Mavi Güney'den Yeşil Ada'ya




Yapım Tarihi - 1999
Süre - 00:33:00
BSB Arşiv No - 421
Bölüm Sayısı - 13
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Çekim Mekanı - Akdeniz ve Kıbrıs Adası

Yönetmen - Orhan Tuncel
Yapımcı - Orhan Tuncel, TRT İstanbul TV
Su Altı Kameramanı - Haluk Cecan
Dalış Ekibi - Güngör Muhtaroğlu, Tamer Çetin, Yalçın Uras

Belgesel, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin sualtı ve su üstü güzelliklerini izleyiciyle buluşturuyor. Belgeselde Bizans ve Osmanlılardan kalan pek çok antik kalıntıya ve deniz canlıların yaşamına ilişkin görüntüler yer alıyor. Belgeselde 15. yüzyıldan kalan bir Venedik batığı ve Girne açıklarında Milli Parkta yer alan Lagoslarla ilgili çekimler yer almakta.


Kaynak
TRT Radyo Televizyon Dergisi Sayı 130
BSB Arşivi









Güverte

Bu haftaya kadar hep denizin üstünde olup bitenleri anlattık. Yukarıda ne kadar uçsuz bucaksız bir manzara varsa, bu denizin derinlerinde de o kadar geniş. Üstelik daha renkli, daha canlı ve sessiz... Gittikçe artan deniz kirliliği, yanlış balık avcılığı, su altı zenginliklerini yok ediyor. Gelişmiş ülkeler su altı çalışmalarına elli yıl önce başlamış ve büyük ölçüde tamamlamış. Bütün görüntüler saptanmış. Fakat Türkiye'de durum böyle değil.

Su altı belgesel yapımcısı Haluk Cecan, kamerasıyla yıllardır deniz diplerinde dolaşıyor. Geçtiğimiz günlerde bir belgesele daha imza attı. TRT ekranlarında izlenecek olan ‘‘Mavi Güneyden Yeşil Adaya’’ adlı belgeseli sizi de farklı bir dünyaya götürecek.

Gittikçe artan deniz kirliliği, yanlış balık avcılığı, su altı zenginliklerini yok ediyor. ‘‘Bütün bunlardan dolayı Karadeniz ve Marmara harcandı, Ege ve Akdeniz'de de geç kalmamalıyız,’’ diyor. Haluk Cecan su altı dünyasının çok zengin olduğunu, bu dünyanın bir an önce görüntülenmesi gerektiğini vurguluyor.

Gelişmiş ülkeler su altı çalışmalarına elli yıl önce başlamış ve büyük ölçüde tamamlamış. Bütün görüntüler saptanmış. Fakat Türkiye'de durum böyle değil. Cecan ‘‘Batıklarla ilgili çalışmalar yapılıyor ama canlılarla kimse ilgilenmiyor. Su altında yaşayan canlıların görüntülerinin toplandığı bir cilt Türkiye'de mevcut değil. Üniversitelerde bile canlıları Kara kalem çalışmalarıyla anlatıyorlar. Bütün bu çalışmalar çok zaman ve çok yatırım gerektiriyor. Böyle olunca da bu işe ilgi en az seviyede kalıyor. Halbuki tüm yok etme çabalarımıza rağmen su altı zenginlikleri konusunda oldukça şanslıyız.’’
 
Sualtının Yönetmeni

Cecan'ın çocukluğu Moda ve Kalamış'ta geçti. Tabii o zamanlar Marmara Denizi bu kadar kirli değildi. 14-15 yaşlarındayken bir arkadaşından satın aldığı bir film makinesiyle ilk kısa su üstü çekimlere başladı. Ama denizin içindeki dünya onu daha çok çekti. O yıldan sonra her yıl üç beş ay Ege ve Akdeniz'de dalmaya başlayan Cecan hayatına film ve fotoğrafı da soktu.

1988 yılında Orhan Tuncel ile birlikte çalıştı ve ilk Türk su altı belgeseli olan ‘‘Seyir Günlüğü’’nü hazırladı. Bu belgesel, İstanbul'dan Bodrum'a kadar Süren bir yolculuğun su altı ve su üstü görüntülerinden oluşuyordu. Kısa sürede belgesel dünyasının ayrılmaz ikilisi olarak anılan Haluk Cecan ve Orhan Tuncel, ‘‘Marmara Takım Adaları’’, ‘‘Mavi Derinliğin Dişleri’’, ‘‘Sessiz Dünyada Gezintiler’’ imzalarını taşıyan belgesellerden bir kaçı. Cecan'ın Türkiye'de ve Uluslararası Film Festivalleri'nde su altı görüntü yönetmenliği dalında ödülleri de var.

Terimler

Denizci olanların zaten bildiği bu terimlerin bir çoğuyla günlük yaşantımız içinde sıkça karşılaşıyoruz. Amatör Denizcilik kitabında yer alan, bir amatör denizcinin ilk karşılaşacağı terimlerden örnekler veriyoruz.
Alesta- Hazır ol anlamında uyarı kumandasıdır.
Aganta- Halatı tut, bırakma!
Mola- Halatı bırakmak, salmak.
Fora- Halatı bağlı olduğu yerden çözmek, çıkarmak.
Volta- Halatı bir babaya sararak bağlamak.
Vira- Vinç ya da ırgatla, halatı, zinciri çekmek.
Mayna- Bir yükü aşağı indirme, aşağıya doğru yavaşça bırakmak için verilen emir.
Hisa- Bir şeyi kaldırmak, yelkeni basmak.



Kaynak
Selcen Tanınmış, Ümit KÜRÜZ, Hürriyet Gazetesi