Yapım Tarihi - 1973 / 1987
Süresi - 00:20:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, DV
Bölüm Sayısı Süresi - 21 x 30’
Yayın Tarihi - 20.03.1973, 19.12.1973, 01.06.1974, 13.10.1974, 10.12.1974,
02.10.1975, 22.05.1975, 16.10.1975, 01.12.1975, 01.01.1976, 16.03.1976,
14.04.1976, 05.08.1976, 06.10.1976, 10.10.1976, 03.11.1976, 07.10.1977,
05.12.1977, 24.04.1978, 12.04.1981, 05.11.1981
Alt Tür - Biyografi Belgeseli
Yönetmen - Şehriban Durgun
Yapımcı - Şehriban Durgun
Yapım Yardımcısı - Melek Uslu
Kamera - Bahtiyar Demirci, Tarık Baykur, Alyat Burç, Celal Sözer, Kemal Konca,
Yalçın Gökçebağ, Servet Haşıllıoğlu, Engin Özdural, Mustafa Altuntaş, Uğur
Güngör, Aytaç Şenel, Kazım Atakan, Nusret Derman, Süleyman Öğüt, Serhat Karaca,
Sedat Ekmekçiler, İbrahim Uluışık
Sesçi - Yücel Özden, Şinasi Özkan, Selahattin Özbek, Şükrü Demirci, Mehmet
Onbaşıoğlu, Bülend Arınlı, Ömer Faruk Kutlu, Mehmet Karavit, Engin Aker, Sami
Arpat, Orhan Tamer
Kurgu - Erol Alaçam, Cengiz Arlı, Hayri Benli, Sabahat Şenol, Ruhiye
Hacıhabiboğlu, Ayda Esmertaş, Çetin Göktay, Nesteren Davutoğlu, Müzeyyen Karaca
Metin Yazarı - Şehriban Durgun
Seslendiren - Figen Rigot
Sanat dünyasının önemli isimlerinin hayat hikayeleri, sanat dallarına
yönelişleri, çalışmaları, başarıları ve eserlerinin kendileri ile yapılan
görüşmelerle ele alındığı program.
1. Bölüm: Balerin Meriç Sümen tanıtılmakta ve sanatçının yaşantısı, bale
çalışmaları ve oyunlarından fotoğraflara yer verilmektedir. Ünlü bale sanatçısı,
Ankara Devlet Balesi Başbalerini olan, farklı ülkelerde pek çok balede rol alan
ve adından söz ettiren sanatçının yaşam öyküsü günlük yaşamından görüntülerle
anlatılmaktadır. İki yaşından itibaren bale yapan sanatçı, konservatuvara
girişini, önemli isimlerden aldığı dersleri, hocalarını, dans ettiği önemli
oyunları, başarılarını, ödüllerini, bir balerin olarak disiplinli çalışmanın
hayatındaki önemini, çocuğunu, balerin anne olmanın sanatı için getirdiği
zorlukları, öğrencilerini, Türk ve dünya balesini ve pahalı bir sanat olan
baleyi anlatmaktadır.
2. Bölüm: Ressam karı koca Bedri Rahmi ve Eren EYÜBOĞLU tanıtılmaktadır.
Programda önce şair ressam Bedri Rahmi EYÜBOĞLU’na yer verilmektedir. Kendisini
sürekli bir arayış içinde, sanat sorunlarına yönelmiş, onlara çözüm aramış,
sanatçının topluma karşı sorumluluklarını tüm varlığıyla Duyan biri olarak
tanımlayan sanatçı; hayatını, evliliğini, resim tutkusu ile akademiye girişini,
Avrupa’ya gidişini, buradaki eğitimini, akademide kendi adını taşıyan
atölyesini, hoca olmanın iyi ve kötü taraflarını anlatmaktadır. Programın ikinci
kısmında Eren EYÜBOĞLU kendini anlatmaktadır. Romanya’da doğan sanatçı; resim
anlayışını, Paris’te Bedri Rahmi ile tanışıp evlenmesini, çocuklarını,
akademinin düzenlediği Anadolu gezilerine katılmasını aktarmaktadır. Yapımda;
sanatçıların çocuklarına, torunu ve ailesi ile günlük yaşamlarına, atölyelerinde
yaptıkları çalışmalara ve eserlerinden görüntülere de yer verilmektedir.
3. Bölüm: Piyanist İdil BİRET tanıtılmaktadır. Usta müzik yorumcusu, dünyanın
çeşitli yerlerinde önemli konserler veren sanatçı; çocukluğundan itibaren yaşamı
ve sanata bakışını anlatmakta ve günlük yaşantısı ile konserinden görüntülere
yer verilmektedir. Sanatçı, konsere nasıl hazırlandığını, repertuvarını nasıl
oluşturduğunu, klasik müzik yanında çağdaş müziğe ilgisini, 1948 yılında
çıkarılan yasayla yurt dışına eğitime gönderilmesini, iki buçuk yaşında piyano
çalmaya başlamasını, 15 yaşında konservatuvardan mezun olmasını, üç yıl sadece
repertuvar çalıştığını, turnelerini, kendisini yetiştiren önemli isimleri, ilk
sahneye çıkışını aktarmakta ve resim çalışmaları hakkında bilgi vermektedir.
4. Bölüm: Neyzen Niyazi SAYIN tanıtılmaktadır. 1927’de doğan NEYZEN müziğe
ilgisi, kullandığı çalgılar, aldığı eğitim, müzik çalışmaları, hocaları,
İstanbul Radyosunda neyzen olarak görev alışını anlatmaktadır. Günlük hayatı ve
atölyesinde yaptığı çalışmalara yer verilen yapımda; el sanatları sanatçısı da
olan SAYIN, Türk el sanatları konusunda bilgi de vermektedir. Sanatçı neyi
tanıtmakta, neyin yapılışı, tarihçesi, eski bir Türk sazı olan neyin sesinin
açılma sürecini, ünlü ney ustalarını ve hocası Halil DİKMEN’i anlatmaktadır.
Yapımda; ebru sanatını da icra eden sanatçının ebru sanatı, yapılışı, ebru
eserleri, ebru ustaları, ebru türleri, tesbih yapımı, tesbihçilik, el tornasında
tesbih yapımı ile fotoğrafa merakı ve fotoğrafçılığı konularında aktardığı
bilgilere de yer verilmektedir.
5. Bölüm: Çok sesli Türk müziğinin önemli isimlerinden Cemal Reşit REY
anlatılmaktadır. Kompozitör, orkestra şefi, değerli bir müzik öğretmeni ve
başarılı bir piyanist olan sanatçının kendisi ile yapılan görüşmeyle; doğumu,
babası ve sanata yönelmesinde önemli etkisi olan ressam dayısı Osman Hamdi Bey,
müziğe nasıl başladığı, eğitim aldığı kişiler, 9 yaşında Paris'te başlayan müzik
eğitimi, 19 yaşında piyano ve kompozisyon öğretmeni olarak Darülelhan’a (eskiden
İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuarına verilen isim) öğretmen olarak
çağrılması, besteciliği, Türk motifleri ile yaptığı eserler, geleneksel müzik
anlayışı, İstanbul Şehir Orkestrasını kurması, Devlet Senfoni Orkestrasına
katkıları anlatılmaktadır. Yapımda sanatçının bestelediği “Lüküs Hayat”,
“Halay”, “Fatih Oratoryosu”ndan bölümlere ve evinden görüntülere de yer
verilmektedir.
6. Bölüm: Seramik sanatçısı Füreya KORAL tanıtılmaktadır. Seramik sanatçısı,
yapıtlarında kullandığı imza ile sanatta ne anlatmak istediğini, özellikle
seramik sanatı üzerine düşüncelerini açıklamakta, sanatçının günlük yaşamından
kesitlere ve atölyesinde yaptığı çalışmalardan görüntülere yer verilmektedir.
Programda; eserleri ile seramiğe getirdiği yorum farklılığı, Türk el sanatı olan
çini hakkındaki görüşleri ve Anadolu çiniciliği hakkında düşüncelerine de yer
verilmektedir.
7. Bölüm: Ressam Nuri İYEM ve seramikçi eşi Nasip İYEM’in çalışmalarına, günlük
yaşamlarına ve yapıtlarına yer verilmektedir. 1915 İstanbul doğumlu Nuri İYEM
fotoğrafları ile çocukluğundan itibaren resme merakını, 1933 yılında Güzel
Sanatlar Akademisinde hocası olan Ahmet Hamdi TANPINAR’ın hayatına etkisini,
resimde portre türüne ağırlık vermesini, tablolarını, küçük yaşta kaybettiği
ablasının sanat yaşamına ve resme yansıyan etkisini, ailesinin istememesine
rağmen resme yönelmesini ve yaşadığı ekonomik zorlukları anlatmaktadır.
Programda sanatçının kendisi gibi sanatçı olan eşi seramik sanatçısı Nasip İYEM
de eşi, 34 yıllık evlilikleri, çocukları ve sanat çalışmaları hakkında bilgi
vermektedir.
8. Bölüm: Heykeltıraş ve ressam Kuzgun ACAR tanıtılmaktadır. 1928 doğumlu,
çağdaş heykel sanatının öncülerinden biri olarak kabul edilen sanatçının, demir,
çivi ve tel kullanarak yaptığı eserler görüntülenmekte, kendisi gibi sanatçı
olan arkadaşı Cihat BURAK ile sanat konulu sohbetlerine yer verilmektedir. Türk
toplumunun kültür kaynaklarından etkilenmiş sanatçı Libya kökenli bir aileden
gelişini, hırçın bir sanatçı olarak ünlenmesini, eski Türk sanatlarını
inceleyerek bunlardan etkilenişini, soyut heykeltıraşçılığı, ustalarını, Bedri
Rahmi EYÜBOĞLU’nun atölyesinde eğitim almasını, Paris’ten aldığı birincilik
bursu ile burada beş yıl yaşamasını, sokak tiyatrosu çalışmalarını ve soyut
sanat anlayışını anlatmaktadır.
9. Bölüm: Yazar Adalet AĞAOĞLU tanıtılmaktadır. Evinde kendisi ile yapılan
görüşmede; çocukluğunu, Nallıhan’dan Ankara’ya göç eden ailesini, eğitim
hayatını, diploma almak için okula gidişini, tiyatronun varlığını keşfetmesini,
ilk eserlerini, tiyatro oyun yazarlığını, TRT Ankara Radyosunda görev alışını ve
14 yıl burada görev yapmasını anlatmaktadır. Programda; yazarın günlük
yaşamından kesitlere, Ankara sokaklarında dolaşırken görüntülerine, yazdığı
oyunlara, hakkında çıkmış gazete kupürlerine, romancılığına, edebiyatçı olarak
hakkında söylenenlere, aldığı ödüllere ve kitaplarına yer verilmektedir.
10. Bölüm: Seramik sanatçısı Jale YILMABAŞAR tanıtılmaktadır. Sanatçı yapılan
görüşmede; ailesini, çocukluğunu, şiire merakını, babaanne ve babasının kendisi
üzerindeki etkilerini, kardeşlerini, bale eğitimi almasını, mimar olmak isterken
seramik bölümüne kaydını yaptırmasını, hem bale hem de seramik sanatçısı olarak
yaşamını sürdürmesini, Türkiye’de seramik sanatını, mimaride seramiğin yerini,
mimari eserlere panolar yapmasını, seramikte işlediği konuları ve pano mekan
uyumunu anlatmaktadır. Sanatçının atölyesinde yaptığı çalışmalara, günlük
yaşamından kesitlere, eserlerine, hakkında çıkan gazete haberlerine ve
başarılarına yer verilmektedir.
11. Bölüm: Keman sanatçısı Suna KAN tanıtılmaktadır. Adana doğumlu sanatçı;
Ankara’daki yaşamlarını, Karacabey Sokağı’nda geçen çocukluğunu, anne ve babası
tarafından kemana yönlendirilmesini, nota öğrenmesini, öğretmenlerini, dokuz
yaşında radyoda ilk konserine İsmet İNÖNÜ ve eşinin geldiğini, duygularını, 1941
yılında İdil BİRET’le birlikte Paris’e eğitime gönderilmesini, Paris
Konservatuarını bitiren ilk Türk öğrenci olmasını, katıldığı uluslararası
yarışmaları, 1950 yılında Türkiye’ye dönüşünü, Türkiye’de ve dünyada pek çok
önemli orkestra ile çalışmasını, devam eden çalışmalarını, bilinen sanatçı
tablosu dışında anne, kadın olarak yaptıklarını, arkadaş grubu ilişkilerini,
kitap merakını ve sosyal yaşamını anlatmaktadır. Programda sanatçının
konserlerinden ve günlük yaşamından kesitlere de yer verilmektedir.
12. Bölüm: Tiyatro sanatçısı Yıldız KENTER tanıtılmaktadır. 1927’de İstanbul’da
doğan sanatçı günlük yaşamından görüntülerle hayatını, tiyatroculuğunu
anlatmaktadır. Oynadığı oyunlarda canlandırdığı karakterlere, oyunlarından
görüntü ve fotoğraflara yer verilmektedir. Sanatçı “Neden tiyatro ve oyunculuk”
sorularına cevap vermekte, tiyatroya başlamasını, hocalarını, birlikte çalıştığı
tiyatrocu arkadaşlarını, koşuşturmalı hayatını, turnelerini anlatmakta ve
Türkiye’de tiyatro ve tiyatrocu olma olgusu ile Türk tiyatrosunun içinde
bulunduğu sorunlar hakkında bilgi vermektedir. Sanatçının öğrencileri ile
derste, arkadaşları ile provada, turneye çıkarken ve eşiyle evde yaşamından
kesitler sunulmakta, sahneye koydukları oyundan bölümlere, aldığı ödüllere ve
başarılarına yer verilmektedir.
13. Bölüm: Heykeltıraş Hüseyin GEZER tanıtılmaktadır. Güzel Sanatlar Akademisi
Heykel Bölümü öğretim üyesi olan sanatçı 1920 yılında İçel’de doğduğunu,
çocukluğunu, farklı yerlerde devam eden eğitim hayatını, Balıkesir Öğretmen
Okulundaki eğitimini, bu okulun kendisine kazandırdıklarını, öğretmenliğini,
askerliği ve akademiye öğrenci olarak girişini, heykele olan ilgisini, akademide
hocalarını, Paris’e burslu gönderilişini ve dönüşte akademiye asistan olarak
girişini anlatmaktadır. Programda sanatçının,; evinde ailesi ile günlük
yaşamından, atölyesinde çalışmalarından, öğrencileri ile derslerinden
görüntülere ve eserlerine yer verilmektedir.
14. Bölüm: Seramik sanatçısı Melike ABASIYANIK (KURTİÇ) tanıtılmaktadır. Sanatçı
Adapazarı Belediye Başkanı olan babası, annesi, dayısı Sait Faik ABASIYANIK’ı,
çocukluğunu, okumaya, resme ve çizgiye olan merakını, vasat bir öğrenci olarak
ortaokul ve lise yıllarını, ailesinin karşı çıkmasına rağmen güzel sanatlar
fakültesine girmek istemesini, seramiğe yönelmesini, Ankara’da yaptığı hazırlık
sonrası Adapazarı Sanayi Sitesinde yaptığı seramik çalışmalarını, fabrikalarda
ilk çanak yapımını, Danimarka’da seramik eğitimi almasını, Danimarka Kraliyet
Seramik Fabrikasında bir Türk sanatçı olarak görev yapmasını, meslek yaşamını,
evliliğini, yurda dönmesini, Almanya günlerini ve seramiği anlatmaktadır.
Programda sanatçının günlük yaşamından kesitlere, hakkında çıkmış gazete
haberlerine ve eserlerine de yer verilmektedir.
15. Bölüm: Ressam Cevat DERELİ ve Ali Avni ÇELEBİ tanıtılmaktadır. Dost olan iki
sanatçının hayatları sırasıyla ele alınmaktadır. Önce Cevat DERELİ kendisi ile
yapılan görüşmede; 1900 yılında İstanbul’da doğduğunu, çocukluğunu, eğitimini,
Sanayi Nefise Mektebi ve Ali Güzel Sanatlar Akademisine gitmesini, hocalarını,
Çallı Atölyesinde çalışmalarını, Almanya’ya eğitim için gönderilmesini, İbrahim
ÇALLI’nın emekli olması ile 1967’den itibaren bu atölyenin başına geçişini,
öğretmenliğini, eşini ve çalışmalarını anlatmaktadır. Eşi Cahide DERELİ
sanatçının sergileri, eserleri, yurtdışına davet edilmeleri ve avcılığa merakı
hakkında bilgi vermektedir. Yapımın ikinci kısmında Ali Avni ÇELEBİ
tanıtılmaktadır. Sanatçı kendisi ile yapılan söyleşide; 1905 yılında İstanbul’da
doğduğunu, ailesini, çocukluğunu, eğitimini, 1918 yılında akademiye girmesini,
Almanya’da eğitim alışını, 1927 yılında ülkeye dönüp akademide öğretim üyesi
olarak görev alışını, resim sanatı ve ressam olmak üzerine düşüncelerini ve
ressamlığın zorluklarını anlatmaktadır. Programda sanatçının günlük yaşamından
kesitlere ve eserlerinden görüntülere yer verilmektedir.
16. Bölüm: Yazar, ozan ve tiyatro sanatçısı Suat TAŞER tanıtılmaktadır.
Sanatçının kişiliği ve sanatı kendisi ile Karapınar’da yapılan çekimler ve
söyleşilerle ele alınmaktadır. Tiyatroya duyduğu ilgiyi, 1936 yılında Ankara
Lisesinde öğrenci iken Muallim Mektebinde açılan tiyatro bölümünde sınava
girerken aile dostu tarafından engellenmesini, 1940 yılında ikinci bir deneme
ile sınava girip tiyatro bölümünden mezun olduğunu, 1947 yılına kadar Ankara
Radyosu’nda spikerlik yaptığını, spiker olma öyküsünü, aktör ve rejisör olarak
Devlet Tiyatroları sahnelerindeki rollerini, piyeslerini, yönettiği oyunları,
radyo temsillerini, yaptığı radyo programlarını anlatmaktadır. Programda;
sanatçının 1971 yılında yerleştiği İzmir Karapınar görüntülerine, “Karapınar”
şiirine ve buradaki günlük yaşamına yer verilmektedir.
17. Bölüm: Heykeltıraş Turgut PURA tanıtılmaktadır. Dönemin İzmir Resim Heykel
Müzesi Müdürü de olan sanatçının, çalışmaları, günlük yaşantısı ve eserlerinden
görüntülere yer verilmektedir. 1922 Bursa doğumlu sanatçı kendisi ile yapılan
görüşmede; Ankara’da geçen yaşamını, eğitimini, Ankara Halkevlerinde gittiği
heykel kurslarını, heykel sanatına gönül vermesini, eserlerini, özellikle Hasan
Tahsin Anıtını, Mimar Sinan Kabartma’sını, İzmir Kültür Park’taki ünlü kişilere
ait heykel ve büstler ile diğer eserlerini anlatmaktadır. Programda ayrıca
sanatçının resim çalışmalarına, eşi ile yaşadığı evden görüntülere ve açtığı
sergiler hakkında bilgilere de yer verilmektedir.
18. Bölüm: Türkiye’nin tek klavsenisti olan Ayşe EKŞİ tanıtılmaktadır. Programda
sanatçının günlük yaşamı, konservatuvarda yaptığı çalışmalar, konsere hazırlığı,
evde, piknikte görüntüleri ve kendi anlatımıyla yaşamı aktarılmaktadır. İstanbul
doğumlu olmasına karşın yaşamını Ankara’da geçiren sanatçı, Cemal Ulvi ERKİN’den
ders alarak müzik hayatına başlamasını, 1955 yılında Devlet Konservatuvarını
bitirmesini, burada öğretmen olarak görev almasını, kendi olanakları ile
Amerika’ya gidip eğitim alışını, Cumhurbaşkanı Senfoni Orkestrası ile
konserlerini, oda müziği çalışmalarını, çocuklara müzik eğitimi verilmesi
konusundaki düşüncelerini anlatmaktadır. EKŞİ’nin bir sanatçı, bir öğretmen, bir
anne ve bir eş olarak yaşamından görüntülere yer verilmektedir.
19. Bölüm: Seramik sanatçısı Erdinç BAKLA tanıtılmaktadır. Eserlerinde insanı
konu alan sanatçının “Benim İnsanlarım” adlı seramik - heykel sergisindeki
eserlerinden örnekler ve günlük yaşantısından kesitlerle yaşamı anlatılmaktadır.
1939 Erzurum doğumlu, Çanakkale’de yaşamış olan sanatçı kendisi ile yapılan
görüşmede; çocukluğunu, ortaöğretim sırasında sporla ilgilenmesini, izcilik
hayatını, meslek seçiminde Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksekokuluna girişini ve
seramik sanatını tercih etmesini, Çanakkale’de yaşamanın kendisini bu dala
yönlendirdiğini ve eğitmenliğini anlatmaktadır. Programda; sanatçının evinden,
kızı ve oğlu ile günlük yaşamından görüntülere, eserlerine ve aldığı ödüllere de
yer verilmektedir.
20. Bölüm: Heykel ustası Ali Teoman GERMANER tanıtılmaktadır. Sanat dünyasında
“Aloş” olarak bilinen sanatçının yaşamı, sanat eserleri, gravüre ağırlık vererek
kullandığı tekniklerden biri olan ipek baskı tekniği hakkında bilgiler
verilmektedir. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde öğretim görevlisi
olan sanatçı; resim ve gravür uzmanı oluşunu, bütün sanatlara ilgisini,
akademideki hocalarını, eğitimini, gravür sanatını, katıldığı yarışmaları,
çalışmalarını, eski Uzakdoğu, Mısır, Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarına
ilgisini ve bunların sanatına yansımalarını anlatmaktadır. Programda; sanatçının
Devlet Güzel Sanatlar Galerisinde gravür sergisinden görüntülerin yanı sıra,
heykelleri ve kendi atölyesinde çalışırken görüntülerine de yer verilmektedir.
21. Bölüm: Yönetmen Halit REFİĞ tanıtılmaktadır. Programda; yönetmenin yaşam
öyküsü, sanatçı kişiliği, TRT için çekilen “Yorgun Savaşçı” adlı filmin
çekiminden görüntülere yer verilmektedir. Sinemaya ilgisi çocukluk yıllarında
başlayan yönetmen; izlediği kovboy fimlerinin nasıl yapıldığını merak ederek
başlayan sinema serüvenini, 1940’lı yılların sinema dünyasını, sinemayı meslek
olarak seçmenin güçlüğünü, lise sonrası Amerikan Koleji’nin Mühendislik
Bölümünde iki yıl eğitim aldıktan sonra rejisörlük eğitimi için İngiltere’ye
gidişini anlatmaktadır. REFİĞ; Kore’ye yedek subay olarak gitmesini ve ilk
kamerasını, “sinema bir sanat mıdır, değil midir” tartışmalarına ilişkin
fikirlerini, gazetelerde sinema hakkındaki yazılarını, çıkardığı dergileri,
1960’da Memduh Ün’le ilk filmini yapışını, “Gurbet Kuşları” filmi ile Altın
Portakal Ödülünü almasını, diğer fimlerini ve kazandığı başarıları da
aktarmaktadır. Programda “Aşk-ı Memnu” filminin müziklerini de yapan eşi Gülper
REFİĞ ile evliliğinden ve günlük yaşamından kesitlere de yer verilmektedir.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ