Yapım Tarihi - 1989
Süre - 00:25:21
Format - Belgesel, Renkli, Betacam
Bölüm Sayısı Süresi - 14 x 25’
İlk Yayın Tarihi - 03.07.1989
Yönetmen - Raşit Demirtaş, A. Yağmur Tunalı
Yapımcı - Raşit Demirtaş, A. Yağmur Tunalı
Yapım Yardımcısı - Deniz Çubukçu
Yönetmen Yardımcısı - Deniz Çubukçu
Kameraman - Çetin İmir, Hüseyin Aksoy Bülent Yıldız, Tuğer Saygılı Sarper Hokna, Ethem Tanış Halil Elmas, Zeki Aslantürk
Sinan Aydoğan, Şerafettin Göker Turgut Salacan, Ömer Faruk Sorak Ege Ellidokuzoğlu Osman Özet, Hikmet Koç, Harun
Ulubayram, Mehmet Gülmez, Alaaddin Arda
Sesçi - Murat Saltık, Harun Kabasakal Muammer Aktel, Atilla Aslan Hüseyin Altıntaş, Engin Apak Cengiz Şenel, Tansel
Doğan Aytekin Kabadere, Hayati Aydın Murat Dağer, Bünyamin Karaali İlhami Büyüktuna Mehmet Ali Uzuncular
Kurgu - İsmail Keten, Ahmet Coşar Sinan Özer, Ali Kiremitçi Mustafa Turgut Ahmet Nihat Ataoğlu Ahmet Akoğuz, Şefik Bal
Zafer Dinler, Necdet Teber Metin Aydoğan, Necati Var Refik Atay, Hamdi Asil, Necdet Tezcan, İbrahim Gümüşay Mustafa Ünal
Danışman - Halil Açıkgöz
Seslendiren - A. Yağmur Tunalı, Zeynep Bilge, Fulya Karataş, Tendü Koşal, Müge Oruçkaptan, Canan Kumbasar, Bilge Tamer
14 bölümlük biyografik belgesel.
Bu belgeselde
sanatçıların yanı sıra ilim ve fikir adamlarımız tanıtılmaktadır.
Yirmi sanatçı hakkında bilgi verilmektedir.
1. Bölüm: “Ord. Prof. Dr. Sadi IRMAK” 1904’de Konya Seydişehir’de doğan, hukuk fakültesine devam ederken 1924’de
devletçe Berlin’e gönderilen, orada tıp ve biyoloji öğrenimi yapmış olan Ord. Prof. Dr. Sadi IRMAK’ın hayatı
anlatılmaktadır. Belgeselde, Sadi IRMAK’ın 1943’te Konya Milletvekili seçilmesi, 1945-1948 yılları arasında Çalışma
Bakanlığı yapması, 1974’de kontenjan senatörü seçilmesi ve 17 Kasım 1974-31 Mart 1975 arasında Başbakanlık yapması konu
edilmektedir. Programa Sadi IRMAK, Ekrem Kadri UNAT ve Prof. Dr. Hikmet AYTUĞ katılmaktadır.
2. Bölüm: “Prof. Dr. Saadet ÇAĞATAY” tanıtılmaktadır. 1907 doğumlu, Türk Dili Profesörü ve Kazan Tatar Türklerinin Milli
Hareket Lideri Ayaz İSHAKİA’nın kızı, Türkolog, Türkiye’de Türkolojinin gelişmesi için önemli çalışmalar yapmış olan
ÇAĞATAY’ın çocukluğunun göçlerle, sürgünlerle geçtiği, 12 yaşında Avrupa’ya geçerek babasının yürüttüğü istiklal
çalışmalarında yer aldığı ve eserleri anlatılmaktadır. Ölümünden önce kendisi ile yapılmış röportajın yer aldığı
programa Müsdecip ÜLKÜSAL, A. Bican ERCİLASUN ve Kemal ERASLAN katılmakta ve ÇAĞATAY hakkındaki görüşlerini
aktarmaktadır.
3. Bölüm: “Ömer Asım AKSOY” 1898 yılında Gaziantep’te dünyaya gelen, ilk ve orta öğrenimini Gaziantep’te tamamlayarak
uzun bir süre memurluk ve öğretmenlik yaptıktan sonra girdiği İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitiren (1928),
savcılık, avukatlık, öğretmenlik yapan, Türk Dil Kurumunda görev alan, yazdığı ve yazılmasına öncülük ettiği kitaplarla
bir dilbilimci olarak tanınan ve milletvekilliği (1935-1950) yapmış olan Ömer Asım AKSOY’un hayatı konu edilmektedir.
Belgeselde, AKSOY’un “Gaziantep Ağzı” konusundaki üç ciltlik eseri, dil ve folklor alanlarında sürdürdüğü çalışmaları
hakkında bilgiler de verilmektedir. Programa; Ömer Asım AKSOY, Prof. Dr. Berke VARDAR, Prof. Dr. Tahsin YÜCEL
katılmaktadır.
4. Bölüm: “Zeki Ömer DEFNE” 1903’te Çankırı’da doğan, öğrenimini Ankara’da İlk öğretmen Okulu’nda tamamlayan, İ.Ü.
Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdikten sonra (1939) Kabataş ve Galatasaray Liselerinde öğretmen
olarak çalışmaya başlayan, halk edebiyatına bağlı hece ölçüsünde şiirler yazan, yurt güzellemeleriyle tanınan Zeki Ömer
DEFNE’nin hayatı, kişiliği ve eserleri ele alınmaktadır. Programa Zeki Ömer DEFNE, Sadık TURAL ve Mehmet ÇINARLI
katılmaktadır.
5. Bölüm: “Cevad Memduh ALTAR” Liseyi İstanbul’da bitirdikten sonra 1922 yılında Almanya’ya Leipzig Konservatuarı’nı
gitmiş, 1927 yılında mezun olmuş ve Türkiye’ye dönmüş olan, Türk müzik tarihçisi, eğitimci ve yönetici, Cumhuriyet
döneminin önde gelen aydınlarından ALTAR’ın müzikoloji alanındaki özgün yaklaşımı daha çok opera tarihi, sanat
felsefesi, müzik estetiği üzerine olan eserleri, hayatı, kişiliği kendisi ile yapılan röportajla ele alınmaktadır.
Programa, Cevad Memduh ALTAR, Kerim SİLİVRİLİ ve Çetin IŞIKÖZLÜ katılmaktadır.
6. Bölüm: “Halil Vehbi ERALP” 1907 Selanik’te doğan, İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdikten sonra Avrupa talebe
sınavlarında başarılı olarak devlet tarafından Fransa’ya gönderilen ve burada bir yıl Bordeaux’da felsefe bölümüne devam
eden, felsefe öğretmeni, felsefe, sosyoloji ve mantık alanlarında konferanslar veren, edebiyat fakültesi dekanlığı
yapmış Halil Vehbi ERALP’ın hayatı, kişiliği ve eserleri konu edilmektedir. Programa H. Vehbi ERALP, Arslan KAYNARDAĞ ve
İsmail TUNALI katılmaktadır.
7. Bölüm: “Ord. Prof. Dr. Reşad KAYNAR” 1910 yılında Üsküdar’da doğan, Cumhuriyet tarihini en iyi bilen, Ulu Önder
ATATÜRK’e gönülden bağlı, hukukçu ve felsefeci, Atatürk Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Üyesi, bütün yaşamı boyunca insanları
aydınlatmayı meslek edinmiş bir bilim adamı, ender rastlanan bir kişilik olan Reşad KAYNAR’ın hayatı ve eserlerinin konu
edildiği programa; Reşad KAYNAR, Ömer Faruk BATUREL ve Selahaddin Sulhi TEKİNAY katılmaktadır.
8. Bölüm: “Orhan Saik GÖKYAY” 1902 yılında İnebolu’da doğan, 2 Aralık 1994 tarihinde İstanbul’da ölen, Ankara
İlköğretmen Okulu’nu, İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitiren, Kastamonu, Edirne, Ankara,
Eskişehir, Bursa, Malatya ve İstanbul’da edebiyat öğretmenliği, Devlet Konservatuarı Müdürlüğü, İngiltere’de öğrenci
müfettişliği ve okutmanlık yapan Orhan Şaik GÖKYAY’ın hayatı ve eserleri anlatılmaktadır. Programa, Cemal KAFADAR,
Gündağ KAYAOĞLU, Filiz ÇAĞMAN, Günay KUT ve O. Şaik GÖKYAY katılmaktadır.
9. Bölüm: “Burhan ARPAD” 19 Mayıs 1910’da Mudanya’da doğan, 3 Aralık 1994’te İstanbul’da ölen, Rehberi Tahsil Numune
Mektebi ve Orta Ticaret Mektebi’nde okuduktan sonra babasının erken ölümü üzerine genç yaşta hayata atılan, sinema
makinistliği (1925-1928), Tekel Cibali Tütün Fabrikası’nda muhasebe memurluğu (1928-1935), Tekel Genel Müdürlüğü’nde
mutemetlik (1936-1943), “Memleket”, “Hürriyet” ve “Vatan” gazetelerinde muhabirlik (1947 -1962) yapan, basın şeref kartı
sahibi gazeteci, yazar ve çevirmen, Berlin Film Festivali üyeliği yapan, Türk Dil Kurumu Ödülü alan Burhan ARPAD’ın
hayatı, kişiliği ve eserleri anlatılmaktadır. Programa; Burhan ARPAD, Doğan HIZLAN ve Çelik GÜLERSOY katılmaktadır.
10. Bölüm: “İzzeddin ÖKTE” tanıtılmaktadır. 1910 doğumlu, babası gibi müzisyen olan ve onun tarafından yetiştirilen,
tanbur sanatçısı, Tanburi Cemil Bey’den sonra 20. yüzyılın en önemli ve üslup sahibi tanburilerinden olan, pek çok
önemli ismi yetiştiren, geliştirdiği üslupla adından söz ettiren ÖKTE’nin yaşamı ve hayat tarzının anlatıldığı programa
İzzeddin ÖKTE, Aleaddin YAVAŞÇA, Nedim İÇÖZ ve Nevzat ATLIĞ katılmaktadır.
11. Bölüm: “Prof. Dr. İbrahim YASA” tanıtılmaktadır. Öğretmen kökenli sosyolog, Siyasal Bilimler Fakültesinde
akademisyen olan, köyden kente göç, gecekondu ve aile sosyolojisi üzerine çalışmalar yapan YASA’nın hayatı ve mesleki
çalışmaları ele alınmaktadır. Programa Sema KUT ve Özer OZANKAYA katılmaktadır.
12. Bölüm: “Nadir Nadi ABALIOĞLU” tanıtılmaktadır. 1908 Fethiye doğumlu, gazeteci, yazar, “Cumhuriyet” gazetesi kurucusu
Yunus Nadi ABALIOĞLU’nun oğlu olan, babasının ölümü ile gazetenin başına geçen ve başyazarlığını yapan, aynı zamanda
sosyoloji öğretmenliği ve milletvekilliği yapan ABALIOĞLU’nun yaşamı konu edilmektedir. Nadir Nadi ABALIOĞLU’nun
Avusturya’daki tahsili sırasında Cumhuriyet muhabiri olarak mesleğe adım attığı anlatılmakta ve 1936 yılından beri
günlük gazete çıkarma temposu içinde yaşayan Nadir NADİ’nin de bulunduğu programa , Hasan CEMAL, Faruk YENER ve Metin
TOKER katılmaktadır.
13. Bölüm: “Münevver AYAŞLI” tanıtılmaktadır. 1906 yılında Selanik’te doğan, yaklaşık bütün bir asra tanıklık eden
Münevver AYAŞLI’nın hayatı ve kişiliği konu edilmektedir. Romanlarında Osmanlı kültür ve medeniyetinin tasvirini yapan,
günlük gazete yazıları yazan Münevver AYAŞLI’nın İstanbul’u tarihi kimliği ve coğrafi dokusuyla çok iyi bilen, anlayan
ve seven bir kişi olduğu, koskoca bir imparatorluğun çöküşüne, yeni bir devletin doğuşuna, bir kültürün, bir hayat
tarzının, bir estetiğin, bir terbiyenin yok oluşuna her anını derinden yaşayarak şahit olmuş son Osmanlılardan biri
olduğu anlatılmaktadır. Kendisinin, Abdullah UÇMAN, Ergün GÖZE ve İlhan AYVERDİ’nin katıldığı programda AYAŞLI’nın
eserlerine de yer verilmektedir.
14. Bölüm: “Rakım ÇALAPALA” tanıtılmaktadır. 1909 İstanbul doğan, gazeteci, öğretmen, dergi yayıncısı, ders kitabı, halk
için romanlar, çocuk öykü ve romanları yazan ve yayınlayan, eserleri sinemaya uyarlanan ÇALAPALA’nın hayatı, kişiliği ve
yazarlığı ele alınmaktadır. Rakım ÇALAPALA, İstanbul Lisesi’ni ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirmiş, lise
öğrencisiyken “Yarın” gazetesinde gazetecilik yaşamına atılmış, daha sonra ise “Son Posta” ve “Akın” gazetelerinde
yazmış ve 1936’da Türkiye Yayınevi’ne girerek, orada “Yavrutürk” ve “Çocuk Haftası” dergilerini yönetmiştir. “Resimli
Hayat”, “Yedigün” ve “Karikatür” dergilerinde de çalışan ve çok sayıda ders kitabı yazan ÇALAPALA’nın katıldığı programa
ayrıca Nehar TÜBLEK, Nezihe ARAZ ve Mazhar APA konuk olmaktadır.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ