Yapım Tarihi - 1982
Süre - 00:40:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 5 x 40’
Yayın Tarihi - 09.02.1982
Yönetmen - Ziya Öztan
Yapımcı - Süleyman Saylan, Nursel Engür
Yapım Yardımcısı - Ahmet Güngör, Hatice Özcanlı, Özcan Dursun
Yönetmen Yardımcısı - Nursel Engür, Zafer Arıkan, Hatice Özcanlı
Sesçi - Ziya Bender, Mustafa Başaran, Mustafa Karslı, Hamza Göktaş
Kurgu - Abidin Özkan, Fevzi Keskin
Senaryo - Güngör Dilmen
Metin Yazarı - Ziya Öztan
Oynayanlar - Savaş Dinçel
Seslendiren - Erol Keskin, Engin Şenkan, Kerim Afşar, Rüştü Asyalı, Aykut Sözeri,
Ali Hürol, Kenan Işık, Cezmi Gökalp, Zafer Ergin, Erkan Yücel, Alp Öyken, Mete
Dönmezer, Lemi Bilgin, Mehmet Atay, Burhan Terzioğlu, Kaya Akarsu
Enver Paşa gibi Osmanlı İmparatorluğu’nun kaderini etkilemiş pek çok kişiyi
tarih sahnesine çıkaran bir dernek olan İttihat ve Terakki’nin öyküsü ve
yöneticileri konu edilmektedir. Belgeselde ünlü derneğin kuruluşundan, Osmanlı
İmparatorluğu’nun çöküşüne kadar yaşanan olaylar dramatize edilerek
anlatılmaktadır.
1. Bölüm: İshak SUKUTİ, Mehmet REŞİT, Abdullah CEVDET, Hüseyinzade ALİ ve
İbrahim TEMA adlı dört arkadaş teşkilatlanmaya karar verir ve Fransız
İhtilalinin 100. yılında dernek kurarlar. Bu bölümde, Sultan Abdülhamit’in
tahttan indirilme korkusuyla, iç politikasında sıkı bir baskı rejimi başlattığı,
özgürlükleri kısıtladığı ve baskı ile halkın sindirildiği anlatılmaktadır.
2. Bölüm: Enver Bey’in eniştesi Nazım Bey’e yapılan suikastle saraya karşı
başkaldırı başlaması, her yerde yaşanan ekonomik bunalım ve ayaklanmalar, II.
Abdülhamit’in Kanun-i Esasi’yi yeniden yürürlüğe koyması ile 30 yıldan sonra II.
Meşrutiyet’in ilanı anlatılmaktadır. Ayrıca İttihat ve Terakki Cemiyetinin
iktidara yürüme çalışmalarına da yer verilmektedir.
3. Bölüm: Sultan Reşat’ın tahta geçmesi bu arada dış ülkelerde bölünmeler ve 1.
Dünya Savaşı döneminde yaşanan gelişmeler anlatılmaktadır. Ayrıca, Osmanlı
Devleti’ndeki ekonomik bunalım, Kırım Savaşı için dışarıdan borç alınması,
Düyun-u Umumiye’nin kurulması ve Trablusgarp Savaşı da konu edilmektedir.
4. Bölüm: Balkan yenilgisi sonunda Osmanlı’nın kendi kendini savunmasının mümkün
olmadığı, İttihat ve Terakki’nin iktidarı yeniden ele aldığı anlatılmaktadır.
Programda, 1. Dünya Savaşı’nın başladığı ve Osmanlı Devleti’nin güçlü olanın
yanında yer alarak imparatorluğu parçalanmaktan kurtarmak için çalışmalara
başladığı ve savaştan yararlanılarak kapitülasyonların kaldırıldığı
anlatılmaktadır.
5. Bölüm: Almanların iki savaş gemisiyle boğazları geçip Rus limanlarını
bombalaması ve Osmanlı’nın savaşa girmeye mecbur bırakılması ve Osmanlı - Rus
Savaşının Rusların Doğu Beyazıt sınırını geçmesiyle başladığı anlatılmaktadır.
Bu bölümde ayrıca, Osmanlı İmparatorluğu’nun savaştığı cepheler ve durumları,
İttihat ve Terakki’nin kurucularından Talat Paşa’nın sadrazam olması, Sultan
Reşat’ın ölümü, VI. Vahdettin’in tahta geçmesi, Osmanlı’nın savaşı kaybetmesi
ile de İttihat ve Terakki’nin sonunun geldiği konu edilmektedir.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ