Kitaplar




Hayat Veren Bakire
Yazar - İsmet Yazıcı
Yayınevi - Potkal Kitap Yayınları
Hamur Tipi - Şamua
Ebat - 17 x 24,5
İlk Baskı Yılı - 2021
Baskı Sayısı - 1. Basım
Dil - Türkçe
Barkod - 9786058009646



Gündelik yaşamın, ruhumuzla temas etmeye olanak vermeyen ritminde, içine savrulduğumuz koşuşturmanın, bitimsiz kırgınlığın, hüznün ya da coşkunun arasında, “yarım kalmışlık” duygusu belki de en sessiz ortak paydasıdır “insan” olmanın. Bir türlü kurtulamadığımız bu duygunun, sahneyi saygıyla terk ettiği bir zaman dilimi yaratıyor bu kitap. Bilindik, tanıdık bir kalıba uymayan; efsunlu, şahane bir anlatım.

Ateşin yaktığı, rüzgârın külünü savurduğundan artakalan nedir? Anlatılamaz olandır, dile gelemeyen. “Başlangıcı bir veda” dile gelemese de bir öyküsü olanın; kasırgaların efendisinin, dağ meltemi postunda ama mühürlü bir ağızla anlatıldığı satırlar. Ancak “renklerin ritmine” uyabilenlerin, “artık bir bir daha iki” diyemeyenlerin, “Hayy’dan alıp Hû’ya” dönebilenlerin taçlı öyküsü.

Bedensiz kucaklaşmaların, burun direği sızlatan kavuşmaların şahidi olan dişil yanımdan lütuf kadim dostum İsmet Yazıcı, aklım sustu, ruhum tüllendi; satırlardan nasıl akabilir böyle bir şölen! – Dr. Gülgün Türkoğlu Pagy







Bilincin Haritası
İsmet Yazıcı
Yayınevi - im yayın tasarım
10,5x18cm, 120 sayfa, 2. Hamur
İstanbul, Kasım 2003, 1. Baskı

Duraksız Yolculuklara Çıkmış
An’daki Yolcular İçin

Bilinç, bilginin ruhudur; en derinlerde gizlenmiş, üstü zaman tortusuyla kaplanmış o tek ve anahtar olan bilginin. Bize doğuştan verilmiş olan, fakat yaşayarak kaybettiğimiz şeyin... Dünyaya açıldıkça, o kaynakla bağımızı kaybederiz; kavradığımız her şeyin o çekirdeğin bir parçası olduğunu unuturuz. Tek şey ve her şey olduğumuzu. Böylece yalnız kalırız. “Acı” bu yarım bırakılmışlığın, parçalanmışlığın adıdır. Ve öbür yarımızı aramak için, yeniden yollara düşeriz. Oysa gerçek elimizde, içimizdedir. O bilgiye ulaştığımız an, her şeyin bir parçası olduğumuzu da kavrarız - Ağacın, çiçeğin, rüzgarın ve öteki bütün insanların. Ama çilesiz, o bilgiye ulaşılmaz. Kaybetmek ve arayış, yaşamın tek ve gerçek oyunudur.

İsmet Yazıcı, gizemli işaretlerini buldukça sürdürebileceğimiz, bir bilinç yolculuğuna çağırıyor okuyucuları; varlık bilincinin haritasında gezdiriyor. Metaforlar ve gizlerle dolu karmaşık yolları, kadın sabrıyla ilmek ilmek çözmeye çalışarak, bilgi, ruh ve görselliği örnek bir çabayla birleştirerek. Bu evrensel coğrafyada yaşanmış ve yaşanacak her şeyin anlamlandırılmasında zemin oluşturacak bir kolektif bilinçaltının da haritası bu... Arayış tragedyasını, ölümsüzlük tutkusunu bu büyük duygulara yaraşır bir incelikle anlatan sözcükler bunlar; görüntünün ve bilginin ötesini gösteren yol haritaları...

Balkan Naci İslimyeli




Kitle İletişiminde İmaj
İsmet Yazıcı
Yayınevi - im yayın tasarım
10,5 x 18 cm, 200 sayfa, 2. Hamur
İstanbul, 1997, 1. Baskı


Bilinç Endüstrisinin Tapınaklarına Bir Yolculuk
Şamanlar, firavunlar, rahipler, biliciler, yöneticiler sıradan insanların karşısına tarih boyunca hep simgesel donanımları ile çıktılar. Donanımları olan bu simgeler onların doğa üzerindeki egemenliklerini, kılıçlarının üstünlüğünü, sürülerden ya da topraktan oluşan servetlerinin üstünlüğünü dile getiriyor ve sıradan insanlar karşısındaki konumlarının erişilmezliğini, değiştirilmezliğini söylüyordu. Bu simgesel donanımları, sıradan insanların gözünde onların egemen konumlarını meşrulaştırmaya yarıyordu.

Sıradan insanlar ise, tarihin uzunca dönemleri boyunca değiştiremedikleri gerçeklerini gündelik hayatlarının algılama biçimi içinde olumlar gibi görünseler de bir kırgınlığı, bir arayışı dile getiren çabalar içindeydi. Üst’leri olanların simgesel donanımlarını paylaşma eğilimleri yalnızca bir boyun eğme, yalnızca bir olumlama eylemi değil; değiştiremedikleri gerçekliğin aşılması yönünde saklı bir umudu, isteği de dile getiriyordu.

İsmet Yazıcı, sıradan insanların bu uzun serüvenini ve bu serüvende izleyebileceğimiz ideolojinin gündelik hayatın üslûbu ile sistemin nasıl yeniden-üretiminde yeraldığını anlatıyor. Duyarlı ve özenli incelemesiyle bize bu uzun sürmüş serüvenimizi fark ettirmeye çalışıyor. Bilinç Endüstrisi’nin tapınakların yerini aldığı günümüzde, ideolojik bir eleştirinin öncülüğünde bilimlerin ve tekniklerin hayata zenginlik kazandırabilmesi için bu farkındalığın önemi açık…

Prof. Dr. Ünsal Oskay





7 ARALIK 2003’DE, TRT 1’DE, NURSEL DURUEL’İN HAZIRLAYIP SUNDUĞU “YAYIN DÜNYASI” ADLI RADYO PROGRAMINDA YAPILAN RÖPORTAJ

Nursel DURUEL:
Merhaba, Bilincin Haritası sizin ikinci kitabınız, yayınlanan ikinci kitabınız. İlk kitabınız da kısa bir süre önce İM Yayınları tarafından yeniden basıldı.

İsmet Yazıcı:
Evet

Nursel DURUEL:
O Kitabın adı Kitle İletişiminde İmaj idi. Bilincin Haritası ikinci kitap oluyor, bu iki kitap hem yazılış nedenleri, hem içerikleri açısından elbette çok farklı biraz söz eder mi siniz?

İsmet Yazıcı:
Evet. Aslında farklı gibi görünse de, bir gerçeğin iki yüzü diyebiliriz. Kitle İletişiminde İmaj, benim master tezimdi ve imaj kavramını geçmişten bugüne incelemeye, irdelemeye çalıştım. Bugünü oluşturan imgeleri anlamaya çalıştım. Tam da o süreç içerisinde Bilincin Haritası oluşmaya başladı; yani birisi aslında görünen gerçek dünyayı kavramak için yola çıkılmış bir araştırma kitabı gibiydi. Diğeri daha farklı bir bilinç halinin kitabıydı; ama aslında iki kitabı birlikte okuduğunuzda hangisi gerçek, hangisi gerçek olmayan, hangisi düş, belki birbirine karıştırılabilir diye düşünüyorum. Çünkü bugün bize yaşatılan sanal dünya acaba gerçekten gerçeğimizi m; ya da Bilincin Haritası’nda yaşanılan düşlerde yola çıkılmış dünya acaba gerçekten hayal ürünü ve semboller yığını mı; kendi adıma söylüyorum; benim bile zaman zaman karıştırdığım bir şey bu.

Nursel DURUEL:
Bilinci Haritası’nı kısaca tanımlamak istersek, kitabın türünü belirlemek istersek ne deriz; tam olarak ben bilemiyorum doğrusu. Zaten sunuş yazısında sizde bu tanım zorluğundan söz etmişsiniz . Şöyle bir cümle var “Düşler vardı, Sözler sonra geldi; tanımlasam belki öykü derdim ama tanım zorluyor, tanım gereksiz” diyorsunuz. Yine de biz tanımlama merakındayız; bu kitabı nereye koyacağız?

İsmet Yazıcı:
Aslında bakarsanız ben hala da tanımlayamıyorum. Çünkü gerçekten de benim bildiğim tanımların içerisinde pek de yeri yok. Otuzbeş parça pasajdan oluşuyor. Pasajlar diyebilirim en fazla; bunların her biri, belki küçük kendi içerisinde öyküler gibi gözükse de öykü değil; her biri kendi bağımsızlığını taşıyor ama aynı zamanda, hepsi bir bütün oluşturan başka bir örgü içerisinde; dolayısıyla ben gerçekten tür olarak zorlanıyorum bir yerlere oturmakta.

Nursel DURUEL:
Elbette çok da gerekmiyor zaten. Türler kendi alanlarını, kendileri de yaratıyorlar zaman içerisinde. Zaten bütün türler arasında büyük, müthiş bir geçirgenlik de söz konusu onun için sizinki çeşitli türlerle iç içe geçebilecek çeşitli metinler toplamı diyebiliriz; bütünlüğü olan bir metinler toplamı. Bilincin Haritası, ince bir kitap elimize aldığımız zaman bakıyoruz küçük boyutlu bir kitap; ama okurundan, okurlarından çok emek isteyen bir kitap. Çünkü okuru bir iç yolculuğa çağırıyor; bilinç yolculuğuna çağırıyor, aynı zamanda da bilinç altının keşfine de çağırıyor; sormak, anlamak, kavramak gibi çok temel nedenleri var; dertleri var.

İsmet Yazıcı:
Bilincin Haritası’nın oluşum aşamasını belki bir parça tanımlamak gerekirse, şöyle bir halin diyelim pasajları bunlar. Uykuyla uyanıklık arası görülen düşlerden yola çıkarak hazırlanmış pasajlar bunlar. O gördüklerinizi, bir şekilde yazıya dökmeye, tanımlamaya çalışırken, aslında hem görürken, hem yazarken, kendi içsel yolculuğunuzu yapıyorsunuz. Dilerim okuyanlar için de böyle bir şey olur, okuyanlar da kendi derinliklerine girip, kendi farklı hallerinde, kendileriyle ilgili farklı sırları bulurlar. Çünkü insan muhteşem bir varlık yani bugüne kadar keşfedilebilmiş kısmı çok çok sınırlı belki kendi içimize döndüğümüzde, bu tür yolculuklarla kendi kendimizle ilgili daha fazla kilitleri çözebiliriz diye düşünüyorum. Çünkü her insan aynı zamanda kendinin kilidi ve anahtarı ve kendimizi ancak kendimiz çözebiliriz.

Nursel DURUEL:
Sizin TRT 2‘de yayınlanan belgesel programlarınızdan biri de aynı başlığı taşıyordu; onun adı da Bilincin Haritası idi. Bu programın hem yapımcılığını üstlenmiştiniz, hem metin yazarıydınız, hem yönetmeniydiniz; 4 bölümlük bir belgeseldi; kısa bir süre önce tekrar yayınlandı dimi ve bu belgeselle siz Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Sedat Simavi Ödüllerinin Televizyon Dalında Jüri Özel Ödülünü almıştınız. Şimdi benim sormak istediğim şöyle bir şey var; bu kitapla belgesel arasında başlık dışında bir ortak yan yada ayrım var mı; ikisi arasındaki daha doğrusu ilişki nedir?

İsmet Yazıcı:
Anladım. Bilincin Haritası aslında 7 yıl önce hazırlanmış bir dosyaydı; bugün yayınlanabildi. Bütün o yolculuk sırasında, aslında benim bir başka şansım oldu. Bir yanıyla da televizyon programı üretebiliyordum ve belgesel özellikle ilgi duyduğum alandı; dolayısıyla sembollerle ilgili belgesel dizileri yapmaya başlamıştım. O programın adı sanki Bilincin Haritası olması gerekiyordu; bir yanıyla öyle bir çağrışım var; ama temelde şunu söyleyebilirim, bu kitabın ruhu belki de Suretteki Sır’rın, Yedi-Veren Düşleri’nin, Bilincin Haritası’nın ve şimdi hazırladığım Yolcu dizilerinin ruhunu oluşturdu. Yani bu kitap onların temel ruhuydu; bir şekilde yazdıktan sonra tekrar kavrama çalışması içinde aslında sembolleri anlama yolculuğum başladı ve o sembolleri anlama yolculuğu, belgesele dönüştü böyle bir bağı var diyebilirim.

Nursel DURUEL:
Şu gözüküyor ki, siz en baştan daha master tezinizden başlayarak bir meselenin peşine düşüyorsunuz ve o böyle halka halka genişliyor ve onun peşinde siz, hem belgesel programlar yapıyorsunuz yapımcı olarak, metin yazarı olarak, yönetmen olarak; bir yandan da kitaplar oluşmaya başladı. Sonuç olarak ve devam edecek öyle anlaşılıyor. Belgesellere girmişken biraz onları tek tek hatırlatalım dinleyicilerimize; belki seyretmiş olanlar var, etmemiş olanlar var biraz anlatırsanız.

İsmet Yazıcı:
Suretteki Sırla başladı. Daha doğrusu şöyle söyleyeyim; ben belgesel olarak sembollerle ilgili bir proje önerdiğimde, aslında insanlar tereddüt ettiler yani soyut bir şeyin belgeseli nasıl olurdu. Hem zor bir şey hem de o güne kadar alışılmış olan hep gördüğümüz, gözün gördüğü şeylerin tanımı yada anlatımıydı. Halbuki biz görünmez bir dünyanın peşine düşüyorduk; sonuçta gerçeğin iki yüzü var aslında; bir şeyi anlamlandırırken biz görünen şey ve onun anlamıyla birlikte bir bütün addediyoruz, o anlamı biz eksik bıraktığımızda, yani soyut yüzü biz eksik bıraktığımızda, aslında gerçeği anlayamayız diye bir kaygım vardı ve o nedenle belgeselleri önermeye başlamıştım. İlk dizi, Suretteki Sır‘dı. 13 bölümdü, 1999 yılında yayınlandı; her bölümde bir nesneyi ve onun çağrıştırdığı anlamları anlatıyorduk.

Nursel DURUEL:
Mesela?

İsmet Yazıcı:
Maskeler, ayna, kapılar, anahtar,... Saat kavramından yola çıkarak zamanı sorguladık; pencere, köprü bütün bu nesneler hepsinden yola çıkarak ev yuva kavramını sorguladık, sonra arkasından Yedi-Veren Düşleri geldi. Orada da yedi bölümde, yedi renkte yedi rengin kültürlere bıraktığı izleri ve anlamları araştırmaya çalıştık. Tabi çok güzel yolculuklar bunlar; yani bütün o süreci, tarihsel süreci geçerken, aslında bugünü daha iyi anlamlandırma şansımız oluyor. Örneğin - Annemin neden kırk yaşından sonra kırmızı giymekten çekindiğini anlamaya başladım.

Nursel DURUEL:
Neden?

İsmet Yazıcı:
Cinsel çağrışımları da olan bir renk çünkü. Sonra Bilincin Haritası onun ardından geldi. Aslında bir bölümde Kültürlerde Oruç diye bir şey yapmıştım. Oruç kavramını anlatmıştık. Bilincin Haritası’nda da insanın 4 zamanını anlattık. Doğum, çocukluk gençlik geçişleri, olgunluk yaşlılık ve ölüm; döngüsel bir zamanı anlattık. Belki de Bilincin Haritası’nın en önemli yanı oydu ve bu kitabın sisteminde de o var. Bize anlatılan hep başlar ve biteriz; ama bütün kadim metinler bize söyler ki yaşam döngüseldir. Orada da aslında ölümle bitiyor gibi görünse bile bitmeyen bir şey olduğunu anlatmaya çalıştık.

Nursel DURUEL:
Şimdi tekrar kitaba dönersek, biraz önce siz kendinizde söylediniz otuz civarında metinden oluşuyor, ben sizin gibi pasaj demeyeceğim izninizle; onlar çünkü başlıkları da olan her birisi kendi içerisinde bütünlük taşıyan metinler ve her birisinin ilgilendiği, kurcaladığı başka bir tama var; başka bir şeyi kurcalıyor; ama bütün bunlar peş peşe gelip birleştikleri zaman, bir bütün oluşturuyorlar ve bilincin öyküsü diyebileceğimiz belki bir anlamda bir öykü oluşturuyorlar ve biraz önce söylediğiniz o döngüsellik kitapta da var. “Son söz” ilk önce ve “ilk söz” sonunda; ama zaten sonunda önünde çok da fazla fark etmiyor, bunlar bir birinin içine geçiyor. Kimi kez bu metinler kavramalar üzerinden yürüyor, kimi kez günlük yaşam parçacıklarından yola çıkıyor; ama sonuçta hepsi an’dan fışkıran bir düşünceler, algılar, anlamlar ve tekrar an’ın içinde toplanan anlamlar bütünü. Düş ve gerçek ayrımı üzerine değil, tersine düş ve gerçeğin iç içeliği üzerine kurulmuş biraz önce anlattınız ama ben biraz daha anlatmanızı isteyeceğim, neden böyle bir seçim; düş gerçek bütünlüğü?

İsmet Yazıcı:
Aslında belki kitabın oluşum deneyimi bunu getirdi. Yaşanılan halin deneyimi. O deneyimler yaşanırken insan şunu fark ediyor - düş ve gerçek dediğiniz şey bir birine karışabiliyor zaman zaman; yani hangisi gerçeğimiz, hangisi düşümüz bilemiyoruz. Örneğin rüyalar inceleniyor yıllardır. Bilim adamları inceliyor; onun nasıl bir hal olduğu, nasıl mekânlara, nasıl zamanlara gittiğimiz bilinmiyor. Hep şu sorulmuştur zaten bütün felsefelerde, gerçek dediğimiz acaba bu hayat mı, gözlerimizi açtığımızı zannettiğimiz zaman mı? Yoksa bambaşka yerlerde, başka gerçeklikler var mı? Burada ikisinin iç içe girmesi, benim o dönem belki bu soruyu kendi adıma, İsmet adına yeni yapıyor olmamdan kaynaklanıyor.

Nursel DURUEL:
O nedenle diyorsunuz. Şimdi kitapla biraz biçeminizden söz edelim. Kutsal kitap üslubunu çağrıştıran bir biçem kullanmışsınız. Dolaysız bir anlatım var. Çok kısa etkili cümleler kullanmışsınız, yer yer emir kipi, yer yer dilek kipi hakim; neden böyle bir üslup seçtiniz; neden kutsal kitap üslubu?

İsmet Yazıcı:
Aslında kutsal kitap üslubu mu bilmiyorum. Ben metin yazarken de mesela her seferinde her programın dilinin farklılaştığını düşünürüm; hatta öyle bir şeydir ki o, bir seri yaparsınız dört bölüm yada on bölümdür o her neyse, her bölüm anlattığı şeyin dilini verir; mesela doğumu anlatırken bambaşka bir dil gelir, bir ses gelir. Sesi ararsınız zaten metin yazmaya başlamadan önce, o sesin gelmesi gerekir diye düşünüyorum; o ses gelir ve sizi o bölümü yazdırır. Örneğin; 2. bölümün sesi Bilincin Haritası’nda çok farklıydı; 4 çok farklıydı; yani biraz o hissedişle ilgili; aslında bakarsanız bu kitabın içerisindeki pasajların yada metinlerin diğer bölümlerle kendi içerisinde dil farklılıkları zaman zaman oluştu. O hal, kendi dilini veriyor ve o dil oluşuyor, öyle geliyor. Özel bir seçim değil.

Nursel DURUEL:
Kitap da bu metinlerde kişi adları yok; kadın, erkek, çocuk gibi mavi adam gibi belirteçler kullanmışsınız; ama kitap boyunca kitabın arkasındaki ses, konuşan, bir kadın. Bu bana çok ilginç geldi; düşleriyle konuşan, düşlerindekilerle konuşan bir kadın sesi, bunun bunu da bir nedeni olmalı.

İsmet Yazıcı:
Çünkü o düşleri gören kadındı ve bendim; sonuçta bir erkeğin ağzından onları anlatamazdım ve aslında bütün bir tarih boyunca kadınlara da çok haksızlık edildiğini, çok susturulduklarını zannediyorum ve bilginin en önemli yanının kadında kaldığını, eksik kaldığını düşünüyorum. İki bilgi bir araya geldiği, bütün olduğu zaman anlam kazanıyor; kadının ve erkeğin bilgisi; bu erkekler içinde faydalı bir şey dünyayı daha güzelleştirebiliriz.

Nursel DURUEL:
Çok su yüzüne çıkmış olan erkek bilgisinin yanında çok geride tutulmuş olan ve kadınlarda birikmiş olan bilgi.

İsmet Yazıcı:
Tarih boyunca baktığımızda inanılmaz şeyler yaşıyor kadınlar sadece evlerine kapatılmıyor. Şeyi merak ediyorum; örneğin neden hiç düşünürler arasında kadınların adlarını duyamıyoruz çok fazla; neden bütün tarihe baktığımızda bilim dünyasında kadının adını çok fazla duyamıyoruz yada başka alanlarda; kendimizle ilgili bir eksiklik olduğunu düşünmüyorum; sonuçta bambaşka bir ideolojinin getirdiği bir durum.

Nursel DURUEL:
Zaten zannediyorum siz daha çok rastlamış olabilirsiniz bu çalışmalarınız içerisinde kadın diliyle uğraşanlar çoğaldı.

İsmet Yazıcı:
Evet, bu da çok güzel geliyor bana.

Nursel DURUEL:
Kitapta, Bilincin Haritası’nda, zaman ve mekan belirteçleri de yok. Diyelim ki sabah, öğlen, akşam gibi zaman belirten belirteçler var; ama bu tarih yok hangi sabahtı, hangi akşamdı. 1000 yıl öncemiydi, şimdimiydi, gelecekte mi bu da yok. Böylece çok geniş bir zamana yayılmış oluyor her şey ve bu seçim bu geniş zamanı yakalamak kaygısından mı kaynaklanmıştı?

İsmet Yazıcı:
Sembollerin peşine düşüp bir şeyler yapmaya onları kavramaya çalışmaya başladığınızda, -kavrayamıyorsunuz çünkü; sonsuz, hakikaten sonsuzluk diye bir şey varsa, onu ben sembollerde görüyorum- bunların garip bir şekilde zamansız olduklarını hissediyorsunuz. Örneğin; bütün kadim semboller, belli zamanlarda, belli anlamlarla yüklenmiş ama onlar bir araya getirildiklerinde, her dönem, her zaman yeniden okunduklarında, her seferinde farklı şeyler ifade edebiliyorlar size. Geçmiş bilgiyi getirirlerken hem de aynı zamanda bir şekilde kendilerini sonsuz kılıyorlar. Sonuçta kitabın içindeki örgü sembollerin etrafında döndüğü için, orada da zamansızlık duygusu yaratılıyor; mecburen yaratılıyor. Kendi dilini veriyor.

Nursel DURUEL:
Hava, Su, Toprak, Ateş ana elemanlar sık sık tekrarlanıyor bu metinlerde; ama her tekrarda müthiş bir imge zenginliği kazanıyor; bu imge zenginliğinin oluşmasında yazar olarak sizde ikili çalışmanın, yani hem görsel çalışmanın hem yazılı çalışmanın birbirleriyle etkileşimi nasıl oldu?

İsmet Yazıcı:
Aslında bakarsanız yönetmenlik deneyimi çok fazla katkı koydu bu kitaba diyebilirim. Çünkü gördüğünü yada hissettiğini tanımlamayla ilgili bütün yaptığımız iş; dolayısıyla burada da bütün görüleni bir şekilde yazıya aktarmak sorumluluğundan doğan bir bütünlük bu . Yönetmen olmasaydım bilmiyorum yada belki de daha farklı bir gözlemle yeniden yapabilir miydim. Ama yönetmenliğin çok büyük bir katkısı olduğunu zannediyorum.

Nursel DURUEL:
Metninize katkısı oldu ama, metinleri de siz yazdığınıza göre, bana kavramsal düzeyde görüntünün oluşması zihinlerde onun oluşturulması çok zor geliyor.

İsmet Yazıcı:
Aslında çok hayal kuran bir çocuktum yani bütün çocukluğum hayallerle geçti, hatta şimdi de onun belki de çocukluktan gelen bir avantajı da var.

Nursel DURUEL:
Yani siz kolay hallediyorum diyorsunuz

İsmet Yazıcı:
Kolay hallediyorum.

Nursel DURUEL:
Kavramları görselleştirmekte zorlanmıyorum diyorsunuz

İsmet Yazıcı:
Çok keyif alıyorum hatta görünen bir şeyi görselleştirmek belki daha zor gelebilir diye düşünüyorum.

Nursel DURUEL:
Daha önce de söyledik; kitap boyunca rüyalarda konuşan rüyalarındakilerle konuşan bir kadın var bu kadın kendini Dafne’nin ikizi olarak bize tanıtıyor bir anlamda da ama, Dafne bir mitoloji kahramanı tabi diyeceksiniz ki bu kitapta bütün mitolojilere gönderme var Mısır’a başka kültürlerin mitolojilerine göndermeler var; neden Dafne?

İsmet Yazıcı:
Şimdi belki de orada tek ismi geçen Dafne. Tabi ki biraz öncede söyledik ne gerçek bilemiyoruz. Ben hala kendi adıma tanımlayamıyorum ama, gerçek diye tanımladığımız dünyanın içinden bir kişiydi Dafne; tanıştığım biriydi, gerçek birisiydi. Bir yolculuğa çıktığınızda bazen her zaman şeyi karşılaştığınız insanla bağınızı fark edemiyorsunuz; zaman zaman kaçırdığınız insanlar oluyor. Dafne’yle bizim bir şansımız vardı; biz bir birimizi aynı anda gördük karşılaştık ve şans olarak fark edip bir birimizle ilgili bilgi alışverişimizde çok yoğun şeyler yaşadık. Orada ikiz gibi görünen Dafne aslında bütün insanlarla yaşadığımız bir şey. Yani sizinle de biz bir arada çok güzel şeyler üretebiliriz yada bilgimizi açığa çıkarabiliriz yada bir başkasıyla. Dafne o anda karşılıklı olarak birbirimizin bilgisini açığa çıkarmamıza yardımcı olabileceğimiz bir karşılaşmanın arkadaşıydı diyebilirim. O an Dafne vardı ama herkesle aynı şey yaşana bilir.

Nursel DURUEL:
Yani bir mitolojik bağ burada aramam çok da doğru değil diyorsunuz. İsmet, sanki sözünü çok fazla kullanmışsınız bu kitapta en sık tekrarlanan sözcük sanki, yani oldu bitti gibi kısa hikaye etme üslubu var ama, sık sık sanki deniyor; bu sanki yer yer gibi anlamına da geliyor yani benzetmelerde de kullanılıyor. Ama çok iyi biliyoruz ki, sanki ile gibi arasında, çok ciddi farklılık var. Sanki, çünkü bir algılayış biçimi ifade ediyor; aynı zamanda bunu herhalde yazarken siz kendiniz çok daha fazla görmüş olmalısınız ama bunun tekrarından da hiçbir şekilde de korkmamışsınız. Demek ki bu kadar vurgulandığına göre bunu bir seçim olduğu sizin tarafınızdan görülüyor; bu seçim konusunda neler söylemek istersiniz.

İsmet Yazıcı:
Aslında bakarsanız ben Bilincin Haritası’nı her okuyuşumda, yazan olan ben, her seferinde başka şeyler görüyorum, her seferinde. Dün gece okudum dün gece başka şeylerle karşılaştım; bu nedenle de aslında belki de o zaman bilinçle kullanmadığım bu söz; şimdi daha çok yerli yerine oturuyor çünkü her şey sanki gibi bir sonraki okumada farklılaşabiliyor; o nedenle çok kesin yargılarda bulunmaktan kaçındım. Sanki, gibi tanımlar bana daha doğru ve esnek gibi geldi çünkü, kimseyi de aslında okuru da yönlendirmek istemedim. Belki okur benim gördüğümden çok daha farklı semboller görecek, farklı bir yolculuğa çıkacak.

Nursel DURUEL:
Evet kendiniz yarın okuduğunuzda belki başka bir sanki ile karşılaşacaksınız. İsmet Yazıcı biz bu konuşma içerisinde sizin bu sayfa düzeninizden görsel biçiminden hiç söz etme olanağı bulamadık . Çok kısa kısa satırlar halinde yazıyorsunuz bazen iki üç sözcükle bir satırı tamamlıyorsunuz bazen hatta tek sözcüklük satırlar yapıyorsunuz bu bir ritm sağlıyor ama başka bir gerekçesi olmalı neden?

İsmet Yazıcı:
Aslında bazı yerleri zamana yaymak istedim, böyle bir şey vardı, anlamların daha fazla ortaya çıkmasını istedim; ama sonunda baktığımızda bir şekilde bütün kavramlar bütün sözcükler sanki boşlukta yüzüyor duygusu var; biçimiyle, dizilişiyle, benim için önemli olan buydu; belki bu nedenle ortadan blok ve bazen tek sözle yazılmış satırları tercih ettik.

Nursel DURUEL:
Ben isterdim ki kitaptan Bilincin Haritası’ndan bazı bölümler okuyabilelim isterdim dinleyicilerimize ama zamanımız buna el vermiyor. Bilincin Haritası çok doğurgan bir kitap; kendileri okusunlar ve kendi yolculuklarını kendi iç yolculuklarını, kendi bilinç yolculuklarını dinleyicilerimiz kendileri yapsınlar. Ama biz onlara bir kez daha hatırlatalım İM yayınları Bilim Kurgu dizisinden çıktı. Ben son olarak size neler yapmakta olduğunuzu, önümüzdeki projelerinizi sormak istiyorum; neler var?

İsmet Yazıcı:
Mart ayında yayına girecek “Yolcu” adlı 4 bölümlük bir belgesel hazırlıyoruz. İnsanın yolculuğuyla ilgili, Ateşe, Havaya, Suya, Toprağa... Yönetmen olarak o var. Kitap olarak da başlanmış ama tabi ki çok başında olan bir şey var adı Yaşam Veren Bakire; oda farklı bir yolculuk bilmiyorum tamamlanır mı, nereye gider bende bilmiyorum.

Nursel DURUEL:
İsmet Yazıcı, çok teşekkürler programa katıldığınız için.

İsmet Yazıcı:
Ben teşekkür ederim çok zevkliydi. Çok güzel sorulardı.

Nursel DURUEL:
Benim içinde çok zevkliydi.





TRT RADYO 1’DE “GENÇ DÜŞÜNCE” ADLI PROGRAMDA, 2.1.2004 TARİHİNDE SUNUCU ADALET ÖNDER’İN İsmet Yazıcı’LE “BİLİNCİN HARİTASI” VE “KİTLE İLETİŞİMİNDE İMAJ” ADLI KİTAPLARI HAKKINDA YAPTIĞI RÖPORTAJ

Sunucu:
 Yeni yılın bu ilk programında sizleri düşüncelerin kaynağı düşlere, düşlerden tekrar düşüncelere, oradan da bilince, “Bilincin Haritası” na doğru yola çıkarıyoruz. TRT Televizyonu program yapımcısı İsmet Yazıcı, “Bilincin Haritası” adlı kitabıyla bizlerle. Kardeşimiz hoşgeldiniz.

İsmet Yazıcı:
Merhaba, hoş bulduk.

Sunucu:
 Yola çıktık ve genç düşünüyoruz ve düşündükçe kendimizi anlıyoruz ya da varoluyoruz. “Bilincin Haritası” sizin ikinci kitabınız. Öncelikle, ilk kitabınızla ikinci kitabınız nasıl ortak izdüşümlere sahip, bize biraz yola çıkışınızı anlatır mısınız?

İsmet Yazıcı:
İlk kitabım “Kitle İletişiminde İmaj”dı. Aslında “Bilincin Haritası” da tam Kitle İletişiminde İmaj yazılırken ortaya çıkmış, 7 yıl önce yazılmış bir dosya. Ama Kitle İletişiminde İmaj, 7 yıl önce basıldı, Bilincin Haritası, 7 yıl bekledi. “İmaj”, benim master tezimdi. Kavram olarak “imaj”ı incelemeye çalışıyordum; bütün tarihsel süreç boyunca; derken o süreçte yaşadığım bir halin ürünü olarak da Bilincin Haritası ortaya çıktı. Bilincin Haritası’na, uykuyla uyanıklık arası görülmüş düşlerin yazıya dökülmüş hali diyebiliriz. Aslında iki kitap birbirini tuhaf bir şekilde karşıladı, tamamladı diyebilirim. İkisi de bir gerçeğin iki yüzü gibi geliyor bana. Biri vizyonlardan yola çıkılarak hazırlanmış bir kitap, diğeriyse çok daha bizim somut gerçeğimizin sosyal hayatımızın içindeki durumları anlatan bir kitap. Ayrı gibi gelen şeyi bir başka açıdan baktığınızda gerçeğin iki yüzü olarak da görebilirisiniz. Çünkü geri dönüp bu iki kitaba baktığımda, gerçek diyebileceğim hangisi diye düşünüyor ve karar veremiyorum. Bize sunulan imajlar dünyası mı acaba bizim gerçeğimiz, yoksa düşlerimiz, vizyonlarımız mı bizim gerçeğimiz ...

Sunucu:
 Ya da hangisinde varolmalıyız istiyoruz artık. Varolmayı istemek için önce varlığımızı keşfetmemiz gerekiyor. Bilincin Haritası’nda da bu sorgulamalar var ve bu sorgulamalardan yola çıkılmış. Dediniz ki “Ben Kitle İletişiminde İmaj’da yaşadığım halden yola çıkarak Bilincin Haritası’nı oluşturdum.”

İsmet Yazıcı:
Aslında Kitle İletişiminde İmaj’ı yazarken ben acı çektim. Çünkü insanın hakikaten yok edildiği bir dünyaya doğru götürüldüğünü görüyorsunuz. Dolayısıyla o dönem kendi varlığımı sorguladığım bir dönemdi ve o sorgu zamanında birden başka bir bilinç halinde buldum kendimi. Düşler belki de nefes aldırdı bana.

Sunucu:
 Düşlerinizden söz edeceğiz ve düşlerinizin içinde bizim ortak düşlerimiz var. Çünkü istemek, sorgulamak ve kendinizi bütün çıplaklığınızla görebilmek öncelikle istemekten geçiyor herhalde.

İsmet Yazıcı:
Tabi ki...

Sunucu:
 “Son söz yerine” diye bir bölümle başlıyor kitabınız. “Son söz yerine”, belki de bu kitabın tamamında sormamız gereken sorunun ipucunu vermiş bize. Eğer sizin için çok zor olmazsa, kendinize sorulmasını istediğinizi hangi bölümden seçerdiniz ya da sorardınız, yorumlardınız bize.

İsmet Yazıcı:
Aslında bu kitap insanın varlığının kendisi gibi geliyor bana. Her bir pasaj, her bir metin bir sır. Hepsi birbirini tamamlayan metinler dolayısıyla da hangisini sorardım bilmiyorum. Hepsi, aynı zamanda kendi bağımsızlığı da olan, bir bütün. Sonuçta bu benim kendi sır’rıma yaptığım yolculuk. Bazen kendi okumalarımda her okuyuşumda aynı metinde farklı şeyler algılıyorum. Sanki bitip tükenmez bir yolculuğa çıkmışız, binlerce patikası, kavşağı olan bir yolda yürüyorsunuz. Asıl keyifli olan da hayatın bu yanı; sonsuzluğu, sonsuz yolculuğu...

Sunucu:
 Şimdi bu yolculukta bir yolcu olan İsmet Yazıcı’i tanıyacağız. Kimdir İsmet Yazıcı, iki kitapta anlatmaya çalıştığı, varolan olması gereken aynayı kendisine tutan...

İsmet Yazıcı:
Aslında dünyanın en zor sorusunu sordunuz. Halil Cibran’ın bir sözü var - “Yalnızca bir kere dilim tutuldu” der, “biri bana gelip sen kimsin diye sorduğunda...” Aslında bütün hayat hikâyemiz bunun üzerine kurulu diye düşünüyorum; kim olduğumuzun aranışı üzerine. Rahimden çıkış, bilmeye yol alıştır; kendini bilmeye yol alış. İnsan, sonsuzluğun bilgisini taşıyan bir varlık. Eğer tercih edersek, kabuklarımızı soyarak kendi içimizdeki o sonsuz bilgiye ulaşabiliriz; ama cevabı bulmak bir ömür sürebilir...

Sunucu:
 Bunu o zaman sizinle yapacağımız sohbet sırasında dinleyicilerimiz ipuçlarından bulsunlar... Peki kendinizi tanımaya çıktığınız yolda korkular vardır; ya da bulduğunuzla bildiğiniz arasında zaman zaman ciddi farklar oluyordur. İşte buralarda üstesinden nasıl geldiniz; ya da nasıl gelmeye çalışıyorsunuz.

İsmet Yazıcı:
Aslında bir şeyin üstesinden gelmek belki de gerekmiyor. Bilincin Haritası benim hayatı kavrayışımla ilgili dönüm noktasıydı. Öyle bir haldi ki o, sanki o güne kadar bana öğretilen bütün tanımlar ve kavramlar boşluğa dağıldı ve o boşlukta dönüşerek, başkalaşarak yeniden bana döndü. Belki dikkatinizi çekmiştir, kitabın yazım biçimi de farklı. Ortadan blok yazıldı, bir ritmi yakalamak için kimi zaman tek söz bir satır olabildi. Bu biçim benim için zamansızlığı ve boşluğu çağrıştırıyor.

Sunucu:
 Gerçekten heyecan içinde sizden alacağımız ipuçlarını bekliyoruz kendi adımıza. Çünkü Genç Düşünce’de, genç düşünür, genç hayal kurar, genç ister dedik ama, genç korkar, genç zaman zaman tereddüte düşer ve bize verilenle bize anlatılan arasında zaman zaman ayrılıklar olmaya başlar.

İsmet Yazıcı:
Keşke olsun. Aslında problem bence şuradan kaynaklanıyor. Bize verili bir hayat var; ve biz öyle bir geleceğe taşınıyoruz ki artık kendi aklımız, kendi gözümüzle kavrayamıyoruz. Her şey bize tanımlanmış hazır paketler olarak sunuluyor ve onun dışına çıktığımız zaman tu kaka ilan ediliyoruz. Bu nedenle düşler özgürlük alanları, hayaller özgürlük alanları. Sorgulamaya başladığınız zaman özgürleşmeye başlıyorsunuz. İster dışlanın, ister başka yerlere konulun, ama önemli olan bence, tektipleşmiş, sıkışıp kalmış insan olmamak. Olanı kabullenmek, bence insana, kendi doğamıza haksızlık etmek.

Sunucu:
 Dolayısıyla da olan budur. Tanımlarının içerisinde yer alan o hayat, o hayatın içerisindeki kavramları sorgulamamız için, bir - düşlerimizin peşinden koşmaya başlayacağız; iki - yakaladığımız yorumları soru sorarak tekrar biçimlendirmeye çalışmalıyız.

İsmet Yazıcı:
Sembollerle düşünmenin şöyle bir faydası var; yani soyut düşünmenin. Bütün tarihe baktığınızda insanlığın sıçrama noktalarında hep o soyut düşünmenin yükseldiği, doruğa çıktığı zamanları görüyoruz. İnsanlar daha maddi düşünmeye başladığında toplumlar da geri gidiyor. Düş alanları sembollerle dolu ve sorguyu başlatan bir süreç; özgürleştirici bir süreç diye düşünüyorum.

Sunucu:
 O zaman, 2004 senesinde genç düşüncede sloganımız “özgürlük”... Evet, biraz kadın olarak farketmekten, kadın olmaktan bahsedelim.

İsmet Yazıcı:
Herhalde yaşadığımız dünyada en çok haksızlığa uğrayan cins. Bilginin iki yüzü var. Biri erkekte, biri dişide gizli. Ama kadınlar, bilimde, sanatta, felsefede tarihin çok uzun bir döneminde sözlerini söyleyemediler. Kapatıldılar, yok edildiler. Dolayısıyla da erkeklerin yarattığı bir dünyada, bilginin çok önemli diğer kısmına ulaşamadan yaşadık. Ama şimdi daha acıklı bir şey oluyor gibi geliyor bana; kadınlar seslerini duyurmaya başladıklarından buyana, o kadın olma, rahim olma özelliklerinden kaynaklanan farklı bilgilerini dökmek yerine, erkek gibi davranmaya başladılar. Çok tehlikeli bir nokta bu. Ama sanıyorum, geçiş döneminden sonra denge oluşacak. Kadın kendindeki bilgiyi aktarmaya başlayacak.

Sunucu:
 O zaman açmazlardan biri de, bize sunulan, bize öğretilen bilginin, kendimizin farkına varmak; kendi kadın kimliğimizin, erkek kimliğimizin ve bunun içinde varolan sırrın. Sırrı yakalamak için oralardan yola çıkıyoruz. Kitabınızın arka kapak yazısını yazan Balkan Naci İslimyeli “O bilgiye ulaştığımız zaman her şeyin bir parçası olduğumuzu kavrarız; ağacın, çiçeğin, rüzgârın ve diğer tüm insanların...” diyor. Bu kavrayış birazcık da tasavvufla ilgili bir şey. Bu kavrayışın yorumunu biraz siz dillendirebilir misiniz?

İsmet Yazıcı:
Bütünlüğü kavradığımız zaman zaten bilince yol almaya başlıyoruz; bunu kavrayamadığımızda yol çok daha zahmetli oluyor. Kendimizi hapsediyoruz. İnsan kendinin anahtarı ve kilidi; yani anahtarı kendinde... Tasavvuf felsefesinde, varlığın iç içe geçmiş halkalar, sırlar olduğunu düşünürler; sır kendini ortaya döktüğünde, insan sırlarına ulaşıp ondaki bilgiyi kavramaya başladığında yolculuk devam eder. Kilidi açamadığımızda, ya da açmak istemediğimizde yolculuk da kilitleniyor. An çok önemli; bütün kadim öğretilerde an’ın bilgisi çok önemli. Çünkü “an” zamanı belirleyen bir şey. “Geçmiş” geçmiştir; “gelecek” henüz gelmemiştir; elimizde sadece “an” vardır. Sürekli dönüşüm halinde olan “an” bize değiştirme şansı verir.

Sunucu:
 Peki şimdi anlarla ilgili konuşurken ve kendi gerçekliğimize çıktığımız bu yolculukta bazı kavramlar tekrar tanımlanıyor. Şimdi bu kavramlar tekrar tanımlanırken ben İsmet Yazıcı’in kavramlarını merak ediyorum. Keşke her şey dile dökülebilse, her şey çok kolay anlatılabilse ne güzel olurdu; ama elimizde, varolan bilgiyi karşılayabilecek söz yok; o sözcüklerin korkak gücü adına ben sizden talep edeceğim bunu; mesela sır sizin için tekrar tanımlandı herhalde; sır ne demek, mânâ ne demek, zaman ne demek ve sükut etmek, bir olmak, birlikte olmak ne demek, en azından biraz önce sözcüklerin korkak gücü dedim ya o güce sığınarak...

İsmet Yazıcı:
Sır, hakikatin örtüsüdür denir; aynı zamanda görünmez olanı görünür kılan denir. Cam, arkası sırlandığında bence insanın en büyük buluşlarından birine dönüşüyor - aynaya. Bu fiziki nesne metafor olarak çok önemli, insanı kendiyle yüzleştiriyor; aynı zamanda yolculuğu sürekli kılan şey; çünkü yüzleştiğinizde aslında varlığınızın bütünlüğünü fark ediyorsunuz; zaman dediğiniz şeyin ne kadar göreli olduğunu fark etmeye başlıyorsunuz. Aslında belki de rüyalar ve düşler zamanın göreliliği ile ilgili çok önemli ipuçları sunabilir bize... Hayata belli tanımlar getirmişiz; akrep’le yelkovan’ı koymuşuz hayatımıza. İki gün önce yeni yılı kutladık; gündelik hayatımız için bir şeyler bitti, bir şeyler değişti; ama biten-değişen ne; rüyalarımızda akreple yelkovan nerelere gidiyor,... bütün bunları düşünmeye başladığımızda aslında bir noktadan sonra her şeyin bize tanımlanış o zaman dilimiyle sınırlı olmadığını görmeye başlıyorsunuz ... “Bilincin Haritası” adıyla iki yıl önce bir belgesel hazırlamıştım. O insanın dört zamanını anlatıyordu. İsim benzerliği dışında, bu kitapla, duygu benzerliği de vardı o programın. Dört bölüm olarak hazırlanan belgeselin her bir bölümünde bir geçiş dönemini anlatmıştık - doğum, çocukluk-gençlik geçişleri, olgunluk, yaşlılık ve ölüm. O belgeselde bizim anlatmaya çalıştığımız en önemli şey, başlayıp biten bir zaman çizgisinin olmadığıydı; bütün kadim metinler, kadim düşünceler bize bunu anlatır. Hiçbir şey başlayıp bitmez; ölüm aynı zamanda bir başlangıçtır. Sonlu olmayan bir hayatın içinde, zamana sıkışmış olmak bana çok hapsedici geliyor.

Sunucu:
 Ve bu hapsolmuşluğun içinden, düşünerek soru sorarak ve biraz önce bahsettiğiniz sırların anahtarlarını alarak kendimizle yüzleşmemiz gerektiğini söylüyorsunuz; peki mânâ?

İsmet Yazıcı:
Mânâ’yı kavrayabilmek için galiba insanın önce kendini bu tuhaf, karmaşık sosyal hayatın içerisinden biraz geri çekmesi gerekiyor. “Dağ başında derviş olmak kolaydır, gelin de İstanbul’da derviş olun” derler; ama bence çekilme, kendinle kalış, mekânla ya da zamanla ilgili değil. Tercihle ilgili. Çağımızda sıkıştırılmışlığa öyle bir kaptırdık ki kendimizi, öyle teslim olduk ki, durup düşünmüyoruz; anlamları artık tartmıyoruz. Sözler, sadece dilimizden çıkan bir sese dönüştü. Her şeyi bu kadar karmaşıklaştırdığımız zaman sözlerin gerisindeki anlamları kavrama yolculuğumuz da çok zorlaşabiliyor. Bu karmaşanın belki biraz dışından gitmemiz gerekiyor. Tabi ki sorumluluklarımızı yerine getireceğiz, tabi ki işlerimizi yapacağız ama belki de sürünün içinde olmadan kenardan gitmeyi öğrenebiliriz diye düşünüyorum.

Sunucu:
 Burada bize önemli bir anahtar verdiniz ve tabii ki bu anahtarı kullanıp açmaya yürek gerek. Biz başarı öykülerinde, genç düşünelim başaralım, dedik. Geçen yıl bu programda neyi başarmamız gerektiğini tek tek tanımladık. Başarılı olmak sizce ne demek?

İsmet Yazıcı:
Bence başarılı olmak, içindeki cevheri keşfedip ortaya çıkarabilmek. Bu illa bir işle olması gerekmiyor. Çok iyi çiçek yetiştiren biri bence çok başarılı; çok iyi anne olmak başarı; neyse istediğimiz şey orada yoğunlaşıp kendimizi ifade ettiğimizde çok başarılı oluyoruz.

Sunucu:
 “Neye sahip olduğundan çok, ne olduğun” bizim de sloganımız gerçekten bu. İsmet Yazıcı, “Bilincin Haritası”ndaki yolculuğunda kendisini anlatıyor; ama “Kitle İletişiminde İmaj”dan yola çıktığımızda da sizin de sosyal bir varlık olarak bir imajınız var. O imajınızdan söz etmek istersek TRT İstanbul Televizyonu’nda yapımcısınız, ödül aldığınız pek çok programınız var. Eğer bizim sosyal hayatımızda başarı olarak algıladığımız şey ödül almaksa gerçekten bu anlamda da başarılarınız var; geldiğiniz noktada kendinizi beğeniyor musunuz?

İsmet Yazıcı:
Ödül almak, sosyal olarak bir başarı. Ama benim için önemli olan, istediğim konularda program üretiyor olmam. Beni mutlu eden bu; içimdekini insanlarla paylaşıyor olmak. Üretilenlerle ilgili gelen bir telefon, elektronik posta,... başarı bence bu; hani başta demiştik ya arkadaşların, yolcuların buluşması; aynı duyguda, aynı düşüncede insanlarla bir arada olduğunuzu ve onlarla bir duyguyu, bilgiyi paylaştığınızı hissetmek, bence başarı böyle bir şey.

Sunucu:
 Bu yolculuğunuzda tabii ki size eşlik eden, etmeyen kişiler de var. Hiç hayal kırıklıkları yaşamıyor musunuz, yalnız bırakıldığınızı hissettiğiniz olmuyor mu?

İsmet Yazıcı:
Zaman zaman önünüze engeller çıktığı oluyor. Ama bir şeyi çok istiyorsanız, engeli aşacak yöntemi de buluyorsunuz. Kimi zaman birilerini ikna etmek zorunda kalıyorsunuz, bu zor da olabiliyor ama ediyorsunuz. Önemli olan hedefe kilitlenmek ve o hedefe yürümek gerekiyor. İnatçılığımın burada işe yaradığını düşünüyorum.

Sunucu:
 Bize ayrılan sürenin sonuna geldik. Çok teşekkür ederim.




Kaynak
İsmet Yazıcı