ise tasarı halinde. Zaman içerisinde imkan nispetinde devreye girmesi düşünülüyor.

- Bediuzzaman'in vefat yıldönümü olduğu için isterseniz ona öncelik verelim. Bediuzzaman'i hangi yönüyle ele aldınız?

Bediuzzaman Hz.leri uzun ve bereketli bir hayat yasamış. Bir çok eser ortaya koymuş. Zaten hayati bir eser. Yasadığı donem de enteresan; padişahlık donemi, cumhuriyet donemi. Ayrıca tek partili donemden çok partili hayata geçiş dönemini de yaşamış. Devrinin önde gelen büyük alimi. Hayati sürgünlerde geçmiş. Ve hakkında bir çok eser yazılmış. Hayatıyla ilgili kendi döneminde yazılan Tarihçe-i Hayat isimli eseri var. Necmettin Şahiner Bey bu konuya onculuk etmiş isimlerden. Ayrıca Cemal Kutay da bu konuda bir eser yazdı. Ve daha bir çok eser...

Bütün bunlar bu çalışmayı yapma konusunda bizim hareket noktamız oldu. Yine bizim için belki de bulunmaz büyük bir şans da Bediuzzaman Hazretleri'nin yakın talebelerinden bazılarının hayatta olması. Onlardan büyük ölçüde istifade edildi. Canlı şahitlerle röportajlar yapıldı. Bu sahada yazılmış eserler bastan sona tarandı. İsim ve mekan tespitlerinde bulunuldu. Çekim senaryoları hazırlandı ve çalışmalar başladı.

- Niçin Bediuzzaman?

Bediuzzaman, dolu dolu bir hayat yaşamış. İlginç teklifleri var. Mesela eğitim hakkındaki görüşleri günümüzde bile geçerliliğini koruyor. Geleceğe donuk eğitim teklifleri önermiş. Van'da bir üniversite kurulmasının gerekli olduğunu, bu üniversitede takip edilecek eğitim metodunu ve ders programını son Osmanlı padişahlarına anlatmış, kabul ettirmiş. Fakat Balkan Harbi ve Birinci Dünya Savaşı çıkınca fikirlerini hayata geçirememiş. Kurtuluş Savaşı'nda Anadolu'daki hareket lehine gayretleri olmuş. Hatta savaştan sonra Atatürk tarafından "fikirlerinden istifade edilmesi gereken Aydın bir hoca" olarak Meclis'e davet edilmiş. Bediuzzaman orada da Van'da üniversite kurma fikrini mebuslara anlatmış ve Meclis'te kabul edilmiş, hatta tahsisat ayrılmış. Daha sonra Anadolu'da çıkan çeşitli isyanlar sebebiyle yine uygulama imkanı bulamamış. Hal böyleyken hala onu Şeyh Sait'le karıştıranlar var. Devlete isyan etmiş bölücü bir şahıs gibi tanıyanlar ve tanıtanlar var. Kısacası Bediuzzaman fikirleri, yaşantısı, siyasetustu davranışı ve kendisine açıktan kötülük yapanlara bile hakkini helal etme, onlardan davacı olmama erdemine sahip olusuyla değil, ideolojik çekincelerle gözlenen bir insan durumunda kalıyor zaman zaman.

- Bediuzzaman'in hayati bütün ayrıntılarıyla verilebilecek mi?

27 bin km. kat ettik. Türkiye'de adim atmadığımız yer kalmadı. Bediuzzaman'in hatırasının olduğu her yere ulaşmaya çalıştık. Ama eksiklerimiz var. Daha ulaşamadığımız yerler ve kimseler var.

- Bediuzzaman'in Rusya'da gecen esaret yılları var. Oralara gidip bulunduğu yerleri tespit etme imkanı bulabildiniz mi?

Evet. Bediuzzaman Hz.leri, hayatinin bir bolumunde Rusya'da 2 yil esir kampinda kalmis. Kosturma'da... Cekimleri yapan Abdurrahim Dede ve Hasan Kirac'i anmadan gecemeyecegim. Cok enteresan tesbitleri var. Bediuzzaman'in kaldigi Tatar camisini de buldular. Tabii bu caminin yerinde yeller esiyor. Bediuzzaman'i hatirlayan yasli bir kari-kocayla cekimler yaptilar. Daha da ilginci o donemde Bediuzzaman'la birlikte esir dusen askerlerin listelerini elde ettiler. Liste kiril alfabesiyle yazilmis, Rusca. Su anda onlari desifre ettiriyoruz. Neler cikacagini biz de merak ediyoruz.

- Bediuzzaman'in talebelerinden kimlerle görüştünüz?

Hayatta olanların hemen hepsiyle görüştük. Bize fevkalade yardımcı oldular. Yol gösterdiler. Burada onlara minnet hislerimi ifade etmek isterim. Necmettin Sahiner'in arşivinden çok yararlandık. Ahmet Akgunduz'den istifade ediyoruz. Ve daha ismini burada sayamayacağımız bir çok kimseyle görüştük-görüşmeye devam ediyoruz.

- Program ne zaman yayınlanacak?

Aşağı yukarı elimizde 150'ye yakin kaset mevcut. 11 bolum halinde düşünüyoruz. Yayın konusunda acele etmiyoruz. Daha toplamayı düşündüğümüz epey malzeme var. Çünkü bir devir anlatılıyor. Yine de bir sure vermek gerekirse 1997 Ocak donemi olabilir. Yusuf Ziya Özkan ağabeyimizin son derece titiz çalışmalarının yani-sıra Yönetmen Yusuf Kadri Şirinkan, yardımcısı Cahit Güngör, kameramanımız Fuat Koyuncuoğlu gece-gündüz gayret ediyorlar. Yusuf Ziya Özkan'a özellikle teşekkür etmek istiyorum. Çünkü sadece bu çalışmada değil, bütün çalışmalarımızda destek oluyor.

- Bediuzzaman saatlerce konusulsa bitmeyecek bir konu. Isterseniz diger calismalarinizdan da kisaca bahsedelim?

Cekimlerine gecen yil basladigimiz Orta Asya belgeselimiz var. Cok sevgili buyugumuz, hocamiz, kendisinden cok istifade ettigimiz Yavuz Bulent Bakiler'in yapim-yonetiminde olan bir calisma. Orta Asya Turk cumhuriyetleri adim adim 3 ay dolasildi. Orta Asya'daki gunlerimiz unutulmaz anilarla dolu. Tabii bu projeyi Bakiler Hocamiz'in sahane uslubundan dinlemek lazim. Guzel bir calisma oldu. Bazi Gizli servislerle kovalamaca oynadik. Ama soyle mujde fisildayabilirim. Onumuzdeki eylul icin yayina plase edildi. Ozel bir bolumun de nisan ayi ortalarinda yayinlanmasi dusunuluyor.

- Bizim iller belgeselinde neler var?

Mehmet Doğan Ağabeyimizin her şeyiyle meşgul olduğu bir program. Geçmişteki ihtişamı günümüze bütün güzellikleriyle sermek için Mehmet Doğan Anadolu'yu karış karış dolaşıyor. Tarihiyle, kültürüyle, insanıyla, yetiştirdiği mühim şahsiyetleriyle, unutulan ve ihmal edilenleriyle bizim illerimizi ekrana taşımaya çalışıyor. Bu belgesel de bütün hızıyla devam ediyor.

- Şimdiye kadar anlattığınız çalışmalar uzun vadeli çalışmalar. Bugünlerde yayınlanacak bir çalışmanız var mi?

Önümüzdeki nisan döneminde yayına girecek "Ömür dedikleri" isimli bir çalışma var. Yapım ve yönetmenliğini Yunus Aylidere'nin üstlendiği bir program. Hayatin her sahasında topluma hizmeti geçmiş bir çok insanimizin hayati konu ediliyor. İnsanoğlu biraz unutkan galiba. Maalesef birçok kıymet daha hayattayken unutulup gidiyor. Kadr-u kıymeti bilinmiyor. Bu gibi kimselerin hayatlarından alınacak dersler var. Hayrettin Erkmen, İzzet Baysal, Reha Oguz Turkkan, Ahmet Yüksel Ozemre, geçenlerde vefat eden Rahime Batu bu isimlerden sadece birkaçı.. Her bolümde bir kişinin hayati konu ediliyor. Yani bir tur vefa borcu.. Yine önümüzdeki aylarda yayınlamayı düşündüğümüz "Samanyolu'nda bir Yer" adli magazin ağırlıklı programın yakında çekimlerine başlayacağız. Henüz başlangıç safhasında. Sürpriz bir çalışma. İlgi çekeceğini tahmin ediyoruz...

- Masraftan kaçınmıyorsunuz anlaşılan?

Kaçınıyoruz aslında. Bu konuda hesaplı davranmak zorundayız. Belgeseller uzun surede hazırlanan, masraflı fakat kalıcı programlar. Büyük maliyetlerle hazırlanıyor. Zaten bizim karsılaştığımız en büyük sıkıntılardan biri de bu. Bu sıkıntıyı sponsor bularak asmaya çalışıyoruz.


Kaynak
Ahmet Ünal röportajı








Hiçbir şey kaybolmasın istiyoruz

Samanyolu genç kadrolarda çalışan ve gençlere imkan vererek onların dinamizmini üretime dönüştürmeye gayret eden bir televizyon. Programlarının bir çoğunu kendi elemanlarına yaptırmaya çalışıyor. Gençlere imkan veriyor. Bunu yapmakla aynı zamanda "Haydi kendinizi isbat edin" mesajını da vermiş oluyor. Onlar da kamera omuzlarında sokak sokak, diyar diyar geziyorlar. Bu çabalar sonuçlanınca göreceğiz gençlerin hünerlerini. Tabii gençler tecrübenin önemini biliyorlar. Dinamizmin tecrübeye omuz verdiği zaman semere vereceğinin farkındalar. Onun için önlerine Yavuz Bülent Bakiler, Yusuf Ziya Özkan ve Mehmet Doğan ağabeylerini almışlar. Böylece yaş ortalamalarından çok daha öncelerine aklıeren, tecrübeli, olgun gençler olup çıkmışlar. Bir de belgesel ekibi kurmuşlar. Seyircilere ilginç belgeseller takdim edebilmek için on binlerce kilometre katetmişler. Çekimlerini tamamlamışlar, montaja başlamışlar, tevfik Allah'tan diyorlar. Olgun gençlerin arasına karışıp, ne tür belgeseller hazırlıyorlar görelim istedik. Ahmet Ünal Bey'e sorular yönelttik.

- Hazırladığınız belgesellerden bahseder misiniz? Hangi konularda çalışıyorsunuz?

Birkaç proje üzerinde çalışıyoruz. Bunlardan birisi "Bediüzzaman" belgeseli. Bir de Orta Asya Türk cumhuriyetlerini dünü ve bugünüyle anlatan "Orta Asya Belgeseli" var. "Ömür dedikleri" isimli bir programın hazırlıkları içindeyiz. Yazın yayınlamayı düşündüğümüz "Samanyolunda Bir Yer" projesi, "Bizim İller" ve çok partili hayata geçişi anlatan "Demokrasi Yokuşu" yla birlikte şu anda fiili olarak üzerinde çalışılan 6 proje var. Bazıprojelerimiz ise tasarı halinde. Zaman içerisinde imkan nisbetinde devreye girmesi düşünülüyor.

- Bediüzzaman 'ın vefat yıldönümü olduğu için istersepiz ona öncelik verelim. Bediüzzaman 'ı hanii yönüyle ele aldınız?

Bediüzzaman Hz.leri uzun ve bereketli bir hayat yaşamış. Bir çok eser ortaya koymuş. Zat~n hayatı bir eser. Yaşadığı dönem de eI).teresan; padişahlık dönemi, cumhuriyet dönemi. Ayrıca tek partili dönemden çpk partili hayata geçiş dönemini de yaşamış. Devrinin önde gelen büyük alimi. ijayatı sürgünlerde geçmiş. Ve hakkında bir çok eser yazılmış. Hayatıyla ilgili kendi döneminde yazılan Tarihçe-i Hayat isimli eseri var. Necmettin Şahiner Bey bu konuya öncülük etmiş isimlerden. Ayrıca Cemal Kutay da bu konuda bir eser yazdı. Ve daha bir çok eser... Bütün bunlar bu çalışmayı yapma konusunda bizim hareket noktamız oldu. Yine bizim için belki de bulunmaz büyük bir şans da Bediüzzaman Hazretleri' nin yakın talebelerinden bazılarının hayatta olması. Onlardan büyük ölçüde istifade edildi. Canlı şahitlerle röportajlar yapıldı. Bu sahada yazılmış eserler baştan sona tarandı. İsim ve mekan tespitlerinde bulunuldu. Çekim senaryolarıhazırlandı ve çalışmalar başladı.

Niçin Bediüzzaman? Bediüzzaman, dolu dolu bir hayat yaşamış. İlginç teklifleri var. Mesela eğirin hakkındaki görüşleri günümüzde bile ge çerliliğini koruyor. Geleceğe dönük eğitim teklifleri önermiş. Van'da bir üniversİ~ kurulmasının gerekli olduğunu, bu üniversitede takip edilecek eğitim metodun ve ders programını son Osmanlı padi§a~ larına anlatmış, kabul ettirmiş. Fakat Bal kan Harbi ve Birinci Dünya Savaşı Çıkın ca fikirlerini hayata geçirememiş. Kurtu luş Savaşı'nda Anadolu'daki hareket lehı ne gayretleri olmuş. Hatta savaştan sonn Atatürk tarafından "fikirlerinden istifmkı dilmesi gereken aydın bir hoca" olarak Mcr lis'e davet edilmiş. Bediüzzaman orada~ Van'da üniversite kurma fikrini mebuslaı anlatmış ve Meclis'te kabul edilmiş, hatt tahsisat ayrılmış. Daha sonra Anadolu'dan çıkan çeşitli isyanlar sebebiyle yine uygulama imkanı bulamamış. mil böyleykıı hala onu Şeyh Sait'le karıştıranlar vaı Devlete isyan etmiş bölücü bir şahıs gibi tanıyanlar ve tanıtanlar var. Kısacası Bediüzzaman fikirleri, yaşantısı" siyasetüstü davranışı ve kendisine açıktan kötülük yapanlara bile hakkını helal etme, onlardm davacı olmama erdemine sahip olu§u~ değil, ideolojik çekincelerle gözlenen bir insan durumunda kalıyor zaman zaman,

- Bediüzzaman 'ın hayatı bütün ayrıntılarıyla verilebilecek mi?

27 bin km. katettik. Türkiye'de adım atmadığımız yet kalmadı. Bediüzzaman'ın hatırasının olduğu her yere ulaşmaya çalıştık. Ama eksiklerimiz var. Daha ulaşamadığımız yerler ve kimseler var.

- Bediüzzaman'ın Rusya'da geçen esaret yıllan var. Oralara gidip bulunduğu yerleri tesbit etme imkanı bulabildiniz mi?

Mvet. Bediüzzaman Hz.leri, hayatının bir bölümünde Rusya'da 2 yıl esır kampında kalmış. Kosturma'da... Çekimleri yapan Abdurrahim Dede ve Hasan Kıraç'ı anmadan geçemeyeceğim Çok enteresan tesbitleri var. Bediüzzaman'ın kaldığı Tatar camisini de buldular. Tabii bu caminin yerinde yeller esiyor. Bediüzzaman'ı hatırlayan yaşlı bir karı-kocayla çekimler yaptılar. Daha da ilginci o dönemde Bediüzzaman'la birlikte esir düşen askerlerin listelerini elde ettiler. Liste kiril alfabesiyle yazılmış, Rusça. Şu anda onları deşifre ettiriyoruz. Neler çıkacağını biz de merak ediyoruz.

- Bediüzzaman'ın talebelerinden kimlerle g6rüştünüz?

Hayatta olanların hemen hepsiyle görüştük. Bize fevkalade yardımcı oldular. Yol gösterdiler. Burada onlara minnet hislerimi ifade etmek isterim. Necmettin Şahiner'in arşivinden çok yararlandık. Ahmet Akgündüz'den istifade ediyoruz. Ve daha ismini burada sayamayacağımız bir çok kimseyle görüştük-görüşmeye devam ediyoruz.

- Program ne zaman yayınlanacak?

Aşağı yukarı elimizde i 50'ye yakın kaset mevcut. i i bölüm halinde düşünüyoruz. Yayın konusunda acele etmiyoruz. Daha toplamayı düşündüğümüz epey malzeme var. Çünkü bir devir anlatılıyor. Yine de bir süre vermek gerekirse 1997 Ocak dönemi olabilir. Yusuf Ziya Özkan ağabeyimizin son derece titiz çalışmalarının yanı-sıra Yönetmen Yusuf Kadri Şirinkan, yardımcısı Cahit Güngör, kameramanımız Fuat Koyuncuoğlu gece-gündüz gayret ediyorlar. Yusuf Ziya Özkan'a özellikle teşekkür etmek istiyorum. Çünkü sadece bu çalışmada değil, bütün çalışmalarımızda destek oluyor.

- Bediüzzaman saatlerce konuşulsa bitmeyecek bir konu. İsterseniz diğer çalışmalannızdan da kısaca bahsedıdim?

Çekimlerine geçen yıl başladığımız Orta Asya belgeselimiz var. Çok sevgili büyüğümüz, hocamız, kendisinden çok istifade ettiğimiz Yavuz Bülent Bakiler'in yapımyönetiminde olan bir çalışma. Orta Asya Türk cumhuriyetleri adım adım 3 ay dolaşıi dı. Orta Asya'daki günlerimiz unutulmaz anılarla dolu. Tabii bu projeyi Bakiler Hocamız'ın şahane üslubundan dinlemek lazım. Güzel bir çalışma oldu. Bazıgizli servislerle kovalamaca oynadık. Ama şöyle müjde fısıldayabilirim. Onümüzdeki eylül için yayına plase edildi. Özel bir bölümün de nisan ayı ortalarında yayınlanması düşünülüyor.

- Bizim iller belgeselinde neler var? Mehmet Doğan Ağabeyimiz'in herşeyiyle meşgulolduğu bir program. Geçmişteki ihtişamı günümüze bütün güzellikleriyle serrnek için Mehmet Doğan Anadolu'yu karış karış dolaşıyor. Tarihiyle, kültürüyle, insanıyla, yetiştirdiği mühim şahsiyetleriyle, unutulan ve ihmal edilenleriyle bizim illerimizi ekrana taşımaya çalışıyor. Bu belgesel de bütün hızıyla devam ediyor.

- Şimdiye kadar anlattığınız çalışmalar uzun vadeli çalışmalar. Bugünlerde yayınlanacak bir çalışmanız var mı?

Önümüzdeki nisan döneminde yayına girecek "Ömür dedikleri" isimli bir çalışma var. Yapım ve yönetmenliğini Yunus Aylıdere'nin üstlendiği bir program. Hayatın her sahasında topluma hizmeti geçmiş bir çok insanımızın hayatı konu ediliyor. İnsanoğlu biraz unutkan galiba. Maalesef birçok kıymet daha hayattayken unutulup gidiyor. Kadr-ü kıymeti bilinmiyor. Bu gibi kimselerin hayatlanndan alınacak dersler var. Hayrettin Erkmen, İzzet Baysal, Reha Oğuz Türkkan, Ahmet Yüksel Özemre, geçenlerde vefat eden Rahime Batu bu isimlerden sadece birkaçı..

Her bölümde bir kişinin hayatı konu ediliyor. Yani bir tür vefa borcu..

Yine önümüzdeki aylarda yayınlamayı düşündüğümüz "Samanyolu'nda bir Yer" adlı magazin ağırlıklı programın yakında çekimlerine başlayacağız. Henüz başlangıç safhasında. Sürpriz bir çalışma. İlgi çekeceğini tahmin ediyoruz...

- Masraftan kaçınmıyorsunuz anlaşılan?

Kaçınıyoruz aslında. Bu konuda hesaplı davranmak zorundayız. Belgeseller uzun sürede hazırlanan, masraflı fakat kalıcı programlar. Büyük maliyetlerle hazırlanıyor. Zaten bizim karşılaştığımız en büyük sıkıntılardan biri de bu. Bu sıkıntıyı sponsor bularak aşmaya çalışıyoruz.



aksiyon.com.tr
Hamit Gündüz
30 Mart 1996