Safiye’den Sofia’ya Çalınan Kimlikler




Yapım Tarihi - 2015
Süresi - 00:56:00
Böolüm Sayısı - 13
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe

Yönetmen - Arzu Balkız
Yapımcı - Arzu Balkız
Metin Yazarı - Tülin Şen Altınlı


Dünya hep "ermeni tehcir"ni "soykırım" iddiasıyla gündemde tutmayı sürdürüp 2.
dünya savaşı'nda yahudiler'e uygulanan soykırım üzerine filmler ve belgeseller
çekerken; bir tarihî gerçeğe başını çevirip bakmaktan neredeyse ısrarla kaçındı.
oysa; 1877-78 osmanlı-rus savaşı'ndan ("93 Harbi"nden) itibaren, 1989 yılındaki
zorunlu göçe kadar, bulgaristan topraklarındaki türk ve müslüman halka
yapılanlar da aynı dünyanın gözleri önünde, üstelik, yaklaşık 150 yıl boyunca
yaşandı. İşte o yaşananları, belgeleri ve tanıklarıyla gözler önüne seren, Arzu
Balkız'ın yapım ve Yönetmenliğini üstlendiği ve harika bir ekibin yaklaşık 2,5
yıllık bir emek vererek hazırladığı 13 bölümlük "SAFİYE'DEN SOFİA'YA - Çalınan
Kimlikler" belgeseli TRT BELGESEL'de... İzlemeniz önerisi ve dileğiyle...
Bulgaristan’da yaşayan Türk ve Müslüman halk üzerinde uygulanan asimilasyon ve
göç olaylarının ele alındığı (13 bölüm x 30’) Safiye’den Sofia’ya - Çalınan
Kimlikler adlı belgesel programda;

Arşiv görüntüleri, canlandırma ve animasyonların yanı sıra, Politbüro belgeleri,
dönemin gazete haberleri gibi çok sayıda belge, bilgi, gravür ve fotoğraflarla
desteklenen proje kapsamında yaklaşık 200 kişi ile röportaj yapılmıştır.

Programın çekimleri Bulgaristan’ın Sofya, Kırcaali, Hasköy, Filibe, İslimye,
Plevne, Silistre, Razgrad, Şumnu, Varna, Nevrekop bölgelerinde
gerçekleştirilmiştir. Türkiye’de ise İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Edirne,
Tekirdağ, Kırklareli, Muğla, Manisa ve Balıkesir illerinde çekimler yapılmıştır.

Programın objektifliği açısından Bulgar Bilim insanları (Prof. Dr. Mihail Gruev
- Sofya Ün. Tarih Bölüm Başkanı-Bulgaristan Devlet Arşivleri Başkanı, Prof. Dr.
Evgeniya İvanova - Sosyolog ve Yeni Bulgar Ün. Öğr. Üy., Doç. Dr. Aleksey
Kalonski - Sofya Ün. Tarih Blm. Öğr. Üyesi, Dr. Antonina Jelyazkova - Uluslararası Azınlıklar ve Kültürlerarası İlişkiler Merkezi Başkanı, Dr. Georgi
Zelongora-Tarihçi, Tatyana Vaksberg- Gazeteci ve Belgesel Yönetmeni) ile
olayları bizzat yaşayan Türk, Pomak ya da Bulgar halkın anlatımıyla bir döneme
ışık tutulmaya çalışılmıştır.

Ayrıca Bulgar Prensi Aleksandır Batenberg, ünlü bir siyasetçi olarak
hatırlanmakla birlikte, Balkan Savaşları döneminin Rus muhabiri olan Lev
Troçki’nin yanı sıra Hristo Silyanov gibi bazı Bulgar çetecilerin anı
kitaplarından alıntılara da yer verilmiştir.

Safiye’den Sofia’ya - Çalınan Kimlikler adlı 13 bölümden oluşan belgesel
projenin tüm bölümlerini özetleyen 56’ dakikalık bir film de ayrıca
hazırlanmıştır.


Belgeselin bölüm içerikleri:

1. Bölüm- 93 Harbi, katliamlar, göç ve Hıristiyanlaştırma olayları,

2. Bölüm- Balkan Savaşları, katliamlar, göç ve Hıristiyanlaştırma,

3. Bölüm- Rodina Birliği, Pomaklar ve Türklerin ayrıştırılma çabaları, 50-51
göçü, 1960’lardaki isim değiştirme süreci ve Ribnovo örneği.

4. Bölüm- 1970’lerdeki isim değiştirme süreci ile Barutin ve Kornitsa’ya baskın,
insanlık dışı muameleler, kurbanlar...

5. Bölüm- Burgaz’ın Karageorgievo (Çenge) köyünde isim değiştirme çabaları ile
Türk aydınlar Nuri Turgut Adalı ve Ömer Osman Erendoruk örneğinden yola
çıkılarak örgütlenmeler,

6. Bölüm- Kırcaali’nin Killi ilçesindeki protestolar ve 17 aylık Türkan bebek
ile iki kişinin öldürülmesi olayları,

7. Bölüm- Kırcaali’nin Mestanlı ilçesine uzanan protestolar, baskınlar, isim
değiştirme uygulamaları ve ölümler,

8. Bölüm- Alvanlar, Küçükler ve Hamzalar köylerinde yaşanan müthiş direniş ,

9. Bölüm- Kuzey Bulgaristan’da seferberlik olayları ve isimlerin
Bulgarlaştırılması,

10.Bölüm- Belene Kampı (Belene Kampında kalanlar ve onların yakınlarının
anlatımıyla yargısız tutuklanmalar ele alınıyor. Belene kampında tutuklu kaldığı
dönemlerde boş zamanlarında diğer tutukluların kara kalem resimlerini çizen Doç.
Dr. Ressam Rasim Özgür de Ada’ya götürülmüş ve yaşadıklarını bizzat orada
anlatmıştır.

11.Bölüm- Yasaklanan gelenek-görenekler… Türkçe konuşma yasağı, sünnet yasağı,
mezarların yok edilmesi…

12. Bölüm- Asimilasyona ve Baskılara Karşı Mücadele. Halkın en güçlü
tepkisi-Mayıs Protestoları. Yakınlarını yitirenler…

13. Bölüm- Yeniden Göç Yolunda… 1989 zorunlu göç olayları…



Kaynak
Adana Altın Koza Film Festivali