Yapım Tarihi - 2012
Süre - 00:00:00
Format - Belgesel, Renkli, Kürtçe
Yönetmen - Sedat Cereci
Koordinatör - Yrd. Doç. Dr. Ersoy Soydan
Yönetmen Yardımcısı - Yrd. Doç. Dr. Funda Masdar, Yrd. Doç dr. Rohat Cebe
Süryani Müslüman ilişkileri filmle belgelendi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaşayan Süryanilerin tarihlerini, diğer unsurlarla
ilişkilerini, çatışmalarını ve Süryanileri koruması altına alan Müslüman
şeyhleri konu edinen “Aynkef’ten Ayvert’e” adlı belgesel filmde, Mezopotamya’nın
temel unsurlarından olan Süryanilerin köklü tarihleri ortaya konurken, Süryani
Müslüman ilişkileri de ayrıntılarıyla ele alındı.
Prof. Dr. Sedat Cereci tarafından yönetilen, Yrd. Doç. Dr. Ersoy Soydan’ın
koordinatörlüğünü üstlendiği, Yrd. Doç. Dr. Funda Masdar ve Yrd. Doç dr. Rohat
Cebe’nin yönetmen yardımcısı olarak görev aldığı filmin çekimleri sırasında,
yörenin saygın manevi önderlerinden Şeyh Fethullah Efendi’nin torunu Sabahattin
Hamidi’nin de çekimlere katıldığı öğrenildi. Mardin ve Batman illerinin bir
kısmını kapsayan Turabdin Bölgesi’nin Süryanilerce Anayurt olarak kabul
edildiğinin vurgulandığı filmde, Süryanice’de “Hizmetkarlar Dağı” anlamına gelen
Tur Abdin adının bölgeye Romalılarca manastırlarda yaşayan keşişler nedeniyle
verildiği, Tur Abdin Bölgesi’nde ilk kurulan Süryani manastırların 4.yüzyılın
sonunda inşa edilmiş olan Mor Gabriel (Yayvantepe), Mor Abrohom (Midyat) ve Mor
Samuel (Anıtlı) Manastırları olduğu, Tur Abdin bölgesinde gün geçtikçe azalan
Süryani nüfusa ve terk edilen yerleşimlere rağmen, kilise ve manastırların büyük
bölümü günümüze ulaşmayı başardığının anlatıldığı bildirildi. 20.yüzyılın
başında Anadolu’da büyük acılar ve savaşlar yaşandığından söz eden belgesel
filmde, hemen herkes gibi Süryanilerde bu süreçten nasibini aldığı, Süryanilerin
Seyfo olarak adlandırdığı bu dönemin sonunda Süryanilerin pek çok yöreyi terk
etmek zorunda kaldığı anlatıldı. 1872 yılına ait bir elyazmasına göre Mardin ve
köylerinde 30.000, Beşiri ve çevresinde 30.800, Nusaybin çevresinde 16.500, İdil
çevresinde 10.200, Savur çevresinde 8000, Midyat’taki dört Süryani
metropolitliğinin sınırları içinde de (Mor Malke Manastırı, Mor Gabriel
Manastırı, Mor Yakup Manastırı ve Mor Abrohom Manastırı) 52.080 Süryani Ortodoks
yaşadığını anlatan filmde, 1980’li yıllarda Güneydoğu’da yaşanan çatışmalarda
yaklaşık 25 Süryani köyünün terk edildiği, Midyat’ın Karagöl (Derkube),
Nusaybin’in Günyurdu (Marbobo) ve Silopi’nin Kösrali (Hassana) köylerinin de
güvenlik nedeniyle boşaltıldığından söz edildiği bildirildi. Aynı dönemde
aralarında Anıtlı (Hah), Bülbül (Bnebil), Dereiçi (Kıllıt) ve Yemişli (Anhıl)
Köylerinin muhtarlarıyla, İdil Belediye Başkanı Şükrü Tutuş’un da bulunduğu 40’a
yakın Süryani faili meçhul cinayetlerde öldürüldüğü, son yıllarda terk edilen
köylerden bazılarına (Elbeğendi, Sarı ve Taşköy gibi) Süryanilerin geri
döndüğünün anlatıldığı belirtildi. Önceki tarihlerde nüfusunun çoğunluğunu
Süryanilerin oluşturduğu Kıllit, Hapsinas, Aynvert köylerinde çekimleri yapılan
belgesel filmin bazı bölümlerinin, 1914 yılındaki Süryani Müslüman
çatışmalarında Süryanileri koruması altına alarak mağaralarda saklayan ve daha
sonra Süryanilerin “aziz” ilan ettikleri Şeyh Fethullah Efendi’nin köyü
Aynkef’te çekildiği belirtildi. Süryanice, Arapça, Kürtçe ve Türkçenin bir arada
konuşulduğu film çekimleri sırasında, Süryanilerin uğradığı baskı ve tehcirden
dolayı hüzünlü anlar yaşandığı da dile getirildi. Uluslar arası alanda
düzenlenen film festivallerindeki başarılarıyla tanınan Prof. Dr. Sedat Cereci,
Türkiye tarihinin kayıtlara geçmemiş bir bölümünü konu edinen filmi Kasım ayı
sonuna kadar tamamlamayı planladıklarını, ancak ortaya yeni bilgi ve belgeler
çıktıkça yapım sürecinin uzayabileceğini belirtti.
batmanhakimiyet.com
20.07.2012
Süryanilerin 1915’i belgesel oluyor
1915’te katledilen ve kadim toprakları Mezopotamya’dan dünyanın dört bir yanına
sürülen Süryanilerin yaşadıklarını, anlatan ‘Aynkef’ten Ayvert’e’ adlı belgesel,
Mardin ve Batman’da çekiliyor. Yönetmen Sedat Cereci filmin oluşum sürecini
anlattı.
1915’te katledilen ve kadim toprakları Mezopotamya’dan sürülen Süryanilerin
tarihini, diğer halklarla ilişkilerini ve onları koruması altına alan Müslüman
şeyhleri anlatan ‘Aynkef’ten Ayvert’e’ adlı belgeselin çekimleri Mardin ve
Batman’da devam ediyor. Belgesel, Mezopotamya’nın temel unsurlarından olan
Süryanilerin tarihine ilişkin bölümlerin yanı sıra, bugün hâlâ doğdukları
topraklarda yaşamlarını sürdüren Süryanilerle yapılan mülakatlardan oluşuyor.
Yönetmenliğini Batman Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Sedat
Cereci’nin, koordinatörlüğünü ise Yrd. Doç. Ersoy Soydan’ın üstlendiği belgesel
Süryanice, Arapça, Kürtçe ve Türkçe olarak hazırlanıyor. Birçok uluslararası
film festivalinde ödül alan Sedat Cereci, bu filminin de olabildiğince çok
sayıda festivalde gösterilmesini sağlamayı planlıyor. Cereci ile, çekimleri
Kasım ayında bitecek olan ve önümüzdeki yıl gösterime girmesi planlanan filmin
oluşum sürecini ve içeriğini konuştuk.
Bu filmi çekmeye nasıl karar verdiniz?
Yıllardır sözlü tarihe dayanan belgeseller çekiyorum. Batman’da görev yaparken
bu konuyla ilgili de bir film yapmak istedim. Bir anlamda, Türkiye’de çok fazla
bilinmeyen, konuşulmayan bir konuya pencere açmaya çalıştım. Türkiye’de
‘bilinmeyen’ çok fazla tarihsel olay var. Özellikle genç kuşaklar bunları
öğrensin ki nasıl bir ülkede yaşadıklarının ve nasıl bir gelecek için
hazırlanmaları gerektiğinin farkına varsınlar istiyorum. Yardımcım Ersoy Soydan,
zaten yıllardır bölgede Ermeniler ve Süryaniler üzerine araştırmalar yapıyor.
Buradan yola çıkarak oluşturduk belgeseli. Ermeni Tehciri yıllarında Süryanilere
yapılan baskılar ve Süryani-Müslüman çatışmalarının yanı sıra, buradaki birkaç
şeyhin Süryanileri koruma altına alıp mağaralarda saklamasını ve yüzlerce
Süryani’yi bu şekilde yaşama döndürmesini izleyiciye aktarmaya çalışacağız.
Çekimlere ne zaman başladınız?
Araştırma safhası epey uzun sürdü. Çekimlere Nisan ayında başladık, Kasım ayında
bitirmeyi planlıyoruz ama yeni yeni alt başlıklar çıkıyor, bunları da
değerlendirmek istiyoruz. Dolayısıyla çekim süreci biraz daha uzun sürebilir.
Bölgede sayıları çok azalan Süryaniler hayatlarını Mardin ve Batman’ın
köylerinde devam ettiriyorlar. Ekibimizle birlikte köyleri ziyaret ediyoruz ama
doğal olarak insanlar önce çekiniyorlar, rahat konuşamıyorlar. Fakat sohbet
ilerledikçe güveniyorlar, ve ondan sonra çekim yapabiliyoruz.
03 Ağustos 2012
Emre ERTANİ
emreertani@agos.com.tr
agos.com.tr
'Aynkef’ten Ayvert’e' adlı belgesel filmde Süryaniler anlatılıyor...
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaşayan Süryanilerin tarihlerini, diğer unsurlarla
ilişkilerini ve Süryanileri koruması altına alan Müslüman şeyhleri konu edinen 'Aynkef’ten
Ayvert’e' adlı belgesel filmde, Mezopotamya’nın temel unsurlarından Süryanilerin
tarihi anlatılıyor.
Prof. Dr. Sedat Cereci tarafından yönetilen, Yrd. Doç. Dr. Ersoy Soydan’ın
koordinatörlüğünü üstlendiği, Yrd. Doç. Dr. Funda Masdar ve Yrd. Doç Dr. Rohat
Cebe’nin yönetmen yardımcısı olarak görev aldığı filmde, Mardin ve Batman'ın bir
kısmını kapsayan Turabdin Bölgesi’nin Süryanilerce Anayurt olarak kabul edildiği
vurgulanıyor. Filmde, Süryanice’de 'Hizmetkarlar Dağı' anlamına gelen Turabdin
adının, bölgeye Romalılarca, manastırlarda yaşayan keşişler nedeniyle verildiği
belirtiliyor.
Turabdin Bölgesi’nde ilk kurulan Süryani manastırların 4. yüzyılın sonunda inşa
edilmiş olan Mor Gabriel (Yayvantepe), Mor Abrohom (Midyat) ve Mor Samuel
(Anıtlı) manastırları olduğu, Turabdin bölgesinde gün geçtikçe azalan Süryani
nüfusa ve terk edilen yerleşimlere rağmen, kilise ve manastırların büyük
bölümünün günümüze ulaşmayı başardığının anlatıldığı bildirildi. 20. yüzyılın
başında, Anadolu’da büyük acılar ve savaşlar yaşandığından söz eden belgesel
filmde, hemen herkes gibi Süryanilerin de bu süreçten nasibini aldığı,
Süryanilerin Seyfo olarak adlandırdığı bu dönemin sonunda pek çok yöreyi terk
etmek zorunda kaldığı anlatılıyor.
Mardin ve köylerinde, 1872 yılına ait bir elyazmasına göre 30 bin, Beşiri ve
çevresinde 30 bin 800, Nusaybin çevresinde 16 bin 500, İdil çevresinde 10 bin
200, Savur çevresinde 8 bin, Midyat’taki dört Süryani metropolitliğinin
sınırları içinde de (Mor Malke Manastırı, Mor Gabriel Manastırı, Mor Yakup
Manastırı ve Mor Abrohom Manastırı) 52 bin 80 Süryani Ortodoks yaşadığını
anlatan filmde, 1980’li yıllarda Güneydoğu’da yaşanan çatışmalarda yaklaşık 25
Süryani köyünün terk edildiği, Midyat’ın Karagöl (Derkube), Nusaybin’in Günyurdu
(Marbobo) ve Silopi’nin Kösrali (Hassana) köylerinin de güvenlik nedeniyle
boşaltıldığından söz edildiği bildirildi.
Aynı dönemde, aralarında Anıtlı (Hah), Bülbül (Bnebil), Dereiçi (Kıllıt) ve
Yemişli (Anhıl) köylerinin muhtarlarıyla, İdil Belediye Başkanı Şükrü Tutuş’un
da bulunduğu 40’a yakın Süryaninin faili meçhul cinayetlerde öldürüldüğü, son
yıllarda terk edilen köylerden bazılarına (Elbeğendi, Sarı ve Taşköy gibi)
Süryanilerin geri döndüğünün anlatıldığı belirtildi.
Önceki tarihlerde nüfusunun çoğunluğunu Süryanilerin oluşturduğu Kıllit,
Hapsinas, Aynvert köylerinde çekimleri yapılan belgesel filmin bazı
bölümlerinin, 1914 yılındaki çatışmalarda, Süryanileri koruması altına alarak
mağaralarda saklayan ve daha sonra Süryanilerin “aziz” ilan ettikleri Şeyh
Fethullah Efendi’nin köyü Aynkef’te çekildiği belirtildi.
Süryanice, Arapça, Kürtçe ve Türkçe’nin bir arada konuşulduğu film çekimleri
sırasında, Süryanilerin uğradığı baskı ve tehcirden dolayı hüzünlü anlar
yaşandığı da dile getirildi.
Uluslararası alanda düzenlenen film festivallerindeki başarılarıyla tanınan
Prof. Dr. Sedat Cereci, Türkiye tarihinin kayıtlara geçmemiş bir bölümünü konu
edinen filmi, Kasım ayı sonuna kadar tamamlamayı planladıklarını, ancak ortaya
yeni bilgi ve belgeler çıktıkça yapım sürecinin uzayabileceğini belirtti.