Yapım Tarihi - 2007
Süresi - 00:24:55
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Ümit Hayri Tuncer
Evliya Çelebi Tire’yi “Marmara kıyılarında Pazar kuran bir kent” olarak
tanımlıyor. Salı Pazarı, El sanatları çarşısı, Kuyumcular çarşısı, bit
pazarı, Uzun Çarşı … İsimler ve mekanlar değişse de çarşıdaki hayatın dokusu
bugün yine Tire’ye özgü...
Gelenlerin, kalanların ve gidenlerin kenti Tire... Sokaklar, evler, çarşılar
değişse de her yaşantı Tire’nin ruhuna vurulmuş bir mühür...
Terziler, yorgancılar, eski zücaciyeciler, bakırcılar, semerciler,
keçeciler.... Onlar da biliyorlar. Değişim öylesine büyük ki, sadece
geleneğin dilini kullanmak yetmiyor artık... Ya kapanacak o dükkanlar,
tezgahlar kalkacak, o renk, o ses öylece kalacak anılarımızda... Ya da bir
şekilde yeni zamanlara ayak uydurulacak....başka bir hayat yaşanacak...
“Yayladan bu şehre bakılırsa Halep şehri gibi kurşunludur" diyen Evliya
Çelebi’nin gördüğü Tire yok artık... Minarelerle çizilen kent silueti,
yerini bu kurşunlu kentte de, yeni yapıların artık kanıksadığımız
görüntüsüne bırakmış… Ama şehre girdiğinizde eski camileri görüyoruz yine...
Osmanlı hekimlerinden Şerafeddin, ünlü eseri Zafername’de Rum’un meşhur
kenti diye anmış Tire’yi. Türklerden önce Rumlar kentin en güçlü etnik
topluluğuymuş çünkü… Önemli bir Ortodoks Hıristiyan kentiymiş Tire...
1900’lü yılların başında 2700’ü bulan nüfusuyla Rumlar güçlü bir toplulukmuş
burada... Ancak savaş yılları ve ardından gelen büyük mübadele her şeyi
değiştirmiş... Rumlar ayrılmak zorunda kalmış Tire’den... Yunanistan’da
topraklarını bırakmak zorunda kalan Türkler ise yeni bir hayat kurmaya
çalışmışlar…
Alaybey Camisi ile Karahasan Camisi arasındaki bölgeyse; Yahudilerin başlıca
yerleşim alanıymış… 1908 yılında yapılan sayıma göre kent merkezinde 12.821
müslüman, 2692 hıristiyana karşılık 1678 de musevi nüfus yaşıyormuş.
Havraları ve okulları ile onlar da Rumlar gibi kendilerine ait bir hayat
kurmuşlar burada. Türklerle iyi bir ilişkileri olmuş…
Zamanla hayat değişmiş Tire’de… Gelenler değişmiş, gidenlerin bıraktığı
boşluk çoktan dolmuş... Yeni bir hayat kurulmuş burada…
Ve o hayat arkasına aldığı büyük bir değişim rüzgarıyla yeni zamanlara doğru
akmaya başlamış Tire’de....
Kaynak
Ümit Hayri Tuncer
umithayrituncer @ gmail.com