Sanat dünyasının önemli isimlerinin hayat hikayeleri, sanat dallarına yönelişleri, çalışmaları, başarıları ve
eserlerinin kendileri ile yapılan görüşmelerle ele alındığı program.
1. Bölüm: Balerin Meriç SÜMEN tanıtılmakta ve sanatçının yaşantısı, bale çalışmaları ve oyunlarından fotoğraflara yer
verilmektedir. Ünlü bale sanatçısı, Ankara Devlet Balesi Başbalerini olan, farklı ülkelerde pek çok balede rol alan ve
adından söz ettiren sanatçının yaşam öyküsü günlük yaşamından görüntülerle anlatılmaktadır. İki yaşından itibaren bale
yapan sanatçı, konservatuvara girişini, önemli isimlerden aldığı dersleri, hocalarını, dans ettiği önemli oyunları,
başarılarını, ödüllerini, bir balerin olarak disiplinli çalışmanın hayatındaki önemini, çocuğunu, balerin anne olmanın
sanatı için getirdiği zorlukları, öğrencilerini, Türk ve dünya balesini ve pahalı bir sanat olan baleyi anlatmaktadır.
2. Bölüm: Ressam karı koca Bedri Rahmi ve Eren EYÜBOĞLU tanıtılmaktadır. Programda önce şair ressam Bedri Rahmi
EYÜBOĞLU’na yer verilmektedir. Kendisini sürekli bir arayış içinde, sanat sorunlarına yönelmiş, onlara çözüm aramış,
sanatçının topluma karşı sorumluluklarını tüm varlığıyla duyan biri olarak tanımlayan sanatçı; hayatını, evliliğini,
resim tutkusu ile akademiye girişini, Avrupa’ya gidişini, buradaki eğitimini, akademide kendi adını taşıyan atölyesini,
hoca olmanın iyi ve kötü taraflarını anlatmaktadır. Programın ikinci kısmında Eren EYÜBOĞLU kendini anlatmaktadır.
Romanya’da doğan sanatçı; resim anlayışını, Paris’te Bedri Rahmi ile tanışıp evlenmesini, çocuklarını, akademinin
düzenlediği Anadolu gezilerine katılmasını aktarmaktadır. Yapımda; sanatçıların çocuklarına, torunu ve ailesi ile günlük
yaşamlarına, atölyelerinde yaptıkları çalışmalara ve eserlerinden görüntülere de yer verilmektedir.
3. Bölüm: Piyanist İdil BİRET tanıtılmaktadır. Usta müzik yorumcusu, dünyanın çeşitli yerlerinde önemli konserler veren
sanatçı; çocukluğundan itibaren yaşamı ve sanata bakışını anlatmakta ve günlük yaşantısı ile konserinden görüntülere yer
verilmektedir. Sanatçı, konsere nasıl hazırlandığını, repertuvarını nasıl oluşturduğunu, klasik müzik yanında çağdaş
müziğe ilgisini, 1948 yılında çıkarılan yasayla yurt dışına eğitime gönderilmesini, iki buçuk yaşında piyano çalmaya
başlamasını, 15 yaşında konservatuvardan mezun olmasını, üç yıl sadece repertuvar çalıştığını, turnelerini, kendisini
yetiştiren önemli isimleri, ilk sahneye çıkışını aktarmakta ve resim çalışmaları hakkında bilgi vermektedir.
4. Bölüm: Neyzen Niyazi SAYIN tanıtılmaktadır. 1927’de doğan NEYZEN müziğe ilgisi, kullandığı çalgılar, aldığı eğitim,
müzik çalışmaları, hocaları, İstanbul Radyosunda neyzen olarak görev alışını anlatmaktadır. Günlük hayatı ve atölyesinde
yaptığı çalışmalara yer verilen yapımda; el sanatları sanatçısı da olan SAYIN, Türk el sanatları konusunda bilgi de
vermektedir. Sanatçı neyi tanıtmakta, neyin yapılışı, tarihçesi, eski bir Türk sazı olan neyin sesinin açılma sürecini,
ünlü ney ustalarını ve hocası Halil DİKMEN’i anlatmaktadır. Yapımda; ebru sanatını da icra eden sanatçının ebru sanatı,
yapılışı, ebru eserleri, ebru ustaları, ebru türleri, tesbih yapımı, tesbihçilik, el tornasında tesbih yapımı ile
fotoğrafa merakı ve fotoğrafçılığı konularında aktardığı bilgilere de yer verilmektedir.
5. Bölüm: Çok sesli Türk müziğinin önemli isimlerinden Cemal Reşit REY anlatılmaktadır. Kompozitör, orkestra şefi,
değerli bir müzik öğretmeni ve başarılı bir piyanist olan sanatçının kendisi ile yapılan görüşmeyle; doğumu, babası ve
sanata yönelmesinde önemli etkisi olan ressam dayısı Osman Hamdi Bey, müziğe nasıl başladığı, eğitim aldığı kişiler, 9
yaşında Paris'te başlayan müzik eğitimi, 19 yaşında piyano ve kompozisyon öğretmeni olarak Darülelhan’a (eskiden
İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuarına verilen isim) öğretmen olarak çağrılması, besteciliği, Türk motifleri ile
yaptığı eserler, geleneksel müzik anlayışı, İstanbul Şehir Orkestrasını kurması, Devlet Senfoni Orkestrasına katkıları
anlatılmaktadır. Yapımda sanatçının bestelediği “Lüküs Hayat”, “Halay”, “Fatih Oratoryosu”ndan bölümlere ve evinden
görüntülere de yer verilmektedir.
6. Bölüm: Seramik sanatçısı Füreya KORAL tanıtılmaktadır. Seramik sanatçısı, yapıtlarında kullandığı imza ile sanatta ne
anlatmak istediğini, özellikle seramik sanatı üzerine düşüncelerini açıklamakta, sanatçının günlük yaşamından kesitlere
ve atölyesinde yaptığı çalışmalardan görüntülere yer verilmektedir. Programda; eserleri ile seramiğe getirdiği yorum
farklılığı, Türk el sanatı olan çini hakkındaki görüşleri ve Anadolu çiniciliği hakkında düşüncelerine de yer
verilmektedir.
7. Bölüm: Ressam Nuri İYEM ve seramikçi eşi Nasip İYEM’in çalışmalarına, günlük yaşamlarına ve yapıtlarına yer
verilmektedir. 1915 İstanbul doğumlu Nuri İYEM fotoğrafları ile çocukluğundan itibaren resme merakını, 1933 yılında
Güzel Sanatlar Akademisinde hocası olan Ahmet Hamdi TANPINAR’ın hayatına etkisini, resimde portre türüne ağırlık
vermesini, tablolarını, küçük yaşta kaybettiği ablasının sanat yaşamına ve resme yansıyan etkisini, ailesinin
istememesine rağmen resme yönelmesini ve yaşadığı ekonomik zorlukları anlatmaktadır. Programda sanatçının kendisi gibi
sanatçı olan eşi seramik sanatçısı Nasip İYEM de eşi, 34 yıllık evlilikleri, çocukları ve sanat çalışmaları hakkında
bilgi vermektedir.
8. Bölüm: Heykeltıraş ve ressam Kuzgun ACAR tanıtılmaktadır. 1928 doğumlu, çağdaş heykel sanatının öncülerinden biri
olarak kabul edilen sanatçının, demir, çivi ve tel kullanarak yaptığı eserler görüntülenmekte, kendisi gibi sanatçı olan
arkadaşı Cihat BURAK ile sanat konulu sohbetlerine yer verilmektedir. Türk toplumunun kültür kaynaklarından etkilenmiş
sanatçı Libya kökenli bir aileden gelişini, hırçın bir sanatçı olarak ünlenmesini, eski Türk sanatlarını inceleyerek
bunlardan etkilenişini, soyut heykeltıraşçılığı, ustalarını, Bedri Rahmi EYÜBOĞLU’nun atölyesinde eğitim almasını,
Paris’ten aldığı birincilik bursu ile burada beş yıl yaşamasını, sokak tiyatrosu çalışmalarını ve soyut sanat anlayışını
anlatmaktadır.
9. Bölüm: Yazar Adalet AĞAOĞLU tanıtılmaktadır. Evinde kendisi ile yapılan görüşmede; çocukluğunu, Nallıhan’dan
Ankara’ya göç eden ailesini, eğitim hayatını, diploma almak için okula gidişini, tiyatronun varlığını keşfetmesini, ilk
eserlerini, tiyatro oyun yazarlığını, TRT Ankara Radyosunda görev alışını ve 14 yıl burada görev yapmasını
anlatmaktadır. Programda; yazarın günlük yaşamından kesitlere, Ankara sokaklarında dolaşırken görüntülerine, yazdığı
oyunlara, hakkında çıkmış gazete kupürlerine, romancılığına, edebiyatçı olarak hakkında söylenenlere, aldığı ödüllere ve
kitaplarına yer verilmektedir.
10. Bölüm: Seramik sanatçısı Jale YILMABAŞAR tanıtılmaktadır. Sanatçı yapılan görüşmede; ailesini, çocukluğunu, şiire
merakını, babaanne ve babasının kendisi üzerindeki etkilerini, kardeşlerini, bale eğitimi almasını, mimar olmak isterken
seramik bölümüne kaydını yaptırmasını, hem bale hem de seramik sanatçısı olarak yaşamını sürdürmesini, Türkiye’de
seramik sanatını, mimaride seramiğin yerini, mimari eserlere panolar yapmasını, seramikte işlediği konuları ve pano
mekan uyumunu anlatmaktadır. Sanatçının atölyesinde yaptığı çalışmalara, günlük yaşamından kesitlere, eserlerine,
hakkında çıkan gazete haberlerine ve başarılarına yer verilmektedir.
11. Bölüm: Keman sanatçısı Suna KAN tanıtılmaktadır. Adana doğumlu sanatçı; Ankara’daki yaşamlarını, Karacabey
Sokağı’nda geçen çocukluğunu, anne ve babası tarafından kemana yönlendirilmesini, nota öğrenmesini, öğretmenlerini,
dokuz yaşında radyoda ilk konserine İsmet İNÖNÜ ve eşinin geldiğini, duygularını, 1941 yılında İdil BİRET’le birlikte
Paris’e eğitime gönderilmesini, Paris Konservatuarını bitiren ilk Türk öğrenci olmasını, katıldığı uluslararası
yarışmaları, 1950 yılında Türkiye’ye dönüşünü, Türkiye’de ve dünyada pek çok önemli orkestra ile çalışmasını, devam eden
çalışmalarını, bilinen sanatçı tablosu dışında anne, kadın olarak yaptıklarını, arkadaş grubu ilişkilerini, kitap
merakını ve sosyal yaşamını anlatmaktadır. Programda sanatçının konserlerinden ve günlük yaşamından kesitlere de yer
verilmektedir.
12. Bölüm: Tiyatro sanatçısı Yıldız KENTER tanıtılmaktadır. 1927’de İstanbul’da doğan sanatçı günlük yaşamından
görüntülerle hayatını, tiyatroculuğunu anlatmaktadır. Oynadığı oyunlarda canlandırdığı karakterlere, oyunlarından
görüntü ve fotoğraflara yer verilmektedir. Sanatçı “Neden tiyatro ve oyunculuk” sorularına cevap vermekte, tiyatroya
başlamasını, hocalarını, birlikte çalıştığı tiyatrocu arkadaşlarını, koşuşturmalı hayatını, turnelerini anlatmakta ve
Türkiye’de tiyatro ve tiyatrocu olma olgusu ile Türk tiyatrosunun içinde bulunduğu sorunlar hakkında bilgi vermektedir.
Sanatçının öğrencileri ile derste, arkadaşları ile provada, turneye çıkarken ve eşiyle evde yaşamından kesitler
sunulmakta, sahneye koydukları oyundan bölümlere, aldığı ödüllere ve başarılarına yer verilmektedir.
13. Bölüm: Heykeltıraş Hüseyin GEZER tanıtılmaktadır. Güzel Sanatlar Akademisi Heykel Bölümü öğretim üyesi olan sanatçı
1920 yılında İçel’de doğduğunu, çocukluğunu, farklı yerlerde devam eden eğitim hayatını, Balıkesir Öğretmen Okulundaki
eğitimini, bu okulun kendisine kazandırdıklarını, öğretmenliğini, askerliği ve akademiye öğrenci olarak girişini,
heykele olan ilgisini, akademide hocalarını, Paris’e burslu gönderilişini ve dönüşte akademiye asistan olarak girişini
anlatmaktadır. Programda sanatçının,; evinde ailesi ile günlük yaşamından, atölyesinde çalışmalarından, öğrencileri ile
derslerinden görüntülere ve eserlerine yer verilmektedir.
14. Bölüm: Seramik sanatçısı Melike ABASIYANIK (KURTİÇ) tanıtılmaktadır. Sanatçı Adapazarı Belediye Başkanı olan babası,
annesi, dayısı Sait Faik ABASIYANIK’ı, çocukluğunu, okumaya, resme ve çizgiye olan merakını, vasat bir öğrenci olarak
ortaokul ve lise yıllarını, ailesinin karşı çıkmasına rağmen güzel sanatlar fakültesine girmek istemesini, seramiğe
yönelmesini, Ankara’da yaptığı hazırlık sonrası Adapazarı Sanayi Sitesinde yaptığı seramik çalışmalarını, fabrikalarda
ilk çanak yapımını, Danimarka’da seramik eğitimi almasını, Danimarka Kraliyet Seramik Fabrikasında bir Türk sanatçı
olarak görev yapmasını, meslek yaşamını, evliliğini, yurda dönmesini, Almanya günlerini ve seramiği anlatmaktadır.
Programda sanatçının günlük yaşamından kesitlere, hakkında çıkmış gazete haberlerine ve eserlerine de yer verilmektedir.
15. Bölüm: Ressam Cevat DERELİ ve Ali Avni ÇELEBİ tanıtılmaktadır. Dost olan iki sanatçının hayatları sırasıyla ele
alınmaktadır. Önce Cevat DERELİ kendisi ile yapılan görüşmede; 1900 yılında İstanbul’da doğduğunu, çocukluğunu,
eğitimini, Sanayi Nefise Mektebi ve Ali Güzel Sanatlar Akademisine gitmesini, hocalarını, Çallı Atölyesinde
çalışmalarını, Almanya’ya eğitim için gönderilmesini, İbrahim ÇALLI’nın emekli olması ile 1967’den itibaren bu atölyenin
başına geçişini, öğretmenliğini, eşini ve çalışmalarını anlatmaktadır. Eşi Cahide DERELİ sanatçının sergileri, eserleri,
yurtdışına davet edilmeleri ve avcılığa merakı hakkında bilgi vermektedir. Yapımın ikinci kısmında Ali Avni ÇELEBİ
tanıtılmaktadır. Sanatçı kendisi ile yapılan söyleşide; 1905 yılında İstanbul’da doğduğunu, ailesini, çocukluğunu,
eğitimini, 1918 yılında akademiye girmesini, Almanya’da eğitim alışını, 1927 yılında ülkeye dönüp akademide öğretim
üyesi olarak görev alışını, resim sanatı ve ressam olmak üzerine düşüncelerini ve ressamlığın zorluklarını
anlatmaktadır. Programda sanatçının günlük yaşamından kesitlere ve eserlerinden görüntülere yer verilmektedir.
16. Bölüm: Yazar, ozan ve tiyatro sanatçısı Suat TAŞER tanıtılmaktadır. Sanatçının kişiliği ve sanatı kendisi ile
Karapınar’da yapılan çekimler ve söyleşilerle ele alınmaktadır. Tiyatroya duyduğu ilgiyi, 1936 yılında Ankara Lisesinde
öğrenci iken Muallim Mektebinde açılan tiyatro bölümünde sınava girerken aile dostu tarafından engellenmesini, 1940
yılında ikinci bir deneme ile sınava girip tiyatro bölümünden mezun olduğunu, 1947 yılına kadar Ankara Radyosu’nda
spikerlik yaptığını, spiker olma öyküsünü, aktör ve rejisör olarak Devlet Tiyatroları sahnelerindeki rollerini,
piyeslerini, yönettiği oyunları, radyo temsillerini, yaptığı radyo programlarını anlatmaktadır. Programda; sanatçının
1971 yılında yerleştiği İzmir Karapınar görüntülerine, “Karapınar” şiirine ve buradaki günlük yaşamına yer
verilmektedir.
17. Bölüm: Heykeltıraş Turgut PURA tanıtılmaktadır. Dönemin İzmir Resim Heykel Müzesi Müdürü de olan sanatçının,
çalışmaları, günlük yaşantısı ve eserlerinden görüntülere yer verilmektedir. 1922 Bursa doğumlu sanatçı kendisi ile
yapılan görüşmede; Ankara’da geçen yaşamını, eğitimini, Ankara Halkevlerinde gittiği heykel kurslarını, heykel sanatına
gönül vermesini, eserlerini, özellikle Hasan Tahsin Anıtını, Mimar Sinan Kabartma’sını, İzmir Kültür Park’taki ünlü
kişilere ait heykel ve büstler ile diğer eserlerini anlatmaktadır. Programda ayrıca sanatçının resim çalışmalarına, eşi
ile yaşadığı evden görüntülere ve açtığı sergiler hakkında bilgilere de yer verilmektedir.
18. Bölüm: Türkiye’nin tek klavsenisti olan Ayşe EKŞİ tanıtılmaktadır. Programda sanatçının günlük yaşamı,
konservatuvarda yaptığı çalışmalar, konsere hazırlığı, evde, piknikte görüntüleri ve kendi anlatımıyla yaşamı
aktarılmaktadır. İstanbul doğumlu olmasına karşın yaşamını Ankara’da geçiren sanatçı, Cemal Ulvi ERKİN’den ders alarak
müzik hayatına başlamasını, 1955 yılında Devlet Konservatuvarını bitirmesini, burada öğretmen olarak görev almasını,
kendi olanakları ile Amerika’ya gidip eğitim alışını, Cumhurbaşkanı Senfoni Orkestrası ile konserlerini, oda müziği
çalışmalarını, çocuklara müzik eğitimi verilmesi konusundaki düşüncelerini anlatmaktadır. EKŞİ’nin bir sanatçı, bir
öğretmen, bir anne ve bir eş olarak yaşamından görüntülere yer verilmektedir.
19. Bölüm: Seramik sanatçısı Erdinç BAKLA tanıtılmaktadır. Eserlerinde insanı konu alan sanatçının “Benim İnsanlarım”
adlı seramik - heykel sergisindeki eserlerinden örnekler ve günlük yaşantısından kesitlerle yaşamı anlatılmaktadır. 1939
Erzurum doğumlu, Çanakkale’de yaşamış olan sanatçı kendisi ile yapılan görüşmede; çocukluğunu, ortaöğretim sırasında
sporla ilgilenmesini, izcilik hayatını, meslek seçiminde Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksekokuluna girişini ve seramik
sanatını tercih etmesini, Çanakkale’de yaşamanın kendisini bu dala yönlendirdiğini ve eğitmenliğini anlatmaktadır.
Programda; sanatçının evinden, kızı ve oğlu ile günlük yaşamından görüntülere, eserlerine ve aldığı ödüllere de yer
verilmektedir.
20. Bölüm: Heykel ustası Ali Teoman GERMANER tanıtılmaktadır. Sanat dünyasında “Aloş” olarak bilinen sanatçının yaşamı,
sanat eserleri, gravüre ağırlık vererek kullandığı tekniklerden biri olan ipek baskı tekniği hakkında bilgiler
verilmektedir. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde öğretim görevlisi olan sanatçı; resim ve gravür uzmanı
oluşunu, bütün sanatlara ilgisini, akademideki hocalarını, eğitimini, gravür sanatını, katıldığı yarışmaları,
çalışmalarını, eski Uzakdoğu, Mısır, Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarına ilgisini ve bunların sanatına yansımalarını
anlatmaktadır. Programda; sanatçının Devlet Güzel Sanatlar Galerisinde gravür sergisinden görüntülerin yanı sıra,
heykelleri ve kendi atölyesinde çalışırken görüntülerine de yer verilmektedir.
21. Bölüm: Yönetmen Halit REFİĞ tanıtılmaktadır. Programda; yönetmenin yaşam öyküsü, sanatçı kişiliği, TRT için çekilen
“Yorgun Savaşçı” adlı filmin çekiminden görüntülere yer verilmektedir. Sinemaya ilgisi çocukluk yıllarında başlayan
yönetmen; izlediği kovboy fimlerinin nasıl yapıldığını merak ederek başlayan sinema serüvenini, 1940’lı yılların sinema
dünyasını, sinemayı meslek olarak seçmenin güçlüğünü, lise sonrası Amerikan Koleji’nin Mühendislik Bölümünde iki yıl
eğitim aldıktan sonra rejisörlük eğitimi için İngiltere’ye gidişini anlatmaktadır. REFİĞ; Kore’ye yedek subay olarak
gitmesini ve ilk kamerasını, “sinema bir sanat mıdır, değil midir” tartışmalarına ilişkin fikirlerini, gazetelerde
sinema hakkındaki yazılarını, çıkardığı dergileri, 1960’da Memduh ÜN’le ilk filmini yapışını, “Gurbet Kuşları” filmi ile
Altın Portakal Ödülünü almasını, diğer fimlerini ve kazandığı başarıları da aktarmaktadır. Programda “Aşk-ı Memnu”
filminin müziklerini de yapan eşi Gülper REFİĞ ile evliliğinden ve günlük yaşamından kesitlere de yer verilmektedir.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ