Yapım Tarihi - Mayıs / Ekim 1979
Süre - Aşağıda bölümlere göre sıralanmıştır.
Bölüm Sayısı - 8
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yayın Tarihi - 04.01.1980
Yönetmen - Orhan Tuncel, Süleyman Saylan
Yapımcı - Süleyman Saylan
Metin Yazarı - Orhan Tuncel
Kameraman - Egemen Baykal, Hüseyin Aksoy
Sesçi - Ziya Bender, Osman Arslan
Kurgu - Alper Gültekin
Danışman - Tuncer Bağışkan
Seslendiren - Çetin Çeki
1. Bölüm - 21'21'' Yayın Tarihi - 4 Ocak 1980
2. Bölüm - 18'41'' Yayın Tarihi - 11 Ocak 1980
3. Bölüm - 19'56'' Yayın Tarihi - 18 Ocak 1980
4. Bölüm - 23'41'' Yayın Tarihi - 25 Ocak 1980
5. Bölüm - 22'55'' Yayın Tarihi - 1 Şubat 1980
6. Bölüm - 19'38'' Yayın Tarihi - 8 Şubat 1980
7. Bölüm - 20'36'' Yayın Tarihi - 15 Şubat 1980
8. Bölüm - 22'22'' Yayın Tarihi - 22 Şubat 1980
Kıbrıs tarihinin M.Ö. 5800 yıllarında, Neolitik çağda başladığı, çok eski bir
yerleşim yeri olan Kıbrıs adasının birçok medeniyetin egemenliğinde kaldığı ve
sayısız kültür mirasına sahip olduğu, sekiz bölümlük bu belgeselle anlatılmakta
ve Kıbrıs’ta en son egemen devlet olan Osmanlıların bıraktığı kültür mirasları
tanıtılmaktadır.
1. Bölüm- Eski adı ALASYA olan Kıbrıs’a egemen olma yarışının Yunan
medeniyetleri ile Fenikelilerin ticaret kolonileri kurmalarıyla başladığı ve
sırasıyla Asur, Med, Babil, Mısır, Pers, Roma, Bizans, Venedik ve Osmanlıların
egemenliğinde kaldığı anlatılmaktadır. Osmanlılar hariç bu medeniyetlerden kalma
eserler; tiyatro, hamam, saray, mozaiklar, heykeller ve çömlekler ile Roma
döneminden kalma Soli Tiyatrosu, Venediklilerden kalma Lapidary Museum (Taş
Eserler Müzesi) ve M.Ö. 500 yıllarında yapılmış olan Vuni Sarayı
tanıtılmaktadır.
2. Bölüm- Osmanlı egemenliğinde 307 yıl kalan Kıbrıs’ın, Osmanlıların I. Dünya
Savaşı’na girmesiyle İngilizler tarafından işgal edilmesi anlatılmaktadır. Daha
sonra Kıbrıs’ı Yunanistan’a katmak için başlatılan “Enosis” ile Kıbrıs’ta
yaşanan soykırım, insanlar gibi Türk eserlerinin de yakılıp yıkılması konu
edilmektedir. Osmanlılar tarafından onarılan Lefkoşa ve Magosa kaleleri
tanıtılmaktadır.
3. Bölüm- Venediklilerin inşa ettiği Lefkoşa Kalesi, kalenin Girne Kapısı,
Selimiye Camii (Saint Sofia Katedrali), Venedikliler zamanında yapılmış olan ve
daha sonra Bedesten’e çevrilen Saint Nicola Ortodoks Kilisesi, kiliseden camiye
çevrilen Haydarpaşa Camii ve Laleli Camii’ne yer verilmektedir. Ayrıca Arapahmet
Paşa Camii, dikdörtgen planlı camiler, Yeni Camii, İrfanbey Türbesi, Şair Hasan
Efendi Türbesi ile Hasanağa Türbesi tanıtılmaktadır.
4. Bölüm- Bu bölümde, Venedik sütunu, Sarayönü Camii, Turunçlu Camii,
İplikpazarı Camii, Kanlı Mescit, Akkovuk Mescidi, Aziziye Tekkesi, Etnografya
Müzesi olarak kullanılan Mevlevi Dergahı (Tekkesi), Kırklar Tekkesi, Büyük
Medrese kalıntıları, Barok Kütüphanesi, Karababa Türbesi, Yediler Türbesi ve
eski Türk mezarları tanıtılmaktadır.
5. Bölüm- Lefkoşa’daki evlerin yapım özellikleri, Kamil Paşa Konağı, Dervişpaşa
Konağı, ilk Türk Valisi Muzaffer Paşa’nın yaptırmış olduğu, Türk sanat ve
mimarisinin en güzel örneklerinden biri olan Büyükhan’ın özellikleri ve
süslemeleri (Alanyalılar Hanı) ve Kumarcılar Hanı adıyla tanınan Komarcılar Hanı
anlatılmaktadır. Bu bölümde ayrıca; Korkut Hamamı, Büyük Hamam, Girne Kalesi ve
kale içindeki Eski Batıklar Müzesi’ndeki kalıntılara yer verilmektedir.
6. Bölüm- Girne’nin güneyinde, Beşarmak dağında Ortaçağ’da kurulmuş olan St.
Hillarion Kalesi, Boğaz Şehitliği, Beşparmak dağlarının eteklerinde yer alan ve
Gotik sanatın eşsiz örneklerinden biri olan Bellapais Manastırı (Güzelbarış),
Cafer Paşa Camii ve Baldöken Mezarlığı tanıtılmaktadır. Bu bölümde ayrıca;
1974’te yapılan çıkartmada şehit düşen denizcilerimizin yattığı Karaoğlanoğlu
Şehitliği ile çıkartma anısına dikilen anıtlara yer verilmektedir.
7. Bölüm- Bu bölümde Lefke’de bulunan Yukarı Lapta Camii, Yukarı Camii (Minareli
Camii), Aşağı Camii (Mahkeme Camii), Orta Camii, Vezir-i Osman Paşa Türbesi,
eski Türk Evleri ve Magosa Surları tanıtılmaktadır.
8. Bölüm- Bu son bölümde 1571’de Türkler tarafından fethedildikten sonra Lala
Mustafa Paşa adıyla camiye çevrilmiş olan St. Nikola (Ayasofya) Kilisesi,
Venedik sarayı kalıntıları, Gazi Magosa’daki Cafer Paşa Çeşmesi, Sinanpaşa Camii
(Buğday Camii), Akkula Mescidi, Katip Osman Tekke ve Türbesi, Canbulat Türbesi
ve Müzesi, Maraş’ta bulunan Pertevpaşa Türbesi, Caferpaşa Hamamı, Kertikli
Hamamı, Kızılhamam ve Karpaz’da bulunan Kantara Kalesi tanıtılmaktadır.
Kaynak
Orhan Tuncel
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ
