Yapım Tarihi - 1999
Süre - 00:33:00
BSB Arşiv No - 421
Bölüm Sayısı - 13
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Çekim Mekanı - Akdeniz ve Kıbrıs Adası
Yönetmen - Orhan Tuncel
Yapımcı - Orhan Tuncel, TRT İstanbul TV
Su Altı Kameramanı - Haluk Cecan
Dalış Ekibi - Güngör Muhtaroğlu, Tamer Çetin, Yalçın Uras
Belgesel, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin sualtı ve su üstü
güzelliklerini izleyiciyle buluşturuyor. Belgeselde Bizans ve Osmanlılardan
kalan pek çok antik kalıntıya ve deniz canlıların yaşamına ilişkin görüntüler
yer alıyor. Belgeselde 15. yüzyıldan kalan bir Venedik batığı ve Girne açıklarında Milli Parkta yer alan Lagoslarla ilgili çekimler yer almakta.
Kaynak
TRT Radyo Televizyon Dergisi Sayı 130
BSB Arşivi
Güverte
Bu haftaya kadar hep denizin üstünde olup bitenleri anlattık. Yukarıda ne kadar
uçsuz bucaksız bir manzara varsa, bu denizin derinlerinde de o kadar geniş.
Üstelik daha renkli, daha canlı ve sessiz... Gittikçe artan deniz kirliliği,
yanlış balık avcılığı, su altı zenginliklerini yok ediyor. Gelişmiş ülkeler su
altı çalışmalarına elli yıl önce başlamış ve büyük ölçüde tamamlamış. Bütün
görüntüler saptanmış. Fakat Türkiye'de durum böyle değil.
Su altı belgesel yapımcısı Haluk Cecan, kamerasıyla yıllardır deniz diplerinde
dolaşıyor. Geçtiğimiz günlerde bir belgesele daha imza attı. TRT ekranlarında
izlenecek olan ‘‘Mavi Güneyden Yeşil Adaya’’ adlı belgeseli sizi de farklı bir
dünyaya götürecek.
Gittikçe artan deniz kirliliği, yanlış balık avcılığı, su altı zenginliklerini
yok ediyor. ‘‘Bütün bunlardan dolayı Karadeniz ve Marmara harcandı, Ege ve
Akdeniz'de de geç kalmamalıyız,’’ diyor. Haluk Cecan su altı dünyasının çok
zengin olduğunu, bu dünyanın bir an önce görüntülenmesi gerektiğini vurguluyor.
Gelişmiş ülkeler su altı çalışmalarına elli yıl önce başlamış ve büyük ölçüde
tamamlamış. Bütün görüntüler saptanmış. Fakat Türkiye'de durum böyle değil.
Cecan ‘‘Batıklarla ilgili çalışmalar yapılıyor ama canlılarla kimse
ilgilenmiyor. Su altında yaşayan canlıların görüntülerinin toplandığı bir cilt
Türkiye'de mevcut değil. Üniversitelerde bile canlıları Kara kalem
çalışmalarıyla anlatıyorlar. Bütün bu çalışmalar çok zaman ve çok yatırım
gerektiriyor. Böyle olunca da bu işe ilgi en az seviyede kalıyor. Halbuki tüm
yok etme çabalarımıza rağmen su altı zenginlikleri konusunda oldukça
şanslıyız.’’
Sualtının Yönetmeni
Cecan'ın çocukluğu Moda ve Kalamış'ta geçti. Tabii o zamanlar Marmara Denizi bu
kadar kirli değildi. 14-15 yaşlarındayken bir arkadaşından satın aldığı bir film
makinesiyle ilk kısa su üstü çekimlere başladı. Ama denizin içindeki dünya onu
daha çok çekti. O yıldan sonra her yıl üç beş ay Ege ve Akdeniz'de dalmaya
başlayan Cecan hayatına film ve fotoğrafı da soktu.
1988 yılında Orhan Tuncel ile birlikte çalıştı ve ilk Türk su altı belgeseli
olan ‘‘Seyir Günlüğü’’nü hazırladı. Bu belgesel, İstanbul'dan Bodrum'a kadar
Süren bir yolculuğun su altı ve su üstü görüntülerinden oluşuyordu. Kısa sürede
belgesel dünyasının ayrılmaz ikilisi olarak anılan Haluk Cecan ve Orhan Tuncel,
‘‘Marmara Takım Adaları’’, ‘‘Mavi Derinliğin Dişleri’’, ‘‘Sessiz Dünyada
Gezintiler’’ imzalarını taşıyan belgesellerden bir kaçı. Cecan'ın Türkiye'de ve
Uluslararası Film Festivalleri'nde su altı görüntü yönetmenliği dalında ödülleri
de var.
Terimler
Denizci olanların zaten bildiği bu terimlerin bir çoğuyla günlük yaşantımız içinde sıkça karşılaşıyoruz. Amatör Denizcilik kitabında yer alan, bir amatör denizcinin ilk karşılaşacağı terimlerden örnekler veriyoruz.
Alesta- Hazır ol anlamında uyarı kumandasıdır.
Aganta- Halatı tut, bırakma!
Mola- Halatı bırakmak, salmak.
Fora- Halatı bağlı olduğu yerden çözmek, çıkarmak.
Volta- Halatı bir babaya sararak bağlamak.
Vira- Vinç ya da ırgatla, halatı, zinciri çekmek.
Mayna- Bir yükü aşağı indirme, aşağıya doğru yavaşça bırakmak için verilen emir.
Hisa- Bir şeyi kaldırmak, yelkeni basmak.
Kaynak
Selcen Tanınmış, Ümit KÜRÜZ, Hürriyet Gazetesi