İlber Ortaylı İle...Süre - 00:25:00 Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, Betacam Bölüm Sayısı Süresi - 86 X 25’ Yayın Tarihi - 05.10.2003 Yönetmen - Engin Atatimur, Piruzhan Nurani, Tuna Ortaylı Yapımcı - Engin Atatimur Yapım Yardımcısı - Piruzhan Nurani, Neslihan Atatimur, Dilek Keleş, Tuna Ortaylı Yönetmen Yardımcısı - Dilek Keleş, Neslihan Atatimur, Kamera Alper Tunga Türkdoğan, Haluk Erdoğan Cihangir Başaran, Mustafa Özmen Cengiz Can, Salih Eren Fikret İncedalcı, Taner Seksanlı Ali İhsan Açıkgözlü, Gökhan Öylek Zaner Pekşanlı, Hasan Kuşçu Halim Atalay, Levent Erol Mustafa Özmen, Nejla Demirci Haluk Ertuğrul, Volkan Okay İlhan Garip, Oğuz Ağuz Tuncay Arpağ, Murat Orhan Koray Güneş, Metin Cesur Hüseyin İzi, Coşkun Soyulmaz Aytekin Kabadere, Haldun Özkanlı Ali İhsan Açıkgözoğlu, Aziz Danyıldız Hayati Aydın, Levent Güzeldere Necmi Gümüşer, Harun Kabasakal Kamil Kayalı, Hüseyin Er Bünyamin Karaali, Hüseyin İmancı Mehmet Bilgin, Mehmet Gülmez Yusuf Zorlu, Bülent Yıldız Sesçi - Coşkun Ergun, Mustafa Tuncer, Hasan Harman, Murat Değer, Süha Dehneli, Yücel Tanyılmaz, Ramazan Türker Kurgu - Yusuf Şen, Tahir Kırşanlı, İsmail Ünlü, Mustafa Koca, Mustafa Turgut, Elvan Kahraman, Satı Ağaoğlu Özgün Müzik - Göksel Baktagir “İlber ORTAYLI İle” adlı uzun soluklu belgesel dizide; geçmişe dönük tarihimiz ışığında Osmanlı’nın yurt içi ve yurt dışında hangi kültürlerden ve siyasal ortamlardan etkilendiği, Osmanlı dönemindeki önemli şehirler, dönemin mimarisi ve sanat eserleri işlenmekte ve dünya tarihiyle birlikte Osmanlı İmparatorluğu’nun sosyo-kültürel yapısı yansıtılmaktadır. 1. Bölüm: “Tarih nedir?” sorusunu ele almaktadır. Eski kitap, Hattat Eflaludin’in hat yazımı, Mısır hiyeroglifleri, Osmanlı minyatürleri, İstanbul Üniversitesi kapısı, Ayasofya Camii, Dikilitaş, Kız Kulesi ve Topkapı Sarayı görüntüleri eşliğinde, ders kitaplarındaki tarihçilik anlayışı, tarihin önemi, “Milli Tarih” meselesi, bilimsel tarihçilik, Osmanlı tarihinin kaynakları ve Türk tarihçileri kavramları anlatılmaktadır. 2. Bölüm: “Millet” kavramı ele alınmaktadır. Milletin tanımı, ortaya çıkışı, kökeninin İbraniceden geldiği, Bizans İmparatorluğu’nda millet kavramı, Romalılık, Müslüman İmparatorluğu ve Türklük, milletin dini, ruhani liderin milletin temsilcisi olduğu, Fatih’in İstanbul’u fethinden sonra millet tanımı, fetihten sonra Ermeni Patriki’nin durumu, reform hareketleri, gayrimüslimlerin ayırıma tabi tutulması, 19. yüzyıldaki hareketlenmeler, dinin kültür olması ve insanları etrafında toplaması, aynı yüzyılda Osmanlı toplumunda millet yapısındaki karışıklıklar ve bugün gelinen nokta anlatılmaktadır. 3. Bölüm: “İstanbul’dan Sayfalar” başlığı ile şehrin tarihçesi, şehre verilen isimler, doğu ve batı için İstanbul şehrinin önemi, ayaklanmalar, törenler ve Osmanlı döneminde İstanbul’da günlük hayat İstanbul görüntüleri ile anlatılmaktadır. 4. Bölüm: “Sultanahmet” başlığı ile dünyanın başlangıç meydanı olarak kabul edilen Sultanahmet Meydanı ve çevresi, Yerebatan Sarnıcı, Dikilitaş ve İbrahim Paşa Sarayı görüntüleri ile ele alınmaktadır. Sultanahmet Meydanı’nın önemi, 1500 yıllık hakimiyetin göstergesi olması, sütunları, önemli tarihi eserleri, Ayasofya Camisi ve tarihçesi, adının verilişi, Sultanahmet Camisi’nin Osmanlı mimarisinin önemli eserlerinden biri olması, çevresindeki yapılar ve Alman Çeşmesi ile tarihçesi anlatılmaktadır. 5. Bölüm: “Osmanlı’da Devşirme” konusu ele alınmaktadır. Balkanlardan, Anadolu’dan ve Kafkasya’dan alınan çocuklarla Osmanlı’da Kapıkulu askerlerinin oluşumunda kullanılan, 17. yüzyılda azalan ve 18. yüzyılda ortadan kalkan Devşirme Müessesesi’nin ne olduğu, ne kadar süre ile yapıldığı, devşirme heyetleri, toplanma biçimleri, aldıkları eğitim, yetiştirilme biçimleri, Sokullu Mehmet Paşa gibi tarihe adını yazdırmış önemli devşirmeler hakkında bilgi verilmekte ve Enderun ile Harem anlatılmaktadır. 6. Bölüm: “Ulema Semtleri” ele alınmaktadır. Süleymaniye, Vefa, Fatih ve Çarşamba semtlerinin Osmanlı döneminde önemli ulema semtleri olduğu bilgisi ve Fatih Cami ile Süleymaniye Medresesi çevresinde yetişen talebelerin kadı ve müderris olmak için aldıkları eğitim, yaşam biçimleri ve bu çevrelerde oluşturdukları kültürel yapı anlatılmaktadır. Programda ayrıca bugün önemli tarihi eserlerin olduğu bu semtlerdeki tarihin katledilmesi de eleştirilmektedir. 7. Bölüm: Osmanlı ve özellikle İstanbul’da beslenme kültürü ele alınmaktadır. Zengin bir mutfak geleneğine sahip olan Türklerin, yiyecekleri ve öncesinde depolama, saklama teknikleri, etin Bulgaristan ve Trakya havzasından, üzümün Akdeniz adalarından, ekmeğin Anadolu’dan geldiği, İstanbul’un zor yaşayan ve zor geçinen bir şehir olduğu, etrafında sadece bağ ve bahçecilik yapıldığı, temel ihtiyaçlarının dışardan karşılandığı anlatılmaktadır. Programda ayrıca, dışarıdan beslenen bu şehrin savaşlar sonrasında yaşadığı kıtlık ve sıkıntılar ele alınmaktadır. 8. Bölüm: “Mahalle ve Mezarlıklar” başlığı ile şehirleşme ve mahalle kültürünün kaybolması, Osmanlı’da semtlerin oluşumu ve kültürel farklılıklara göre mahallelerin yapılanması ele alınmaktadır. Mahalleli olma biçimleri, Müslüman, Ermeni, Ortodoks, Rum ve Hristiyan mahalleleri, mahalle mektepleri, mescitleri, mahalle kavramında dün ve bugünün kıyaslaması ile kaybolan değerlerimiz anlatılmaktadır. Ayrıca başlıklarına göre sınıflandırılan; tarihi eser niteliğindeki mezartaşları, bunların biyografik kayıtlar için önemi, İstanbul yangınları ile kaybolan ahşap yapıların yerini alan çarpık yapılaşma konuları irdelenmektedir. 9. Bölüm: “Bursa” başlığı ile Osmanlı Devleti’nde devlet ve millet hayatının başlangıcının oluşturulduğu, Akdeniz dünyası, İran ve Rus tüccarların gelip gezdikleri Bursa ele alınmaktadır. Bursa görüntüleri ile şehrin tarihi, başkent olması, Osmanlı dönemindeki önemi, ekonomisi ve konumu anlatılmaktadır. Yeşil Cami, Ulucami ve çarşıları, Muradiye Cami ve etrafındaki türbeler, Sultan Murad Cami ve türbeleri, Şehzade Ahmet, Şehzade Mehmet, Cem Sultan türbeleri, Karagöz geleneği, Emir Sultan ile çevresi, Osmanlı devlet anlayışı ve şehzadeler hakkında bilgi verilmektedir. Programda; şehirdeki dokumacılık, ticaret, ipek böcekçiliği, Ahmet Vefik Paşa ve şehre katkıları da ele alınmaktadır. 10. Bölüm: Edirne ele alınmaktadır. 16. ve 17. yüzyıllarda gelişmiş olan önemli sanat dalları, Balkanlar’daki ticaret yolları, konaklama merkezleri ile Osmanlı devletinin 2. başkenti olan Edirne anlatılmaktadır. Şehrin adını alışı, Bizans dönemi, tarihçesi, Osmanlı hakimiyetine geçişi, önemi, yaşadığı işgaller, hastalıklar ve savaşlar hakkında bilgi verilmektedir. Ayrıca şehrin; köprüleri, tarihi eserleri, doğal güzellikleri, Osmanlı döneminde avlanma merkezi olarak kullanılması, Selimiye Cami, Sultan Selim Camisi, Selahattin Camii, Üç Şerefeli Cami, Muradiye Camii ve Haziresi (dini yapıların avlularında yer alan ve etrafı duvar ya da parmaklıkla çevrili mezar), Edirne Bedesteni, Rüstem Paşa Kervarsarayı, Yeniçeri mezarları ve mezartaşları da tanıtılmaktadır. 11 ve 12. Bölüm: Fatih Sultan Mehmet ve fetih ele alınmaktadır. Fatih Sultan Mehmet’in tahta çıkışı, Rumelihisarı’nı yaptırması, İstanbul’un fethinde kullanılan silahlar, fethin biçimi, tarihteki önemi, etkileri, fethin sonuçları, İstanbul’un tarihçesi, Bizans öncesi ve Bizans dönemi, Türklerden önce gördüğü kuşatmalar, Latin istilası, Ayasofya’nın cami oluşu, fetihten sonra şehrin imarı ve gayrimüslimlerin hakları anlatılmaktadır. Ayrıca İstanbul’un fethinden sonra Avrupa krallarına gönderilen fetihnameler ve bunlara gelen cevaplar, Balkanlar’ın fethi, Hristiyan dünyası ile Fatih Sultan Mehmet’in iletişimi, İran’la ilişkiler, Kırım, Eflak Boğdan’ın alınması anlatılmakta ve 15. yüzyılın biçimlenmesinde Osmanlı etkisi hakkında bilgi verilmektedir. 13. Bölüm: “Kitap ve Kütüphane” başlığı ile Bizans’tan beri Balkanlar’ın ve Ortadoğu yazmalarının İstanbul kütüphanelerinde toplanmış olması ele alınmaktadır. Türklerin kitaba bakışı, kitap ve kütüphane yaygınlığı, matbaanın gelişi, yazılı kaynaklar, okumaktan çok okuyanı dinlemeye dayalı geleneğimiz, 18. yüzyıldan sonra gelişen kütüphaneler, el yazması kitaplar, Damat İbrahim Paşa ve Süleymaniye Kütüphaneleri anlatılmaktadır. 14. Bölüm: İstanbul’un Fener semti, tarihi ve önemi açısından tanıtılmaktadır. Sadece İstanbul’un değil bütün Akdeniz dünyasının önemli mahallelerinden biri olması ve şehrin limanı oluşu, tarihsel süreçte semtin gelişimi, Fener’de yetişmiş önemli isimler, Fenerli Ortodoks aristokrasi, Ortodoksluğun tarihi, Fener Patrikhanesi, Stefan Bulgar Kilisesi ve mimari özellikleri, Fener Erkek ile Kız Lisesi anlatılmaktadır. 15. Bölüm: İstanbul’un Balat semti anlatılmaktadır. Balat’ın Yahudilik açısından önemi, 15. yüzyılda İspanya ve İtalya’dan buraya sığınan Yahudiler, Rumeli Yahudileri, Sebatay Sevi, Balatlılar, İstanbul’un diğer yerleşim yerlerindeki Yahudiler, Balat’taki tarihi doku ve semtin kültürü ele alınmaktadır. 16. Bölüm: İstanbul’da Barok sanatı konusuna değinilmektedir. 18. yüzyılda Avrupa’da gelişen ve refahı temsil eden Barok sanatının Osmanlı başkenti İstanbul’u neden ve nasıl etkilediği, edebiyat, sanat ve diğer alanlarda barok etkisi, resimde barok, barok eserler, minyatürlerdeki değişim, Topkapı Sarayı’ndaki Barok etkisi anlatılmaktadır. Avrupa’daki barok mimari örnekleri ve İstanbul’daki örnekleri; Ortaköy Cami, Nuri Osmaniye Cami, Beykoz’daki barok tarzında evler ve Selim Sultan Kışlası görüntülerine yer verilmektedir. 17. Bölüm: İstanbul’un fethinden önce de Türk ve müslümanların yaşadığı yer olan Üsküdar anlatılmaktadır. Camileri, tekkeleri, dergahları, sanat ve edebiyatçıları ile semt tanıtılmaktadır. Üsküdar’in tarihçesi, Osmanlı döneminde hattat ve ressamları ile ünlü oluşu, Devleti Hümayun’da Üsküdar’ın önemi, III. Ahmet Çeşmesi, Şemsi Ahmetpaşa Cami, Ayazma Cami, Karacaahmet Mezarlığı ve Valide Camileri hakkında bilgi verilmektedir. 18. Bölüm: Bab-ı Ali ele alınmaktadır. Osmanlı Hükümeti anlamına gelen Bab-ı Ali’nin tarihi, yangınları, yapılanması, Divan-ı Hümayun (Osmanlı Devlet kapısı), devletin yapısı, Hümayun’un üyeleri ve görevleri, 17. yüzyıldan itibaren Bab-ı Ali’nin yapısı, mesken ve binaları, çalışanları, ücretlendirilmeleri hakkında bilgi verilmekte ve devletin temel yapısı olan Bab-ı Ali’nin yapıları, Şeyhülislamlık binası, Kaptan Paşa ofisi ve Maliye Nazırlığı tanıtılmaktadır. Büyükelçiler ve büyükelçilikler, Cağaloğlu ve tarihi, Bab-ı Ali’nin yaşadığı önemli olaylar, Mithat Paşa ve ilk Anayasa, Bab-ı Ali baskını, Enver ve Cevat Paşa baskını ile Mahmut Şevket Paşa’nın öldürülmesi olayları da anlatılmaktadır. 19. Bölüm: Bab-ı Ali aydını ele alınmaktadır. Aydınlar, Tanzimat dönemi aydınının yapısı, Bab-ı Ali aydınının olumsuz özellikleri, 19. yüzyıldaki aydın tipi, bu yüzyıldaki değişim, Fuat Paşa, Mehmet Emin, Ali Paşa, Ahmet Vefik Paşa, Şemsettin Sami, Ahmet Cevdet Paşa, Mithat Paşa, Cevdet Paşalar, 19. yüzyıl memur tipi, devlet memurluğu, müslim ve gayrimüslümler açısından Tanzimat dönemi bürokrasisi, dönemin önemli bürokratları ve devlet yönetiminde üstlendikleri rol anlatılmaktadır. 20. Bölüm: Osmanlı Devleti döneminde yazılan Seyahatnameler ele alınmaktadır. Yabancı ve yerli seyyahlar, Venedik ve Cenevizlilerin seyyahlar aracılığı ile tarihimizi yazışı, Fransızca ve Almanca yazılmış seyahatnameler, Türk Seyyahlar, Evliya Çelebi ve “Seyahatname”si, günümüz seyyahı Falih Rıfkı ATAY anlatılmaktadır. Programda, içtimai hayatın anlaşılmasında seyahatnamelerin önemine de değinilmektedir. 21. Bölüm: “Üç İmparatorluk” ele alınmaktadır. Tarihin son uluslararası ve gerçek anlamdaki üçüncü imparatorluğu olan Osmanlı İmparatorluğu, Roma İmparatorluğu ve Bizans İmparatorluğu anlatılmaktadır. Bu üç imparatorluğu içinde barındıran Osmanlı İmparatorluğu’nun yapısı, Türklerin yanında 10’a yakın milletin de ortak imparatorluğu olması, Türkçe’nin bu imparatorluğun ortak dili olduğu bilgisi verilmektedir. Ayrıca Osmanlı tarih kayıtlarının 15. yüzyıldan önceye gitmemesi de ele alınmaktadır. 22. Bölüm: Öteki - diğer kavramı çerçevesinde; azınlıklar, ulusal devlet olma ve çok milletli yapı ele alınmaktadır. Öteki ve diğerlerinin Akdeniz kültüründe birlikte yaşamaları, Avrupalı’nın ötekine bakışı, getto kavramı, kültürel etkinliğin dinsel anlamda farklılıklar getirse de kültürel anlamda benzerlikler oluşturması, Ermeniler, Katolikler, Ortodokslar, Protestanlar, Rumlar ve Patrikhane bağlantıları ile Yahudiler’in dil ve din temeli anlatılmaktadır. 23. Bölüm: Osmanlı-Rus ilişkileri ele alınmaktadır. Kuzeyde önemli komşumuz Rusya ile 1490’larda 2. Beyazıt döneminde başlayan diplomatik ilişkiler, Rusya’nın 1700’de yapılan anlaşma ile gönderdiği ilk sefiri, Rus sefirinin Balkanlar’daki halkın ayaklanması ve halk üzerindeki etkisini ve ilişkileri gösteren yazışmalar ile 18. ve 19. yüzyıldaki ilişkiler anlatılmaktadır. 24. Bölüm: Asar-ı Atika Müze-i Hümayun yani İstanbul Arkeoloji Müzesi ele alınmaktadır. Müzenin kurucusu ve önemli müzeci, antropolog, ressam Osman Hamdi Bey, bu alandaki hizmetleri, Osmanlı arkeolojisi ve müzeciliğinin durumu, ülkemizin sahip olduğu tarihi eser zenginliği, medeniyetlerin beşiği oluşumuzun kavranamayışı, tarihi eser yağmaları, mezar taşları, arkeoloji biliminin 19. yüzyıldaki gelişimi ve geçmişi, 1847’de açılan ilk silah müzemiz, eski eserlerin toplanmaya başlaması, 1872’de Ahmet Vefik Paşa ile ilk milli envanterin oluşturulması anlatılmaktadır. Programda; Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Çinili Köşk ve Arkeoloji Müzesi, Bergama Sunağı, Berlin’deki Pergamon Museum’un görüntülerine de yer verilmektedir. 25. Bölüm: Gümüşsuyu semti ve Almanlar ele alınmaktadır. Osmanlı döneminde Alman nüfusunun etkisi üç dönemde incelenmektedir. Moltke ve Golç Paşa (Von der Goltz) dönemleri ve hizmetleri, Mareşal Liman von SANDERS, Alman Sefarethanesi, İstanbul’da Almanlar’a ait yapılar, Almanlar’la Osmanlı dönemindeki ilişkiler, Alman silah sanayinin ordumuza girişi, demiryolu hattı görüşmeleri, Cumhuriyet döneminde Hitler tarafından kovularak ülkemize gelen Yahudi bilim adamlarının etkisi, Taksim, Beyoğlu, Cihangir, Sıra Selviler ve Gümüşsuyu’nda bulunan Alman mimari yapıları anlatılmaktadır. 26. Bölüm: Osmanlı’nın son döneminde Gümüşsuyu’na yerleşen Japonlar ele alınmaktadır. Gümüşsuyu’nun tarihi yapısı, Ayazpaşa semtine adını veren Ayazpaşa ve semtin tarihi, Gümüşsuyu’nun 18. yüzyılda yaratılmış asker bir semt olduğu, Osmanlı döneminde modernleşmenin başladığı yer olarak kabul edilmesi, 24 numaralı bina olan Japon Elçiliği, Türk Japon ilişkileri, 18 ve 19. yüzyıllarda Japonlar, Türkiye için Japonya’nın önemi, Sultan Abdülhamit dönemi ve Ertuğrul gemisi faciası ile Japonya ile ticaret ilişkilerimiz anlatılmaktadır. 27. Bölüm: Kanuni dönemi, özellikle Mimar Sinan’ın etkisi ile gelişen Osmanlı 16. yüzyıl mimarisi, edebiyat, resim, minyatür ve şiir ele alınmaktadır. 16. yüzyıldaki mimari üslup, bir devşirme olan Mimar Sinan ve Mimarlar Ocağı’nda yetiştirilmesi ile mimari yeteneği, Şemsipaşa Cami, Mihrimah Cami, Süleymaniye Cami, mimari eserlere yansıtılan Osmanlı Devleti’nin gücü, Osmanlı’da mimarlık sanatı, Selimeyi Cami’nin mimarideki önemi, Sultan Selim Cami ve Mimar Sinan Türbesi anlatılmaktadır. 28. Bölüm: Haçlılar başlığı ile Haçlılık kavramı, İstanbul’un Haçlılar tarafından 12 Nisan 1204 tarihindeki yağmalanmasının 800. yılı nedeniyle ele alınmaktadır. Hristiyan ve Müslüman dünyasında haçlılara bakış, haçlı seferlerinin amacı, seferlerin hedefi, haçlı seferleri, en önemli ve en kanlı sefer olan 4. Haçlı Seferi, bu sefer sonrasında İstanbul’un yaşadığı 60 yıllık karanlık dönem ve yağmalar anlatılmaktadır. 29. Bölüm: Doğuculuk, Doğu biliminin ötesinde bir ideolojiye dönüştürülen Oryantalizm ele alınmaktadır. Batı Avrupa ve Amerika’nın şark düşüncesini anlatan Edward Said’in eseri “Oryantalizm”, oryant ve oryantalizm kavramı, oryantalistler ve oryantalizmin etkisi anlatılmaktadır. Thomas Edward LAWRENCE, Andreas TİETZE gibi oryantalistlerin yaptıkları ve oryantalizmin sanat üzerindeki yansımaları ele alınmaktadır. 30. Bölüm: II. Viyana Kuşatması ve ardından Balkanlar’da, Tuna kıyısı ülkelerde oluşan Osmanlı merkezi otoritesinin boşluğu ele alınmaktadır. Avusturya’nın Osmanlı Devleti egemenliğinden sonraki tarihçesi, yönetim biçimi, devlet yapısı, toprak yapısı hakkında bilgi verilmektedir. I. Viyana Kuşatması, Merzifonlu Mustafa Paşa, Karlofça Anlaşması ve sonrasında gelişen yeni hukuk anlayışı, Osmanlı Ordusu, Avusturya ve Rusya’nın askeri alanda işbirliği ile 17. ve 18. yüzyıllarda Avusturya İmparatorluğu’nun durumu anlatılmaktadır. 31. ve 32. Bölüm: “Sinema, Tiyatro, Roman” başlığı ile bu alanların tarihle olan ilgisi, tarihin bu alanlara malzeme oluş biçimi ele alınmaktadır. Tarih ve tarih felsefesi, 18. yüzyılın Aydınlanma Çağı’nın tarihi malzeme olması, Goothe, Hegel, tarih bilincinin 19. yüzyıl Avrupa’sındaki gelişimi, sanat yansımaları ve romanlar, ülkemizdeki tarih sanat bağlantısı, romanlar, akademik tarihçilik ve tarihi romancılık, tiyatroculuk bağlantısı, Kemal TAHİR ve Reşat Nuri GÜNTEKİN’in tarihi romancılığı anlatılmaktadır. Gösteri sanatları, sinema ve tiyatronun tarih bilincini yaymadaki önemi, Şemsettin Sami ve ilk romanımız, “Vatan Yahut Silistre” eseri, Ermeni romancıları ve tiyatrocuları, Müsahipzade Celal Bey, Mithat Cemil KARATAY’ın “Üç İstanbul” eseri ve bunların sanat tarih bağlantısı hakkında bilgi verilmektedir. 33. Bölüm: Aile kavramı ele alınmaktadır. Osmanlı’da aile nasıl bir kavramdır, Osmanlı ailesinin geçirdiği evrim, cemaat, mahalle ilişkileri, evlenme, boşanma ve çocuk konuları, dini nikah, miras, yaşayış biçimi ve kadının rolü anlatılmaktadır. Gayrimüslimlerde aynı kavramın çok farklılık göstermediği, çekirdek aileye dönüşüm, kadının rolünün Tanzimat’tan itibaren değişimi, boşanma ve kız çocuklarının eğitimi hakkında bilgi verilmektedir. 34. Bölüm: Osmanlı İdari Merkeziyetçiliği yani “Eyalet Sistemi” ele alınmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun eyalet sistemi, devlet yönetimi, şehir, sancak, eyalet, beylerbeyi, sancak beyi, sancak kadısı kavramları, oluşumları ve görevleri, tımar sistemi, yeniçeri garnizonları ve eyaletin vilayet oluşu anlatılmaktadır. 35. 36. ve 37. Bölüm: Osmanlı İmparatorluğu’nun önemli eyaletlerinden Bosna ve çevresindeki oluşum bu bölgeye yapılan gezi ile ele alınmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkan coğrafyasındaki eyaletinin, 2. Beyazıt tarafından alınışından 1912-1913’de kaybedilişine kadar, beş asır süren hakimiyette geçirdiği süreç hakkında bilgi verilmektedir. Bosna’nın alınışından sonra dergahlarda oluşan Sünni İslam din yapısı, bölgenin imarı, vergiye bağlanması, fetihten sonra bölgede oluşan ekonomik ve ticari gelişim anlatılmaktadır. 19. yüzyıldan sonra gelişen Fransız İhtilali, 93 Harbi ve Balkan Savaşları sonrasında kaybedilen bölgede oluşan milliyetçilik hareketleri, Osmanlı sonrası bölgenin durumu, Mithat Paşa ve valiliği, savaşların kaybedilmesinden sonra göçler, 1. ve 2. Dünya Savaşları sonrasında bölgedeki durumu ve ortaya çıkan devletler ile Bosna Hersek’in 1980’lerde yaşadığı dramatik savaş hakkında bilgi verilmektedir. Mostar, Drina Köprüsü, Osmanlı eserleri, hanlar, köprüler, kervansaraylar, camiler, çarşılar, 16. yüzyıl Osmanlı mimarisi, Mimar Sinan ekolü örneği yapılar, 14. ve 15. yüzyılda Bosna Hersek’in durumu, Poçitel, Neretva ırmağı ve çevresi, Dubrovnik, Blagay Halveti Tekkesi, Travnik adlı bölgeler ve tarihçeleri anlatılmaktadır. Ayrıca bölgenin dini ve etnik yapısı, Türklerin durumu, Türk ve Osmanlı kültürü ve izlerine de yer verilmektedir. 38. Bölüm: Osmanlı modernleşmesinde eğitim ele alınmaktadır. Osmanlı modernleşmesinin asıl yansıma biçiminin gerçekleştirildiği maarif yani eğitim alanı, medreseler, mahalle mektepleri, rüştiyeler, kadınların eğitim alması, modernleşmeyi inşa edenler, Mithat Paşa ve diğerleri, yüksek eğitim okulları, mesleki eğitim okulları, Fransız eğitim modelinin benimsenmesi, önceleri askeri alanda gelişen eğitim dallarının sivil eğitim alanında da gelişmesi, askeri eğitim, medrese eğitimi ve sivil eğitim ayrımlaşması, 18 ve 19. yüzyılın elitleri anlatılmaktadır. 39 ve 40. Bölüm: Batılılaşma kavramı her alanda ele alınmaktadır. Batılılaşma kavramının tarihsel süreci, 15. yüzyıldan itibaren önce hukuk sisteminde kendini gösteren etkilenme biçimleri, Mecelle, eğitim ve askeri alandaki etkileri, 18 ve 19. yüzyıllardaki gelişmeler, Doğu-Batı kültürü çatışması, Rusya, İran, Türkiye, Japon batılılaşması, hars ve medeniyet kavramları, okullarda laiklik sisteminin yerleşmesi, Türk batılılaşmasının halen dünyayı kavrayamama olarak sürmesi ve yakın çevremizin yeterince tanınmaması konuları anlatılmaktadır. 41. Bölüm: Tarih biliminin kitlelere ulaşması ele alınmaktadır. Günümüzde tarih biliminin, bilgisi ve yorumunun kitlelere ulaştırılması biçiminin tek aracının okullardaki eğitim ve okul kitapları olması olgusu, günlük hayat içinde tarihin okunmaması, tarihin yanlı olarak anlatılması ve Osmanlı tarihini yazan tarihçiler anlatılmaktadır. Ayrıca Balkan ülkeleri, tarihlerine ve etnik yapılarına göre ele alınmakta, Balkanlar ve Akdeniz coğrafyasını kavramak gerekliliğine değinilmektedir. 42. Bölüm: Saraylar ele alınmaktadır. “Osmanlı Sarayları” başlığında; Osmanlı’da uzun süre saray kavramının gereksiz, pahalı olarak algılanması, Türk saraylarının zamanın akışı içinde toplumlar gibi işlevlerini tamamlaması ve görevini yenilerine devretmesi olguları genel çerçevede anlatılmaktadır. 19. yüzyıldan itibaren önemini yitiren yerini Sultan Abdülaziz zamanında yapılan Dolmabahçe Sarayı’na, Sultan Abdülhamit döneminde Yıldız Sarayı’na devreden Topkapı Sarayı anlatılmakta ve saray geleneği hakkında bilgi verilmektedir. Programda ayrıca, Dolmabahçe Sarayı Muayede Salonu ile Osmanlı’nın saray protokolüne, sefaret sarayları ile konak ve kasırlara da yer verilmektedir. 43. Bölüm: 16. yüzyıl ele alınmaktadır. Bu yüzyılda bir dünya devleti olan Osmanlı Devleti’nde Kanuni dönemi ve torunları, Fatih’ten itibaren sınırların genişlemesi, Kanuni döneminde Macaristan’ın fethi, Varna Savaşı ve önemi, 1. ve 2. Kosova ve Mohaç savaşları ve siyasi etkileri, Avusturya hanedanı Habsburglar, Avrupa tarihinde Türkler, Rusya’nın durumu, Korkunç İvan, Kırım Hanlığı, Akdeniz’deki durum, İspanyollarla çatışmamız, Barbaros Hayrettin Paşa ve başarıları ile Akdeniz, Balkan ve Doğu Avrupa dengesi anlatılmaktadır. 44. Bölüm: Eyaletler ele alınmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun sınırları ve yönetim biçimi hakkında bilgi verildikten sonra, eyalet sistemi, dirlik düzeni, işleyiş biçimi anlatılmakta ve Osmanlı idare sisteminde olan Kırım Hanlığı, Erdel, Eflak, Boğdan Krallıkları, Mısır Eyaleti, Hicaz Bölgesi’nin yönetim biçimleri, imtiyazlar ve kadılar yönetimi hakkında bilgi verilmektedir. 45. Bölüm: Bugün Suriye’nin başkenti olan Şam ele alınmaktadır. Suriye hakkında genel bilgi verildikten sonra Şam görüntüleri ile şehrin Selçuklular, Memlükler, Osmanlı Egemenliği ve 5000 yıllık tarihi, Evliya Çelebi’nin şehir hakkında yazdıkları, Palmira Antik Şehri, Palmira Müzesi, Osmanlı Devleti’nin şehirdeki imar çalışmaları, Süleymaniye Cami (Tekkesi), 16. asır Osmanlı mimarisi örnekleri, son Osmanlı padişahı Vahdettin’in mezarı, Sultan Selahattin Eyyüb-i Türbesi, üç Türk hava şehidine ait Türk Şehitliği, kapalı çarşıları, mescit ve camileri anlatılmaktadır. 19. yüzyılda ilim şehri olan Şam’ın, Osmanlı döneminde Arabistan ordusunun ordu merkezi oluşu, Sultan Abdülhamit döneminde yaptırılan Şam ile Medine arası Hicaz demiryolu ile Suriye’nin etnik ve dil yapısı da ele alınmaktadır. 46. Bölüm: Suriye’nin Halep şehri ele alınmaktadır. Kaleleri ile ünlü olmasına rağmen pek çok defa kuşatılmış olan şehrin tarihçesi, Halep Kalesi, Kanuni Süleyman Kasrı, Hüsreviye Cami ve Medresesi, çarşı ve bedestenleri ile bu bölgede bulunan pek çok Osmanlı eseri, Halep’te Eyyübiler ve Selçuklular Dönemi, Evliya Çelebi’nin şehir hakkında yazdıkları, bu bölgede konuşulan dil, bölgedeki iktisadi ve kültürel yapı, Aziziye Semti, ATATÜRK ve Lawrence gibi pek çok ünlünün konakladığı, tarihte ünlü pek çok kişiyi ağırlamış Baron Oteli, Bağdat Demiryolu, Hama Şehri ve bu şehirlerdeki Türk mimarisi anlatılmaktadır. Bu bölümde ayrıca, bölgenin imparatorluktan kopuşu, bölgenin önemi ve Osmanlı’nın bölge için önemi hakkında da bilgi verilmektedir. 47. Bölüm: Padişahlar ele alınmaktadır. Osmanlı sülalesi, padişahların hayatları, evlenme biçimleri, hanedan kadınlar, Kanuni Sultan Süleyman ve Hürrem Sultan ve padişah anaları hakkında bilgi verilmektedir. Padişahın günlük hayatı ve yaşadığı protokol, haremleri ve devleti yönetmek dışında uğraştıkları ikinci işleri olan Kanuni’nin kuyumculuğu, 3. Murad’ın tezhip ve şiir sanatı ile uğraşması, 4. Mehmet’in avcılığı, 3. Ahmet’in hattatlığı, 3. Selim, Sultan Abdülaziz ve 4. Murat’ın bestekarlığı ve 2. Abdülhamit’in marangozluğu anlatılmaktadır. Bölümde ayrıca, 19. yüzyılda değişen protokol, saray geleneği ve halkla temas, Biat Töreni ile Cuma Selamlığı konuları da işlenmektedir. 48. Bölüm: “Kadı” başlığı ile Osmanlı devlet sisteminin önemli unsurlarından biri olan, günümüzde belediye reisi, yargıç, noter, müfettiş, asayiş sorumlusu görevlerini karşılayan “Kadı” adlı yönetim kişisi ele alınmaktadır. Roma ve Bizans’ta benzer biçimde görevlerin olduğu, kadı görevlendirme biçimi, eyaletler düzeyinde dağılımları, eğitimleri, geçirdikleri danişment, müftülük, müderrislik ve kadılık aşamaları ve çalışma biçimleri anlatılmaktadır. 19. yüzyılda Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması ve yapılan reformlarla sistemin değişmesi sonucunda ortadan kalkması hakkında bilgi verilmektedir. 49. Bölüm: Eyüp semti ele alınmaktadır. 15. yüzyıldan beri oturulan, sur dışı semtlerinden olan ve Türkler tarafından kurulan Eyüp semti, mezarlığı ve türbeleri ile anlatılmaktadır. Bizans dönemi itibari ile tarihçesi, sultanların yalı merkezi olması, Eyüb-ül Ensari’nin mezarı ve türbesi, Osmanlı döneminde oyuncakçıların, muhallebici ve sütlü tatlıcıların merkezi olması, sanatkarlar ve hattatlar tarafından tercih edilmesi hakkında bilgi verilmektedir. Ayrıca Zal Mahmut Paşa Cami, Sultan Reşit, Sokullu Mehmet Paşa, Mihrişah Valide Sultan, Siyavuş Paşa türbeleri ve Mareşal Fevzi Çakmak’ın mezarı gösterilmektedir. 50. Bölüm: Müzeler, müze kelimesinin kökeni, anlamı, tarihçesi ile ele alınmaktadır. İlk müze örnekleri, koleksiyonculuk geleneğinin devamı oluşu, Rönesans döneminde müzeler ve müzecilik, İtalya’da müzecilik, Alman ve Avusturya imparatorluklarının koleksiyonculuğu, Fatih Sultan Mehmet zamanında başlayan ilk eser toplayıcılığı, 19. yüzyılda Aya İrini’de ilk teşhir, Müzeyi Hümayun (Arkeoloji Müzesi), Osman Hamdi Bey, müzelerimiz, dünyada ve ülkemizde müzecilik anlatılmaktadır. 51. Bölüm: Divan-ı Hümayun ele alınmaktadır. Farsça kökenli olan ve Kubbealtı anlamına gelen kelimenin Osmanlı’daki kurumlaşması, toplanma günleri, biçimleri ve amaçları, padişahların hümayuna katılma biçimleri, nasıl çalıştığı ve nasıl karar aldığı, başkanı olan Vezir-i Azam ve Nişancı, Yeniçeri Ağası, Kaptan Paşa ve Şeyhülislam gibi üyeleri ve bunların görevleri anlatılmaktadır. 52. Bölüm: Harem ele alınmaktadır. Kurumun nasıl oluşturulduğu, önemi, işletme biçimi, görevleri, görevlileri, Harem Ağaları, şehzade anneleri olan Hasekiler ve padişah anneleri Valideler, Valide Sultanlar ve işlevleri, saraylı hanımlar ve kültürleri, hareme alınma ve yetiştirilmeleri, haneden sistemi, sultanlar, şehzadeler, şehzade ve sultan çocukları, doğum alayı ve doğum geleneği ile saray entrikaları anlatılmaktadır. Ayrıca Hürrem, Kösem ve Safiye Sultanlar hakkında bilgi de verilmektedir. 53. Bölüm: Osmanlı Devleti’nde saray okulu olan Enderun ele alınmaktadır. Topkapı Sarayı içinde bulunan Enderun odaları görüntüleri ile sivil ağaların yetiştirildiği, devşirme çocukların zekilerinin alındığı Enderun hakkında bilgi verilmektedir. Enderun ağaları, Kaftanlılar, Enderun’un çalışma sistemi, verdiği eğitim, işleyişi, günlük yaşam, ilişkiler, disiplin, Enderun çıkışı devlet yönetiminde alınan görevler anlatılmaktadır. Batı’da da benzer örnekleri olan ancak en sistemlisi Osmanlı’da görülen bu sistemin aristokrasi sınıfını oluşturması, sisteme uygunluğu, yönetici dışında önemli müzisyen, edebiyatçı ve sanatçı yetiştirmesi hakkında bilgi verilmektedir. 54. Bölüm: Eminönü semti ele alınmaktadır. Eminönü ve Sarayburnu’nun tarihçesi, Bizans ve Osmanlı dönemindeki önemi, Bizans mimarisi sarnıçlar, sunaklar, su kemerleri, Galata Kulesi, Çinili Köşk, Arkeoloji Müzesi ve Aya İrini Kilisesi anlatılmaktadır. Bizans ve sonrasında da Osmanlı’nın tarihi olarak kabul edilen bölgenin bugünkü durumu ile korunması gerekliliği vurgulanmakta ve tarihinin yozlaştırılması eleştirilmektedir. 55 ve 56. Bölüm: Topkapı Sarayı ele alınmaktadır. İmparatorluğun kalesi ve karargahı olan sarayın coğrafi konumu, mimarisi, yapılışı, sonra eklenen bölümleri ve sarayda günlük yaşam anlatılmaktadır. Orta Avlu, Bab-ı Hümayun, Bab-ı Selam kapıları, Kubbe, Kubbe altı, Çini Porselen koleksiyonları, Harem, Enderun, Hazine Dairesi, iç ve dış odalar, bostanlar, bahçeler, Bab-ü Seda, Arz Odası, Kalem Odaları, Has Oda, Kılıç Töreni, Mücevherat Dairesi, Fatih Köşkü, Sedef Arife Tahtı, kılıçlar, Kaşıkçı Elması, Topkapı Hançeri, 4. Ahmet Kütüphanesi, Bağdat Köşkü, Revan Kasrı, Sünnet odası, gelenekleri, saray kültürünü işleyiş biçimleri, sarayın ve bölümlerinin kullanım amaçları ve önemleri anlatılmaktadır. 57. Bölüm: 17. yüzyıldan itibaren Beyoğlu semti ele alınmaktadır. Osmanlı döneminde Beyoğlu’nun; Cenevizliler ve Venediklilerin oturduğu, 1453’ten sonra İspanya ve İtalya’dan gelenler ile yerli Hristiyanların yaşadığı bir semt olduğu bilgisi verilmektedir. Batılı sefaretlerin merkezi olan semtin önemli yapıları, kiliseleri, Galatasaray Lisesi, Beyoğlu Belediye Binası, Rahmi Koç Müzesi, Cezayir Sokağı, Fransız Sokağı ve Pera anlatılmaktadır. Programda ayrıca, 17. yüzyıldan itibaren semtin halk yapısı, batı hayat tarzına açılan kapı ve beylerin eğlenmek için kullandıkları bölge olduğuna da değinilmektedir. 58. Bölüm: Osmanlı Devleti’nde “Paşalar” konusu ele alınmaktadır. Osmanlı Devleti’nin paşalar tarafından yönetildiği, sancak beyleri ve mülki görevleri, Kaptan-ı Deryalar, devşirme yöntemi ile Enderun’da paşaların yetiştirilmesi, önemli paşalar; Sokullu Mehmet Paşa, Mithat Paşa, Şeker Ahmet Paşa ve Gazi Ahmet Muhtar Paşa hakkında bilgi verilmektedir. Enderun dışından yetişen, önemli görevlere gelen paşalar, bir paşalar şehri olan ve semtlerinin isimlerini bile bu paşalardan alan İstanbul’un semtleri anlatılmaktadır. 19. yüzyıldan itibaren yapılan reformlarla değişiklikler yaşanmış, paşalar da bugünkü ordudaki yapılanmaya benzer biçimde yerlerini almışlardır. Ayrıca, Osmanlı’nın son döneminde görev yapan ve Kurtuluş Savaşı’na katılan önemli askerler hakkında bilgi de verilmektedir. 59. Bölüm: Avrupa coğrafyasında “Osmanlı” başlığı ile fetihten günümüze kadar Türklerin batı dünyası tarafından kabulü ele alınmaktadır. Batı dünyasının Osmanlı’yı kabul etme süreçleri, kişilerarası durumlar, Latin istilası sonrası İstanbul’daki Hristiyanların durumu, Vatikan’la ilişkiler, Osmanlı’nın protestanlığı desteklemesi, Yahudilerin İstanbul’a gelişi ve desteklenmesi ile Balkanlardaki Katolik düşmanlığı anlatılmaktadır. 60. Bölüm: “Avrupa’da Türkiye Diye Bir Mesele” başlığı ile Anadolu’nun Türkleşmesi ele alınmaktadır. 11 ve 12. yüzyıllarda Almanya, Fransa gibi pek çok milletin gelişimini tamamladığı, vatanını göçle en geç kuran milletin Türkler olduğu, diyarı Rum denilen Roma ülkesinde vatanının kuran Türkler, 12. yüzyılda Anadolu’daki yabancılar, 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar Anadolu ve Balkanların Türkleşmesi anlatılmaktadır. Türklerin ve Türkiye Devleti’nin yapılanmasının; Selçuklu yapılanması, kentlerin oluşumu ve 12. ve 14. yüzyıldan sonra yapılanma biçiminde ve üç aşamada gerçekleştiği ve bugünkü oluşumuna eriştiği bilgisi de verilmektedir. 61. Bölüm: “Avrupa nasıl şekillenir?” sorusu ele alınmaktadır. Bir siyasi birlik olan Avrupa Birliği’nin tanımı ve tarihçesi, kendisini Helen ve Romalı gören, 9. yüzyıldan sonra Roma İmparatorluğu diyen, Katolik dininin başının bulunduğu topluluk olan Avrupa hakkında bilgi verilmektedir. Ortaçağ Avrupa’sında işleyen sistem, kilise ve rolü, Avrupa anlaşmaları, Batı Avrupa diplomasisi, İncili çeviren Luther ve reformları, Erasmus, Protestanlık, Hitler ve Napolyon tarafından da idealize edilen Büyük Avrupa İdeali ve bu alanda yapılanlar anlatılmaktadır. Ayrıca, Avrupa’nın Türklere bakışına da değinilmektedir. 62. Bölüm: Doğu Batı ayrımı ve AB başlığı ile 19. yüzyıl çağdaş düşüncesinin ana görüşü ele alınmaktadır. Doğu ve batı kavramlarının açılımları, tek tanrılı dinler, bilim ve ideolojilerin beslendiği yer olan doğu, Avrupa kültürünün kendini yüceltmesi, Roma öncesinde tarihi olmayan Avrupa’nın Ortaçağ öncesi durumu ve kıtanın halk yapısı, Türklerin en erken M.Ö. 5. yüzyıla kadar giden tarihi, tarihine yazılmadığımız millet ve kültür olmayışı, Avrupa kültürü, Akdeniz ve Doğu kültürü ayrışması anlatılmakta ve tarihimizi bilmenin önemine değinilmektedir. 63 ve 64. Bölüm: Osmanlı döneminde “Esnaf” kavramı ele alınmaktadır. Şehirlerin tarihi ile başlayan ve her şehirde farklılık gösteren esnaf yapısı, Bizans, Avrupa ve Osmanlı’da esnafların birlikler oluşturması, geleneksel ekonomilerde yapılaşma, loncalar, oluşma ve işleyiş biçimleri, önemleri, rekabeti önleme ve ticari ahlakı sağlama amaçları ile loncalara getirilen kurallar, devlet lonca işbirliği, Nart adı verilen devlet ve loncalar arası yıllık fiyat belirleme sistemi, mesleklere geçişin geleneksel yapısı ve ritüelleri, lonca disiplini, İstanbul Kapalı Çarşı esnafı ve burada kurulan loncaların işleyiş biçimleri, lonca kadı ilişkisi, 17. ve 18. yüzyılda esnaf ve loncaların durumu, belli sanat ve zanaatların belli zümrelerin elinde oluşu ve sebepleri, lonca tekelleri, taşradaki devlet lonca işbirliği ve önemi, 18. yüzyıldaki sanayi devrimi ve bunun lonca sistemine etkisi, Tanzimat ile ticaret hayatına getirilen değişiklikler, 1838 Ticaret Anlaşması, günümüzde ülkemiz gibi küçük ve orta ölçekli esnaf yapısının hakim olduğu ülkelerde esnaf birliklerinin önemi anlatılmaktadır. 65. Bölüm: 15 ve 16. yüzyıldan sonra Akdeniz’e hakim olan Osmanlı İmpatorluğu ile Akdeniz kültürü ele alınmaktadır. Çin, Hindistan, İran, Mezopotamya, Mısır, Ortadoğu ve Akdeniz kültürlerinin kıyaslanması, Akdeniz çevresinde gelişen Mezopotamya kültürü yazı ve dilleri, Akdeniz’in; kültürlerin paylaşılması olan tercümelerin kültürü oluşu, Mısır devlet yönetiminin Roma’da da kullanılışı ve Akdeniz kültürünün etkili olduğu medeniyetler, Akdeniz ve çevresinin Osmanlı hakimiyetine geçmesinin yüzyıllara göre tarihsel süreci ve son Akdeniz İmparatorluğu olan Osmanlı’nın durumu anlatılmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu ve sanayi devrimi ile çöküşe geçen Akdeniz kültürünün bugünkü durumu hakkında bilgi verilmektedir. 66. Bölüm: “Osmanlı Hukuku” ele alınmaktadır. Çok az topluluğun Türkler kadar bilinçli bir şekilde hukuk değişimleri ve reformları yaptığı, dinamik bir toplum yapısına sahip olan Osmanlı Devleti’nin bu alanda gerçekleştirdiği değişiklikler, İslam hukuku uygulamasına rağmen bu yapıyı daha esnek bir biçimde kullanmaları, İslam hukukunun Osmanlı’da kullanılış biçimi, gayrimüslimlere uygulanan farklı hukuk kuralları, 18. yüzyılda askeri reformlarla dışarıya açılan imparatorluğun geliştirdiği yeni hukuk sistemi, 1876’da getirilen Osmanlı Tebaası kavramı, Mecelle, 1893 Kanuni Esasi, Fransa’dan alınan hukuk sistemleri, mahkemeler, bugünkü hukuk sistemine geçişin alt yapısının hazırlanması, Meclis-i Mebusan ve yapısı, Osmanlı hukuk inkılapları ve Hukuk Mektepleri anlatılmaktadır. Ayrıca, 1926 tarihli Cumhuriyet dönemi Hukuk Devrimi ve hukukçu yetiştirilmesi için Almanlardan alınan destek ile bugün hukuk sistemimizin içinde bulunduğu duruma da değinilmektedir. 67. Bölüm: Tarihimizde ve siyasal edebiyatımızda büyük devletleri ifade eden Düveli Muazzama nedir, dünya siyasetini yönlendiren ve yürüten büyük ülkelerin elçileri ile diğer bir Düveli Muazzama olan Osmanlı İmparatorluğu’nun ilişkileri konuları ele alınmaktadır. 19. yüzyılda büyük devletler ve Osmanlı Devleti’nin elçi ve büyükelçilik düzeyinde tanıdığı ülkeler, 19. yüzyılda Osmanlı’nın durumu, elçilerin dünya ve bulundukları ülke siyasetine etkileri, dünyada büyük devletlerarası hiyerarşiye değinilmektedir. 68. Bölüm: 19. yüzyılın son çeyreğinde Avrupa’da savaş rüzgarları eserken büyük devletler arası anlaşmalar, yakınlaşmalar, zıtlaşmaların önem kazanması ve bu ortamda Osmanlı İmparatorluğu’nun durumu ele alınmaktadır. 19. yüzyılda Avrupa’daki durum, 2. Abdülhamit dönemi, Almanya ile yakınlık kurulması, Alman sempatisi ve nedenleri, Rusya ile sağlanan sessiz barış ortamı, bu yüzyılda büyük devletlerin; Fransa, Almanya, Avusturya Macaristan’ın sömürgecilik durumu, dünyayı yönetme biçimleri, her ülkenin elinde tuttuğu güç ve imkanlar, gelişim süreçleri ve zenginlikleri anlatılmaktadır. 69. Bölüm: Son Osmanlı, Mustafa Kemal ATATÜRK, TBMM ve Anadolu Hareketi ele alınmaktadır. 1. Dünya Savaşı ve Osmanlı İmparatorluğu’nun savaşa girmesi, Almanya’nın yanında yer alması, donanmanın şartları, olayların gelişimi, Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra hilafet ve saltanatın kaldırılması ile Osmanlı ailesinin durumu, Osmanlı hanedanın yapısı ve diğer hanedanlarla kıyaslamasına yer verilmektedir. 70. Bölüm: Ortodoks Katolik karşıtlığına genel bakışla yaklaşılan bu bölümde; 1054 yılında Roma’dan gelen bir Kardinalin kendilerine itaat etmeyen Doğu Patrikliği’nin aforoz beratını Ayasofya’nın mihrabına atışı, bunun hemen ardından İstanbul Patrikliği’nin de Roma’yı aynı şekilde aforoz etmesi, Hıristiyanlar arasındaki karışıklık, 1204 yılında 4. Haçlı Seferi ile Avrupa’nın o dönem Konstantinopolis olarak anılan İstanbul ve Ayasofya’yı yağmalaması ve tahrip etmesi, 1950’li yıllarda Katolik, Ortodoks ve Protestanların birleşmelerinin gündeme getirilişi işlenmektedir. Yahudilik ve Müslümanlıkta ruhban sınıfının olmayışı, kilisenin bir kurum oluşu ve ruhban sınıfını oluşturmasına vurgu yapılmaktadır. 71. Bölüm: 18. yüzyıl Avrupa’sının filozofları ve düşünürleri ile Avrupa tarihinin akışının hızlanması konusu ele alınmaktadır. Toplumların yaklaşımları, kitlelerin değişimleri, ilim akademilerinin, siyasetin, teknolojinin baş döndürücü gelişimi, kendini beğenen 18. yüzyıl Avrupa’sı, toplumu eleştiren filozoflar, Osmanlı İmparatorluğu’nun gerçekleri kendi bünyesinde nasıl hissettiği anlatılmaktadır. 72. Bölüm: 18. yüzyıl Avrupasındaki devletler dengesi ele alınmaktadır. Bu yüzyılda Avrupa ve Osmanlı’nın devletler dengesinin önemli ölçüde değişmesi, Avusturya Alman İmparatorluğu, Macaristan, Hollanda, İngiltere ve Fransa gibi ülkelerin yatırımcılarının nasıl geliştikleri, siyasi ve sosyal yönden nasıl etkilendikleri, bunun dönemin tarihi açısından önemi, Avusturya’nın Akdeniz ticaretini veraset yoluyla Toksana Dukalığı sayesinde ele geçirmesi ve bu yüzyılda merkezileşen, modernleşen, teknolojisi büyüyen Avrupa’ya uyum sağlamaya başlayan Türkiye tarihi irdelenmektedir. 73. Bölüm: Tarih akışı içinde tarih ve kimlik konuları ele alınmaktadır. Tarih kimliğinin, kimliğimizin önemli parçası oluşu, toplum dendiğinde tarih bilincinin her zaman karşımıza çıkması, Osmanlı tarihinin sadece Türk halkının tarihi olmadığı, sınırları dışında kalan tüm etnik grupların da tarihini kapsadığı anlatılmaktadır. Bu bölümde ayrıca Türkiye’de tarih bilincine yeteri kadar önem verilmediğine vurgu yapılmaktadır. 74. Bölüm: Lale Devri ele alınmaktadır. İncelemeleri ile devre adını veren Refik Ahmet Bey (ALTINAY), lale ile bu devirde tanışmadığımız, Hollanda’nın lale devri, lalenin tarihçesi, hayatımızdaki yeri, 18. yüzyılda Osmanlı’da barışın getirdiği bir rahatlama ortamı ile devrin lale gibi güzel, mistik bir çiçeğin etrafında biçimlenmesi anlatılmaktadır. 75. Bölüm: Türkiye’nin batıya açılan, batı ilmini, batı düşüncesini, batı modasını kabullenmiş ilk İslam ülkesi olması, batıcısı, İslamcısı ve milliyetçisi ile birbirlerini etkileyen Türk batılılaşmasının kendine özgü yönleri ele alınmaktadır. 19. yüzyılda batılılaşmayı yaşayan Mısır, İran, Osmanlı ve Rusya’daki batılılaşma örnekleri ile anlatılmaktadır. 76. Bölüm: Köyler ve şehirlerin farklılaşmasıyla ihtiyaçların karşılanmasını başka yerlerde arayanlar, yani göç edenler konusu işlenmektedir. Geniş kavimler göçü, büyük göçler ve etkileri, Türk tarihindeki göçler, Kavimler Göçü’nün Avrupa kültürüne etkileri, bu göçle İran’a gelenler, burada Türklüğü korumaları, Anadolu’ya göç süreci ve etkileri, Anadolu’daki Türkleşme süreci, Bosna’nın Türkleşmesi ile Balkanların Türk ve İslamlaşması süreçleri anlatılmaktadır. 77. Bölüm: Türkiye’de yazılan tarih sentezlerinin halka mal edilecek biçimde ele alınması, Osmanlı Türk ilminde Balkan, Orta ve Doğu Avrupa milletlerinin tarihlerinin önemine değinilmektedir. Büyük Osmanlı tarihçileri, Ahmet Cevdet Paşa ve tarih alanında başarıları, Fuat KÖPRÜLÜ, Ömer Lütfi BARKAN gibi tarihçilerimizin tanınmayışı ve bunun olumsuz etkileri, 12 asırlık Türk tarihi içinde Osmanlı tarihinin önemi ve Osmanlı tarihinin Türkiye Cumhuriyeti’nin mirası olduğu anlatılmaktadır. 78. Bölüm: “Osmanlı Ordusu” ele alınmaktadır. Sadece askeri değil sivil kurumların da ordu nizamına uyum sağladığı, Osmanlı Türk medeniyetinin askeri yönü ağır basan bir medeniyet olduğu, Osmanlı ordusunun harp teknikleri, ateşli silahları ve yaptığı kuşatmalar işlenmektedir. 79. Bölüm: Osmanlı İmparatorluğu’nun evrensel bir imparatorluk olduğu işlenmektedir. Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar’da ilerlemesi ve fetih yöntemleri anlatılmaktadır. 80. Bölüm: Osmanlı’nın Balkanlar’dan Avrupa’ya ilerleme sürecinin tarihçilerin yoğun inceleme konusu olduğu, Sultan 2. Murat’ın Varna ve Kosova savaşlarından sonra bir imparatorluk olarak Osmanlı’nın tarihsel fütuhat (Fetih) süreci ele alınmaktadır. 81. Bölüm: Osmanlı Devleti’nin fütuhatla yani fetihler ve zaferlerle büyümesi, evrensel bir imparatorluk halini alması, sonrasında Rumeli’nin elden çıkışı ile buralarda ortaya çıkan milliyetçi akımların önem kazanması ele alınmaktadır. 82. Bölüm: Osmanlı’nın Rumeli’nde ilerleyişinin yanı sıra doğuda ilerlemesinin de Yavuz Sultan döneminde gerçekleşmesi ve önemi, 15. ve 16. yüzyılda Osmanlılığın sadece devlet ordusuyla değil, kanunlarıyla, mimarisiyle ve sanatıyla karşımıza çıkması ve çok kavimli Osmanlı İmparatorluğu’ndan bize kalanlar ele alınmaktadır. 83. Bölüm: Üç kıtada hüküm süren Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa devletlerine karşı kuvvetler dengesini Kanuni Sultan Süleyman’ın ustalıkla kullandığı, Kanuni dönemindeki Osmanlı’nın ilişkilerinde taviz vermeyen akılcı diplomasisi ve karşılıklı tavizi içeren Karlofça hukuki anlaşmasıyla bu durumun son ermesi ele alınmaktadır. 84. Bölüm: Osmanlı’nın bir dönem başarılı padişahlar tarafından yönetilen bir hanedan olduğu ve padişahların, Topkapı Sarayı’nın içinde protokoller çerçevesinde yaşadıkları anlatılmakta ve bu yaşantıları; sarayda etkili olan kadınlar, savaşlar ve bağnaz dini gruplar boyutu ile ele alınmaktadır. 85. Bölüm: Türk toplumunun yedi asırlık tarihine ilgi duymaya başlaması ile “Osmanlı nedir”, “bu imparatorluğun kurumları nelerdir”, “yaşam şekli nasıldır?” sorularına cevap aranmakta, Osmanlı İmparatorluğu’nun çocuk padişahları, ordusundaki devşirme sistemi ve kadınlar saltanatı ele alınmaktadır. 86. Bölüm: Türkiye’nin batıya doğru ilerlemenin uç noktası olduğu, Osmanlı tarihinin kültürel değişimleri içinde Doğu, Batı, İslam, Hristiyan tarihlerinin bir sentezi olduğu, batı medeniyetine yaklaşımımızda Türkiye’nin kendine has olanakları, bunların içinde romanın, tiyatronun ve sinemanın öneminin yanı sıra, Osmanlı’nın doğulu ve batılı sığınmacıları ön koşulsuz kabul etmesi ve bunların Türk cemiyetindeki olumlu etkileri ele alınmaktadır. Kaynak Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008 TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ Bursa'da İlber Ortaylı ile... Tarih içinde yer alan gelişmeleri, kentleri, döneme damgasını vurmuş kişilikleri ekrana taşıyan "İlber Ortaylı İle..." belgeselini Engin Atatimur yönetiyor. Belgesel, geçmişten geleceğe tarihi gelişmelere ışık tutuyor. Osmanlı tarihinde, Osmanlı kentlerinde, Osmanlı semtlerinde, yolculuk tadında hazırlanmış ve 32 bölümden oluşan programın bu bölümünde Bursa anlatılıyor. Devlet ve millet hayatının ilk sağlam başlangıcının atıldığı, bütün Akdeniz dünyasının hatta uzak İran ve Rusya'nın tüccarlarının hayret ve hayranlıkla gelip gezdikleri, yerleştikleri bir belde olan Bursa konuşuluyor. Kaynak Zaman 23 Kasım 2003 İlber Ortaylı 21 Mayıs 1947'de Avusturya'da doğdu. Ankara Atatürk Lisesi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İdari Şube ve Dil Tarih Coğrafya Fakültesi, Yeniçağ Tarihi Bölümü'nü bitirdi. Viyana Üniversitesi'nde Slavistik ve Orientalistik Bölümü'nde okudu. Chicago Üniversitesi Tarih Bölümü'nde M.A.derecesi ve 1974 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde "Tanzimat Döneminde Mahalli İdareler" adlı teziyle doktora derecesi aldı. 1979 yılında doçent, 1989 yılında profesör oldu.Paris, Princeton, Moskova, Berlin, Viyana gibi dünyanın en Ünlü üniversitelerinde misafir profesörlük yaptı. Yerli ve yabancı dergilerde Şehirler ve İdare Tarihi üzerine makaleleri var. Ortaylı, CIEPO (Uluslararası Osmanlı Çalışmaları Topluluğu) Başkan Yardımcısı ve Avrupa İranoloji Cemiyeti üyesidir. Bir kız çocuğu babasıdır. Yayınlanmış Kitapları Tanzimattan Cumhuriyete Yerel Yönetim Geleneği, Türkiye İdare Tarihi, Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu, Gelenekten Geleceğe, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İstanbul'dan Sayfalar, Studies On Ottoman Transformation, Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı, Türkiye İdare Tarihine Giriş, Osmanlı Toplumunda Aile Kaynak aydindoganvakfi.org.tr |