Yapım Tarihi - 2018
Süresi - 00:07:22
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - İhsan Recai Gülcan
Afganistan’da 1978 Sevr Devrimi’yle baş gösteren altüstlük, Sovyet ve Amerikan
işgallerinin artlarında bıraktığı terör ortamıyla iyiden iyiye içinden çıkılmaz,
sancılı bir hal almış ve son 35 yılda büyük bir göç dalgasına neden olmuştur.
Afgan topraklarında hayatta kalmak gün geçtikçe zorlaşmaktadır. Bununla beraber
yıllar içinde Afgan mültecilere tanınan haklar ve imtiyazlar geri alınmaya
başlanmış ve günümüzde artık neredeyse ``istenmeyen insan`` statüsüne
getirilmişlerdir. Afganistan’da süregelen terör ortamının sorumluları
Afganistanlıları yüzüstü bırakmış, kaderlerini tayin etme imkanlarını ellerinden
almış ve başka ülkelere geçişlerini neredeyse imkânsız hale getirmiştir. Bu
durum, insan kaçakçılarının da devreye girmesiyle, insanların Afganistan’dan
kaçmak için çok tehlikeli ve zor şartlar altında yollara düşmesine neden
olmuştur.
Uzun zamandır Afgan mültecilere kapılarını açmış olan Türkiye Cumhuriyeti 2013
itibariyle Avrupa Birliği uyum yasaları gereğince, kendisine sınırı olmayan
ülkelerden gelen mültecilere ikamet ve çalışma izni verilmesi haklarını kaldıran
bir yasa çıkarmıştır.
Bununla birlikte BMMYK (Birleşmiş Milletler Mülteci Yüksek Komiserliği) Türkiye
Ofisi, son yıllarda Afgan sığınmacılara karşı birçok ayrımcı politika uygulamış,
sığınma taleplerini reddetmiş ve mülakatlarını iptal etmiştir. Bu ve benzeri
durumlar, Afganistanlıları uluslararası platformda da yapayalnız bırakmıştır.
Şimdilerde, Beykoz Küçüksu’daki Yeni Mahalle, bu şartlar altında hayata
tutunmaya çalışan yaklaşık 6.000 Afgan mülteciye ev sahipliği yapmaktadır. Daha
önceki yıllarda gelip ikamet izni almış ve kendi işini kurmuş az sayıda aile
dışında bu insanların büyük bölümü, Küçüksu amele pazarında iş bulma umuduyla
bölgeye yerleşen, 15-50 yaş arası erkeklerden oluşmaktadır. 60 ila 90 TL
arasında değişen günlük yevmiyeler karşılığında ne iş olursa yapmaya hazır
onlarca mülteci, sabahın ilk saatleriyle birlikte Küçüksu amele pazarında
beklemeye başlamaktadır. Buna karşılık, sığınmacı sayısının hızla artması
nedeniyle iş bulma ihtimalleri de her geçen gün azalmaktadır.
Öyle ki mültecilerin bazıları ayda sadece 3-4 gün çalışabilmektedir. Bazen bahçe
ve inşaat işleri, bazen hamallık yaparak para kazanmaya çalışanların çoğu, kendi
ihtiyaçlarını asgari düzeyde gidererek tasarruf etmeye ve böylece
Afganistan’daki ailelerine para göndermeye çalışmaktadır. Bir kısmı ise
Türkiye’de bir geleceklerinin olmadığını düşünmekte ve Avrupa’ya kaçak geçiş
için para biriktirmektedir.
Yeni Mahalle’de normalde 400 TL ila 600 TL olan ev kiraları, artan mülteci
nüfusu ile 1000 TL ve üzerine çıkmış, bu artış nedeniyle mülteciler, iki oda bir
salonlu ve son derece kötü durumdaki evlerde 15 kişi birlikte yaşamak zorunda
kalmaya başlamıştır. Kalabalık ev ortamları; su, elektrik, doğalgaz gibi temel
ihtiyaçların tüketimini arttırmış ve oldukça ağır bir fatura yükünü de
beraberinde getirmiştir.
Şartların giderek ağırlaşması, burada yaşayan Afgan mültecileri her geçen gün
daha da fakirleştirmekte ve Türkiye’yi, başka bir ülkeye gidecek parası
olmayanlar için bir kapan haline getirmektedir.