Ötekinin Sesi - Yeşilçamın Görünmeyen Kadınları



Yapım Tarihi - 2001
Süre - 00:30:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe

Yönetmen - Nuran Seyhan Bayer
Yapımcı - Nuran Seyhan Bayer
Senaryo - S. Ruken Öztürk, Sabri Büyükdüvenci

1928 yılında Doğan ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ni bitiren Feyturiye Esen, 1957'de kızının adını verdiği Hilal Film'i kurdu. Hilal Esen, dönemin çocuk yıldızlarından biriydi. Beş filme yapımcı olan emek veren Feyturiye Esen, 1965'de kızı Hilal Esen'le birlikte Ahmet Mekin'in başrolde oynadığı Canım Benim adlı filmi yönetmişti. İki kızı olan Esen, Milas'ta diğer kızı İclal Esen'le birlikte yaşıyordu.

Eşinin genç yaşta ölümünden sonra Feyturiye Esen, R. Öztürk'le yaptığı görüşmede hem ekonomik nedenlerle hem de o dönemde sinema dünyasına küçük yaşta giren kızını korumak amacıyla sinemadan çekildiğini söylemişti. Feyturiye Esen'e, 2001 yılında özel bir törenle Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivali tarafından plaket verilmişti.

Türk sinemasının ilk kadın yönetmenlerinden Feyturiye Esen 18 Haziran 'da Milas'da yaşama veda etti. İlk kez Uçan Süpürge'nin yapımcılığında S. Ruken Öztürk ve Sabri Büyükdüvenci tarafından yazılan ve Nuran Bayer'in yönettiği Ötekinin Sesi - Yeşilçamın Görünmeyen Kadınları adlı belgeselde gündeme gelen Esen, birkaç ay önce piyasaya çıkan Ruken Öztürk imzalı Sinemanın Dişil Yüzü- Türkiye'de Kadın Yönetmenler (2004, Om Yayınevi) adlı kitap için araştırma konusu olmuştu.


Kaynak
Hürriyetim, 23 Temmuz 2004 Cuma



Yönetmen Feyturiye Esen hayatını kaybetti... MUĞLA

Türkiye'nin üçüncü kadın film yönetmeni Feyturiye Esen, dün Milas Devlet Hastanesi'nde yaşama veda etti. Feyturiye Esen, 2001 yılında özel bir törenle 'Uçan Süpürge' tarafından kendisine verilen plaket ile onurlandırılmıştı.

Hayata veda eden Feyturiye Esen, ilk kez Uçan Süpürge'nin yapımcılığında Ruken Öztürk ve Sabri Büyükdüvenci tarafından yazılan ve Nuran Bayer'in yönettiği 'Ötekinin Sesi- Yeşilçamın Görünmeyen Kadınları' adlı belgeselde gündeme gelmiş ve birkaç ay önce piyasaya çıkan Ruken Öztürk imzalı 'Sinemanın Dişil Yüzü- Türkiye'de Kadın Yönetmenler' adlı kitap için de araştırma konusu olmuştu.

1928 yılında Doğan ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ni bitiren Feyturiye Esen, 1957'de kızının adını verdiği Hilal Film'i kurdu. Hilal Esen, o dönemin çocuk yıldızlarından biriydi.

Beş filme yapımcı olarak emek veren Feyturiye Esen, 1965'te kızı Hilal Esen'le birlikte Ahmet Mekin'in başrolde oynadığı 'Canım Benim' adlı filmi yönetmişti. İki kızı olan Esen, Milas'ta diğer kızı İclal Esen'le birlikte yaşıyordu.

Kaynak
ozgurpolitika.org




Ötekinin Sesi - Yeşilçam’ın Görünmeyen Kadınları
Yönetmen - Nuran Bayer
Araştırma - Semire Ruken Öztürk, Sabri Büyükdüvenci
2001/Türkiye/Türkçe

“Varoluşun anlamını öteki örer. Varlığımız ötekinin varlığıyla olasıdır. Ötekini yadsımak, kendimizi yadsımaktır. Bu belgesel Yeşilçam’ın unuttuğu ötekinin sesidir. Onlara saygıyla…”Ötekinin Sesi- Yeşilçam’ın Görünmeyen Kadınları Türkiye sinemasında kadın yönetmenlerin görünmezliğini anlatan orta metrajlı bir belgesel. Belgesel, sinemada kadının varoluşuna dair çalışmalarıyla tanıdığımız akademisyen Semire Ruken Öztürk’ün Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivali genel koordinatörü Sevna Akpınar’ın talebiyle 1980 öncesi kadın yönetmenler üzerine yaptığı bir araştırmanın eseri. Senaryo Semire Ruken Öztürk ve Sabri Büyükdüvenci tarafından yazılmış. Yönetmenliğini de; erkek egemen yapıları sorgulayan, 500’ü aşkın kadınla yapılmış röportajlardan oluşan Sesimi Duy (2002) adlı belgeselden tanıdığımız yönetmen Nuran Bayeryapmış. Belgesel Uçan Süpürge 2001 Kadın Filmleri Festivali’nde gösterildi.Belgesel, Yeşilçam’da kadın yönetmen, yapımcı ve senaristlerin sayısının azlığına dikkat çekerken Yeşilçam’ın, kadınları oyunculuklarıyla kabul etmesine rağmen onları sinemadaki diğer kimlikleriyle tanımamasını sorguluyor. Senaryonun yazarı Semire Ruken Öztürk, bu durumu Yeşil-çam sinemasının ataerkil yapısı ile bağdaştırıyor.

Belgesel, ilk kadın sinema yıldızı ve ilk kadın yapımcı olan Cahide Sonku’nun öyküsüyle başlıyor. Cahide Sonku’nun magazinel etkilerle görmezden gelinen büyük emeğinin ardından “Tür-kiye tek başına film yapan, yazan, yöneten bir kadın için yirmi yıl beklemek zorunda kalıyor” ve ardından Handan Adalı geliyor. İlerleyen süreçte ataerkil sinema dünyasında anne kız dayanışmasına Tanık oluyoruz. Yapımcı-senarist Lale Oraloğlu ve kızının, sinema sanatçısı-yapımcı Evrim Fer’in ve annesinin hikayeleri bu dayanışmaya Örnek. Belgesel Ayla Kaya, Mualla Özbek, Suzan Yakar, Feyturiye Esen ve Nuran Şener’in Türkiye sinemasındaki süreçlerinden bahsederken, 1970yılında 35 yaşında kaybettiğimiz Nuran Şener’i saygıyla anıyor. Belgeselde, daha çok erkek yönetmenlerinkilere benzer avantür ve erotik filmlere imza atan, Türkiye’nin Bilge Olgaç’tan sonraen çok ürün veren kadın yönetmeni olan Birsen Kaya’dan da bahsediliyor. Belgeselde ele alınan son kadın yönetmen Ayten Ürkmez Kuyulu, Türkiye sinemasında hedeflerine ulaşamayınca yurtdışındaki koşulları zorluyor ve aslında orada karşılaştığı güçlüklerin Türkiye’deki kadınların-kilerle benzer olduğunu söylüyor. Bunun analizini yaparken de aslında sinemada kadının ötekileştirilmesinin sebebine parmak basıyor. “…Bu başarısızlıktan kaynaklanmıyor, bu sadece bize güvenilmemesinden kaynaklanıyor...” diyor.

Belgesel, çoğunun adını bile bilmediğimiz bu kadınların Yeşilçam’daki varoluşlarını, ürünle-rini ve dolayısıyla bu varoluşun içinden çıkan ürünlerin Türkiye sinemasındaki değerini yeniden düşündürüyor.“Cahide, Nuran, Feyturiye, Birsen, Ayten, Lale… onlar hep ordaydı ama ısrarla görülmediler ve kabul edilmediler…Onlar ötekinin sesi aynı zamanda, geç de olsa duyulmayı bekleyen…”18 Temmuz 2004’te kaybettiğimiz Feyturiye Esen’e saygıyla...

İlke Uğur (BÜKAK Sinema ve Kadın Grubu) 10 Mart Perşembe 18:00.
Söyleşi - RukenÖztürk / filmcenter.boun.edu.tr