Yapım Tarihi - 2002
Süre - 00:27:23
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, Dijital Betacam
BSB Arşiv No - 603
Yönetmen - Sevinç Yeşiltaş
Yapımcı - Sevinç Yeşiltaş
Görüntü Yönetmeni - Levent Ahi
Müzik Danışmanı - Doç. Dr. İştar Gözaydın
Metin - Deniz Yüce Başarır
Kurgu - Nuray Soykan Belen
Yönetmen Yardımcısı - Tülin Yenilmez
İstanbul’un tarihi semtlerinden, farklı kültürleri barındıran Yedikule ve Samatya hattına Selim İleri ile yapılan bir
yolculuk...
Bu yolculuğa Selim İleri'nin kitaplarından alınmış mekanlarla ilgili metinler de eşlik ediyor. Yoksul ve geçmişe
sığınmış bu semtlerin bütün o yıllar boyunca kendisi kalabilmesi ve inatla çok kültürlülüğü hala bünyesinde
barındırıyor olması belgeselin ana teması.
Kaynak
BSB Web Sitesi
Yedikule’den Samatya’ya
Yazar: Selim İleri
Samatya ve çevresi eski İstanbul’un ruhundan parçalar taşıyan doğal bir film
platosu gibidir. Günümüz İstanbul’unda bu semti hiç bir yere değişmem.
Samatya ile tanışmam çocukluk yıllarıma rastlar. Anneannemin yakın arkadaşı
Samatyalıydı. Sık sık onlara ziyarete giderdik. Semt sokakları oyun alanımızdı.
Ben aslında bu semti geç keşfettim. 1980’li yılların başında, senaryosunu
yazdığım Afife Jale filmini çekmeye başladık. Müjde Ar’ın başrolünü oynadığı
film, 1920’lerin İstanbul’unda geçiyordu. Bazı sahneler için eski İstanbul
dokusunu taşıyan bir
yere ihtiyacımız vardı. Yakın bir arkadaşımın önerisiyle, Yedikule’ye gittik.
Semt, filmin ruhuna çok uygundu. Daha çok Yedikule Hisarı’nın yanı başındaki
İlyas Bey Caddesi’nde çalıştık. Çekimlerden sonra civardaki mekânlarda oturur
sohbet ederdik. Keyifli bir çalışma oldu. O
zamanlar semti ilginç bulmuş, ama yoğun çalışma temposu içinde fazla tanıma
olanağım olmamıştı. Film bittikten sonra Yedikule’ye tekrar
gittik. 1983 yılı yazıydı. O zamanlar semtte küçük sinemalar vardı. Tren
istasyonu, Gazhane Binası’nın çevresi ve sokaklardaki tarihi doku beni çok
etkiledi. Yedikule’ye gönül vurgunluğum ilk o zamana rastlar.
ESKİ İSTANBUL İNCELİĞİ
1990’lı yıllarda Hiç Bir Gece adlı bir film daha yaptık. Başrolde Hülya Koçyiğit
oynuyordu. Film Yedikule, Samatya ve Cerrahpaşa’da geçiyordu. Birkaç yıl sonra
özel bir televizyon kanalına Yedikuleli Mihriban dizisini çektik. Dizi, 1950’li
yılların İstanbul’unda Yedikuleli bir kadının yaşadıklarını konu alıyordu.
Çekimler sırasında dört ay süreyle, aşağı yukarı her gün, Yedikule’ye gidip
geldim. O günden sonra Yedikule, Samatya ve oradaki insanlara kendimi çok yakın
hissettim. O coğrafyaya karşı bir gönül bağım oluştu. Hiç unutmam, dizi
çekimlerine yeni başlamıştık. Sıcak bir yazdı. Çalıştığımız evin sahiplerinden
su istemiştim. Evde bir telaş oldu su vermek için. Sonra zarif bir dantel
örtüsüyle gizlenmiş altlığıyla buz gibi bir bardak su getirdiler. Çocukluğumda
sıkça karşılaştığım bu nazik davranış aklıma yer etti. Geleneksel hayat
çizgimizin uzantısı olan bu küçük inceliklere artık maalesef nadir olarak
rastlayabiliyoruz. Bu tarz yaşam biçimini Yedikule ile Samatya semt
topografyasında halen bulmak mümkün.
İÇSEL HUZUR
Bizans’tan Osmanlı’ya, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçen çok katmanlı bir dokusu
vardır semtin. Farklı kültürlerin yüzlerce yıldır iç içe ve dayanışma içinde
yaşadığını kanıtlayan pek çok yapı görürsünüz. Camiler ve kiliseler yan yanadır.
Bu çok katmanlı kültürel zenginlik, tat almamız için bir fırsattır aslında.
İstanbul’da bugüne kalabilmiş en eski Bizans kilisesi Yedikule’de mesela.
İlkbahar ve sonbaharda bir başka güzel olan bu muhit beni hiç sıkmaz.
Kocamustafapaşa ve Cerrahpaşa sırtlarını da dâhil olmak üzere bu bölgeyi çok
severim. Bu semtlerde ait olduğum ruhsal topografyayı yakaladığımı hissediyorum.
Benim yetiştiğim yılların Türkiye’si tamamen alçak gönüllü yaşama biçimleri
üzerine kuruluydu. Eski İstanbul’a özgü mütevazı alışveriş dünyası Samatya ve
Yedikule’de yaşamaya devam ediyor. Semtin sokaklarında yürürken hâlâ küçük
dükkânlar, berberler, bakkallar ve manavlar görebilirsiniz. Sur dışına
çıktığınızda İstanbul’un son bostanlarıyla karşılaşırsınız. Bir zamanlar burada
yetiştirilen taze sebzeler sur dibindeki tezgahlarda satılırdı. Şimdi seyrek de
olsa mahalle aralarında seyyar tezgahlar dolaştırılıyor. Samatya’da sokaklar
birbirine açılır. Samatya bu yönüyle bana içsel bir huzur veriyor.
SEMAVER VAKİTLERİ
Ben Kadıköy doğumluyum. Uzun yıllar Cihangir ve Şişli’de yaşadım. Doğup
büyüdüğüm semtlerde geçmişten fazla bir şey kalmadı. Oysa Yedikule’de her zaman
eski İstanbul’dan yaldızı parlayan ışıltılar vardır. Yedikule’ye taşınmayı bile
düşünmedim değil. Sokaklar birbirine
açılır. Eski İstanbul’un yorgun ahşap ve taş evleri geçmişin yaşam izlerini
fısıldar. Daha çok Yedikule Hisarı’nın bitişiğindeki sokakları severim. İmrahor
Mahallesi güzeldir. Samatya Caddesi üzerindeki Konstantinos Eleni Kilisesi çok
zariftir. İstanbul’da kalan son Rum zanaatkârların yaptığı kilise kulesi, iç
süslemeleri ve ikonalarıyla etkileyicidir. Bir zamanlar Samatya sahilindeki çay
bahçelerine giderdim. Gün batımında semaverde çay içmek çok keyiflidir orada…
Selim İleri
http://trdergisi.com/yedikuleden-samatyaya/