Yapım Tarihi - 1982
Süresi - 00:40:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 11 X 40'
Yayın Tarihi - 16.03.1982
Yönetmen - Arsal Soley
Yapımcı - Arsal Soley
Yapım Yardımcısı - Hüseyin Taşkın, Sunar Kural
Yönetmen Yardımcısı - Hüseyin Taşkın, Sunar Kural
Kameraman - Sacit Yaşar, Barbaros Sevük, Rüştü Altay, Ertuğrul Babayiğit,
Ertuğrul Sönmez, Muharrem Sarıkaya
Sesçi - Cahit Ayral, Muammer Aktel, Coşkun Ergün
Kurgu - Mehmet Kalemdaroğlu, Hüseyin Bucak
Senaryo - Arsal Soley
Seslendiren - Can Gürzap
17. yüzyılda Afrika, Avrupa ve Asya'yı içine alan ve çok geniş topraklara sahip
Osmanlı İmparatorluğu’ndan, 18. yüzyılda geriye kalan topraklar anlatılmakta,
tarihin akışı içinde devletlerin küçülmeleri, büyümeleri hatta bütünüyle ortadan
kalkmalarının olağan olmasından söz edilmekte ve imparatorlukların yalnızca
yapılan savaşlar sonucu kaybedilen topraklarla değil, devletlerin birbirlerine
karşı askeri ya da ekonomik üstünlük kavgalarından doğan sarsıntılar ve yönetim
bozuklukları ile de parçalanıp yok olduklarına vurgu yapılmaktadır. Bu
programda; bu yok oluşa sebep olan olayların gerisinde çok ince hesaplı,
dikkatle planlanmış ve bilinçli olarak tezgahlanmış, yüzyıllar boyu ustalık ve
inatla sürdürülmüş bir oyunlar zincirinin payı araştırılmaya çalışılmaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu'nun yüzyıllar boyu süren tarihi içinde oynanan oyunların
hepsi verilemeyeceğine göre; Türkiye üstüne oynanan oyunların en yoğunlaştığı,
en etkili biçime geldiği 1918-1922 yılları, yani 1. Dünya Savaşını izleyen
yıllardan önceki gelişmeler; Can GÜRZAP'ın sunumu, arşiv görüntüleri ve yer yer
dramatik anlatımlarla incelenmektedir.
1. Bölüm- Devlet yönetiminde görevli kişilerin kendi duygu ve düşüncelerine
milletleri nasıl alet etmeye çalıştıkları, uyarılara rağmen kendi kişisel
çıkarları için milletleri nasıl birbirine düşürdükleri ve hatta kendi
milletlerinin felaketlerini hazırladıkları belgelerle sergilenmeye
çalışılmaktadır. 24 Ocak 1898'de İngiltere'ye Osmanlı İmparatorluğu'nda çalışan
bir İngiliz tarafından gönderilen rapor da dahil olmak üzere İngiliz Dışişleri
arşiv belgeleri, 1822'de Yunanlıların isyanı, Boğazlar sorunu, Fransızların
Cezayir'de çıkardığı isyanla Cezayir'in imparatorluktan ayrılması, 1. Dünya
Savaşı'nın çıkışı ve Osmanlı’nın savaşa girişi, 8 Ocak 1918'de yayınlanan Wilson
Prensipleri konu edilmektedir.
2. Bölüm- 1918 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nda sadrazamlar arasında yaşanan
sorunlar ile imparatorluğu bütünü ile işgal edebilecek şekilde hazırlanan
mütareke maddeleri için Osmanlı İmparatorluğu temsilcilerinin yaşadıkları,
mütareke şartlarının Osmanlı temsilcilerine kabul ettirilmesi sırasında oynanan
oyunlar, hatta 28 Ekim 1918 tarihinde oyun oynamaktan çıkıp baskı uygulanması
canlandırmalarla sergilenmektedir. Ayrıca, ölüm fermanı denilen mütarekenin 7.
maddesinin kabul edilişinde yaşanan olaylar da aktarılmaktadır.
3. Bölüm- 31 Ekim 1918'de İngilizlerin İstanbul'u işgaline yönelik düşüncesi
açıklanmaktadır. Milletlerarası hukuka göre belirli bir süre için ve belli
amaçla, daha çok barışa ulaşmak arzusuyla savaş halinin geçici olarak
durdurulması olarak tanımlanan mütareke ile ilgili amaçlananlar açıklanmakta ve
1 Kasım 1918'de İngiltere'nin Musul'u işgal etmesiyle Osmanlı İmparatorluğu'nu
yağmalama işinin başlaması anlatılmaktadır.
4. Bölüm- ABD Başkanı'nın da geldiği ve Osmanlı topraklarının işgalinin devam
ettiği Paris Konferansı, 30 Mart 1919'da Merzifon’u işgal ettikleri gün Ferit
Paşa'nın İngilizleri ziyaret etmiş olması, Wilson Prensiplerinin 12. maddesinde
belirtilen Türklerin çoğunlukta olduğu bölgede Türklerin olması gerektiği
maddesi unutularak Yunanlılarla oynanan oyun, çoğunluğu Türk olmasına rağmen
İzmir'in Yunanlılara verilme girişimi ile İzmir'in işgali için yapılan
girişimler ele alınmaktadır.
5. Bölüm- 14 Mayıs 1919'da İzmir'in işgal girişiminin başlaması, Yunan işgaline
karşı İzmir Reddi İlhak Cemiyeti'nin kurulması ve bu konuda yaptıkları
çalışmalar ile 15 Mayıs 1919 sabahı Yunan askerlerinin İzmir Limanı'na girmesi
ve halka dağıtılan bildiriye vurgu yapılmaktadır. Bölümde, İzmir'in işgali
sırasında İstanbul Hükümeti üyelerinin yaşamları, İzmir'in işgaline karşı
yapılan Sultanahmet ve Kadıköy mitingleri anlatılmaktadır.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ