Yapım Tarihi - 2007
Süre - 00:30:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 4 x 30’
Yayın Tarihi - 07.11.2007
Yönetmen - Zübeyde Çetiner
Yapımcı - Zübeyde Çetiner
Yapım Yardımcısı - Rıza Sezgin
Yönetmen Yardımcısı - Zübeyde Çetiner
Kamera - Tamer Bolu, Cengiz Karadeniz, Tevfik Öber, Mehmet Efe, Mustafa Filiz,
Mustafa Albayra, Mustafa Yenipazar, Halil İbrahim Özcan, Aytekin Uysal, Gökhan
Taygan, Şener Karata, Haluk Uzun
Kurgu - Özlem Bilecik Türkant, Öykü Doğanay, Özlem Ertop, Turan Özkan
Danışman - Doç. Dr. Muhtar Kutlu, Doç. Dr. Kıymet Giray, Doç. Dr. Hülya Tezcan,
Dr. Yüksel Şahin, Yener Altuntaş, Sabiha Tansu
Metin Yazarı - Erkan Ergin, Muhtar Kutlu
Seslendiren - Sacit Onan
Özgün Müzik - Okan Murat Öztürk
“Türklerin Giyim Yolculuğu” adlı dört bölümden oluşan belgeselde insanların
kendi gelenekleri içerisinde, doğumdan ölüme kadar olan süreçte; düğünlerde,
kına gecelerinde, cenaze törenlerinde kullandıkları giysilerin Selçuklu
döneminden Cumhuriyet Türkiye'sine kadar geçirdiği evrim, sosyal antropoloji
bakış açısıyla ve bir sosyal iletişim aracı olarak anlatılmaktadır.
1. Bölüm: Türklerin Orta Asya’dan gelip Anadolu Selçuklu Devletini kurmaları ve
Osmanlı Devletinin sosyal yaşamı üzerindeki gelişmelere değinilmekte ve
Selçukluların giydiği kıyafetin devlet anlayışlarını yansıttığı, dokuma ve sanat
alanlarında yapılan çalışmaların Osmanlı’yı nasıl etkilediği anlatılmaktadır.
Topkapı Sarayının; kumaşlar, nakkaşlar, çiniler ve ahşap oymacılığı gibi
alanlarda uyguladığı merkeziyetçi sanat yönetimi, altın ve gümüşün kumaşa
yerleştirilmesi, tezgahlar ve insanların doğumda giydikleri, sünnet
törenlerinde, düğünde, sancak töreninde, elçi kabulünde, Osmanlı Devleti’nde
yabancı elçiler ile takdir gören görevlilerin “Hilat” adı verilen süslü
kaftanlarla onurlandırıldığı törenlerde, Cuma selamlığında, cenaze törenlerinde
ve bayram namazında giydikleri kaftanlar gelenekler açısından anlatılmaktadır.
Programda, kadın ve erkek giyim kesimleri, kumaşları, ünlük ve törensellik ifade
eden giysileri ve mevsimine göre değişiklikler de açıklanmaktadır.
2. Bölüm: Osmanlının 1700 yılının sonundan itibaren batılaşan kıyafetleri
anlatılmaktadır. Yazılı gömlekler (şifalı gömlekler) kadın giyimindeki başlık ve
statü, gayrimüslimlerin Müslümanlardan ayakkabı ve dış giyimde farklılıkları
anlatılmakta, ayrıca iç çamaşırı ve hamam kültürüne de yer verilmektedir.
3. Bölüm: Anadolu halk giysileri; Sivas, Van, Hakkari, Trabzon, Artvin, Rize,
Mersin, Kastamonu, Edremit, Çeşme, Muğla, Gaziantep, Urfa, Ankara ve çevresi ile
bu illerin çevresindeki köy ve kasabalardaki geleneksel kıyafetler; günlük
giysiler ile düğün, kına gecesi, festivaller, yayla şenlikleri ve törenler gibi
özel günler anlayışı içerisinde kullanılan yabanlık kıyafetlerin sosyal
iletişimi belirlediği anlatılmaktadır. Programda ayrıca, kadın başlığının evli,
bekar, kaç çocuklu olduğunu anlatması, dul kadının başlığı ve gelin kızın beline
bağladığı kurdelenin anlamı gibi sosyal iletişimi sağlayan geleneksel giysilerin
dili konusu da işlenmektedir.
4. Bölüm: Cumhuriyet kurulduktan sonra gerçekleşen kılık kıyafet ve şapka
devrimi ile bu devrimlere bağlı olarak sosyal kurumlarda ve kamuda kullanılan
kıyafetin anlamları anlatılmaktadır. Program, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih
Coğrafya Fakültesinden Halk Bilimci Doç. Dr. Muhtar KUTLU, Dil ve Tarih Coğrafya
Fakültesi Sanat Tarihi Kürsüsü Öğretim Görevlisi, Doç. Dr. Kıymet GİRAY, Topkapı
Sarayı Tekstil Bölümünden emekli Doç. Dr. Hülya TEZCAN, Antalya Üniversitesi
Güzel Sanatlar Fakültesi Moda ve Tekstil Tasarımı Bölümünden Dr. Yüksel ŞAHİN,
Kültür Bakanlığı Eğitim Araştırma Daire Başkanı Yener ALTUNTAŞ ve araştırmacı
etnolog Sabiha TANSU danışman olarak görev yapmıştır.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ
Yönetmen - Zübeyde Çetiner
Yapımcı - Zübeyde Çetiner
Belgeselde, bugünün Türkiye’sinde yaşayan Anadolu Kıyafetleri, geleneksel yapısı
içerisinde verilmekte.Bu geleneklerin (Düğün, Kına gecesi, günlük yaşam. vs)
kıyafetlere olan etkisi ifade edilmekte.
15. Altınkoza Film Festivali, Gösterim Seçkisi. 2007
Türklerin giyim yolculuğu belgesel oldu
Türklerin kıyafet geleneği 4 bölümlük bir belgeselle ekrana geliyor. Yapım ve yönetmenliğini Zübeyde Çetiner'in üstlendiği belgeselde, Türklerin Orta
Asya'dan Anadolu'ya ulaşan tarih ve kültürlerini yansıtan kıyafetlerinin
gelişimi, Cumhuriyet Dönemi'nde çağdaş dünya ile özdeş değerler anlatılıyor. TRT
2 / 21.30
Zaman, 07.11.2007
Orta Asya'dan bugüne Türklerde giyim-kuşam
Zübeyde Çetiner'in yönettiği 4 bölümlük 'Türkler'in Giyim Yolculuğu' adlı
belgesel ilk bölümüyle TRT-2'de. Belgesel, Türkler'in Orta Asya'dan, Anadolu'ya
ve Cumhuriyet Dönemi'ne kadar uzanan giyim yolcuğunu anlatıyor. Türk boylarının
hayvancılığa dayalı yaşamlarının öncelikle keçe ve yünlü dokuma ile şekillendiği
görülüyor. Ayrıntılar bu akşam ekranda. TRT2 22.30