Yapım Tarihi - 1990
Süre - 00:26:00
Bölüm Sayısı - 3
Yayın Tarihi - 10.12.1990
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, Betacam SP
Yönetmen - Semra Sander
Yapımcı - Semra Sander
Yapım Yardımcısı - Gazi Önal
Yönetmen Yardımcısı - Önder Bostancı
Kamera - Tevfik Şenol, Serhat Karaca, Bahtiyar Demirci, Ercan Yılmaz, Erol
Yazıcı
Işık - İrfan Sipahi, Naci Yıldız
Sesçi - Ömer Demirci, Engin Apak, Hasan Ersoy, Ali Salih Komser
Kurgu - Bilge Can, Günsel Temren
Danışman - Prof. Dr. Ekrem Akurgal, Prof. Dr. Ümit Serdaroğlu
Metin Yazarı - Semra Sander
Seslendiren - Prof. Dr. Ümit Serdaroğlu
Özgün Müzik - Mete Artun
İki Partner ya da dişi aslanın oluşturduğu bir taht üzerinde oturarak doğum yapan kadın heykelciği, Anadolu'da Çatalhöyük'te bulunmuştur. M.Ö. 6000 yılları olarak tarihleşen bu heykelcik, dünyanın pek çok yerinde ortaya çıkarılan Şişman kadın heykelciklerinin tanrıça olabileceği konusundaki ilk ipuçlarını verdi.
Çünkü doğum yapan kadınla, tehlike ve ölüm anlamına gelen aslanların oluşturduğu bu gerçeküstü birleşim, fikrin hayal dünyasında geliştiğini gösterir. Korkulan hayvanlar kadının tahtını oluşturur, kadın da bu korkuyu adeta insanlar üzerinde egemenlik kurmak için kullanır. Böylece bir taraftan doğurgan bir ana rolünü üstlenirken öte yandan da vahşi hayvanların ayakları altında uysallaştığı insanüstü bir güç durumundadır.
Bu bakımdan Çatalhöyük, daha sonraki dönemlerde " Potnia Theron " yani " Hayvanlar Egemeni " olarak belirlenecek tanrıçanın Anadolu'daki Köken yeri gibi görünmektedir.
İşte Tanrıçanın Çığlığı isimli bu belgesel Çatalhöyükten başlayarak Meryem Ana'ya kadar Ana Tanrıça'nın geçirdiği evrimleri işlemektedir.
Çatalhöyük, Hacılar ana tanrıçaları, ana tanrıça heykelcikleri, Tapınak Odası,
duvar resimleri ve iki tanrı heykelciliği ile varoluş ve yokoluş kavramlarının
ele alındığı, sunuculuğunu Prof. Dr. Ümit SERDAROĞLU’nun yaptığı üç bölümlük
program. “Tanrıçanın Çığlığı” Çatalhöyük’ten başlayarak Meryem Ana’ya kadar Ana
Tanrıça’nın geçirdiği evrimleri içermektedir.
1. Bölüm: Çatalhöyük ören yerinin tarihçesi hakkında bilgi verilmektedir.
Kazılarda ortaya çıkan heykeller, duvarlardaki kabartmalar, tanrıça sembolleri,
tanrı simgeleri, duvar resimleri ile ölüp yeniden dirilme, hayat kavramlarına
ilk insanın varolduğu günden günümüze bakış ele alınmaktadır. İnsan biçimindeki
tanrı heykelleri, evlenme düğün ritüelleri, kadın tanrıça ve bereket ilişkisi
ele alınmaktadır. Hacılar ören yeri bulguları ile Neolitik Çağda (Cilalı Taş)
tarıma başlayan, hayvanı evcilleştiren, yerleşime başlayan insanın tanrıça
heykelleri ve inançları anlatılmaktadır.
2. Bölüm: Çatalhöyük ve Hacılar uygarlıklarının ana tanrıça inanış biçiminin
daha sonraki uygarlıklara kaynaklık edişi ele alınmaktadır. Anadolu’nun Tunç
Çağı Devri madencilik ve tarıma dayalı yaşantısında insanın ana tanrıçaya
bağlılığı, Beycesultan kazıları bulguları ana tanrıça tapınakları ve inanış
biçimleri, Alacahöyük kazılarında mezarlarda bulunan boğa ve geyik alemleri ve
bunların anlamları, yazılı dönem kalıntılarında ana tanrının sembolize ediliş
farklılıkları ve ortak çıkış noktaları anlatılmaktadır.
3. Bölüm: Orta Tunç Çağı olan çağ Anadolu’da yazının başlaması, dönemin siyasal
yapısı, Asur devleti ve Asurlular ile Anadolu halkı arasındaki ticari ilişkiler,
Asur Koloni Çağı, Kayseri Kültepe kazılarında bulunan pişmiş toprak tabletleri,
Kubaba’nın, Kibele’nin ilk biçimi oluşu ve kadının doğurganlığının sembolü olan
tanrıça heykelleri ele alınmaktadır. İlk bulgulardan günümüze ana tanrıça
heykellerinin yerini Bakire Meryem’e terk eden inanışın insanlığa katkısı
işlenmekte ve hayatın devamının vahşi doğanın kontrolünde yatmasının sembolü
olan Ana Tanrıça’nın Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ndeki yolculuğu
anlatılmaktadır.
Çekim Yerleri
Ankara / Anadolu Medeniyetleri Müzesi
Antalya / Antalya Müzesi
Efes Müzesi
Konya / Çatalhöyük
Afyon / Arslantaş
Çorum / Yazılıkaya
Samsun / Ladik ve Budakdere Köyü
Bolu
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ
Semra Sander
TRT Radyo Televizyon Dergisi Sayı 13
TRT Yurtdışı Program Katalogu
