Yapım Tarihi - 2022
Süre - 00:10:00
Bölüm Sayısı - 13
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - İsmet Yazıcı
Yapımcı - İsmet Yazıcı
Danışman - Gökhan Duman
Metin Yazarı - Gökhan Duman
Görüntü Yönetmeni - Zafer Sevener
Kameramanlar - Nazif Öztürk, Samet Aydın, Erdem Kutlu
Özgün Müzik - Tamer Süerdem
Kurgu - Alpay Ogan
Renk Düzenleme - Fahri Ünal
Seslendirenler - Şerif Erol, Ceren Soylu
Yardımcı Yönetmen - Tülay Canbolat Yılmaz
Sanat Yönetmeni - Sühenda Kumcu
Ses Kayıt - Gökçe Bektaş Koç
Ses Miksaj - Furkan Utku Gerçik
Yapım ve Yönetim Yardımcısı - Evin Aslan
Kamera Asistanı - Ahmet Öztürk
Arşiv Araştırma - Haydar Çürük
Yayın Kanalı - TRT Türk
TRT Türk Kanalı için hazırlanan, yapımcılığını ve yönetmenliğini İsmet
Yazıcı’nın; gerçekleştirdiği, danışmanlığını ve metin yazarlığını Gökhan
Duman’ın yaptığı, GURBET adlı belgesel, “…Bir tahta bavula dünyayı sığdırmış
da gurbete çıkmış, göçüp gitmişlerin hatırasına…” adanmıştır. Belgeselde,
1960’lı yıllarda yurtdışına çalışmaya giden Türkler’in ve onların
ailelerinin hikâyeleri konu ediliyor. Karşılıklı yazılmış mektuplar,
gönderilmiş fotoğraflar, ses kayıtları, nesneler, arşiv belge ve
görüntüleriyle vs. anlatım örgüsü gerçekleştirilen belgeselin çekimlerinde,
DiasporaTürk’ün arşivinden yararlanıldı. 15 yıldır, gurbetçi işçilerin
birinci elden nesnelerini ve belgelerini arşivleri bünyesine toplayan ve
dünyanın farklı merkezlerinde sergiler düzenleyen organizasyonun, arşivi ilk
kez ve yalnızca bu belgeselin kullanımına açıldı. 10’ar dakikalık 13 bölüm
olarak hazırlanan belgesel, ayrıca bölümlerin birleştirilmesi ile yeniden
kurgulanarak 3 uzun versiyon olarak da hazırlanmıştır.
The documentary Gurbet / Absence From Home focuses on the Turkish workers
who went abroad to work and their families in the 1960s. The narration has
been woven with letters written for each other, photographs that were sent,
audio recordings, different objects, archive documents and images. For the
shooting of the documentary, the archive of DiasporaTürk was used. The
archive of the organization was opened for the first time and only for the
use of this documentary. The documentary, which was prepared as 13 episodes
of 10 minutes each, was also prepared as 3 long versions by combining the
episodes and re-editing.
1. BÖLÜM: “Gitmek mi zor kalmak mı zor…”
“Gitmek mi zor kalmak mı zor…” alt başlığıyla hazırlanan birinci bölümde, 30
Ekim 1961 tarihinde Türkiye ve Almanya arasında imzalanan işgücü anlaşması
ile başlayan süreç, göç yolunun ilk taşları atılırken, gitmek ve kalmak
arasında kalanlar, karar sürecinde yaşanılan duyguları anlatılıyor...
2. BÖLÜM: “Bir tahta bavula dünya sığar mı…”
“Bir tahta bavula dünya sığar mı…” alt başlığıyla hazırlanan ikinci bölümde,
gitmeye karar vermiş misafir işçilerin, gidiş hazırlıkları, seçilme süreci
konu ediliyor. Tüm süreçte ve zaman içinde, onun en yakın arkadaşı olan,
aileleri ve vatanlarıyla bağ kurdukları en önemli nesne olan “bavul”, bu
bölümün metafor nesnesi olarak ekranlara geliyor…
3. BÖLÜM: “Onbirinci Peron”
“Onbirinci Peron” alt başlığıyla hazırlanan üçüncü bölümde, Sirkeci Tren
İstasyonu’ndaki kalkış anonsuyla yola çıkan geçici işlerin, Sirkeci’den
Münih’e uzanan 2 gece 3 gün sürecek tren yolculuğu ve bu yolculuğun sembolü
“11. Peron” konu ediliyor. Yıllar içinde misafir işçileri, nice yabancı
duygu ve yeni hayatla tanıştıracak o durak, üçüncü bölümün de başat ögesi
oluyor.
4. BÖLÜM: “Yurttan uzakta o soğuk odalarda”
Münih’teki 11. Peron’dan Almanya’nın içlerine doğru dağılan misafir işçiler,
artık “yolu” sonlandırmak üzeredir. Başlarını yastığa koyacakları ve birkaç
yıllığına geçici bir “yuva” olarak görecekleri binaların önünde
durmaktadırlar. GURBET belgeselin, “Yurttan uzakta o soğuk odalarda” alt
başlığı ile hazırlanan dördüncü bölümünde, misafir işçilerin yurtlarından
uzakta geçirecekleri yıllarda, onlara barınak olacak yurt odaları konu
ediliyor.
5. BÖLÜM: “Yeni hayat”
Alışmak… Belki de “gurbete” en uzak kelimedir. Zaman akıp giderken misafir
işçiler, geçmiş hayatlarında hiç olmayan pek çok şeyin müdavimi olurlar.
Almanya’ya, Almancaya, kurallara, düzene, insanlara, yabancısı oldukları bu
“ikili yaşantıya” ve şehrin önlerine getirdiği ne varsa ayak uydurmaya
çalışırlar. Alışamadıkları; alışmak istemedikleri tek şeyse gurbettir…
GURBET belgeselinin, “Yeni hayat…” alt başlığıyla hazırlanan beşinci
bölümünde, geçici işçilerin yeni hayatlarıyla bağ kurma çabaları konu
edilmekte.
6. BÖLÜM: “Bacalar…”
Almanya’nın yeniden ayağa kalkması için bacaların hiç durmadan tütmesi
gerekmektedir. Misafir işçilerin en önemli görevi, çarkların daha hızlı
dönmesi, dişlilerin sürekli çalışması, bantların durmadan akması ve
bacalardaki gri bulutların çok uzaklardan bile görünmesidir. Fabrikalar,
madenler, atölyeler… Misafir işçilerin omuzlarında yeniden yükselmektedir.
GURBET belgeselinin, “Bacalar…” alt başlığıyla hazırlanan altıncı bölümünde,
hızla dönen çarkların arasında takılıp kalmış geçici işçilerin, kaçırdıkları
hayatlar konu edilmekte…
7. BÖLÜM: “Şehir…”
Çok geçmeden şehrin sunduğu pencereleri keşfeder misafir işçiler, uzak
manzaraların müdavimi olurlar. İlk günlerin ürkek bakışlarını rafa kaldırmak
için takvim yapraklarının insafına bırakırlar kendilerini. GURBET
belgeselinin, “Şehir…” alt başlığıyla hazırlanan yedinci bölümünde, misafir
işçilerin şehre, yeni hayatlarına uyumlanma çabaları konu ediliyor.
8. BÖLÜM: “Bu solgun resmim hatıram olsun…”
Geçmişin belli bir diliminde asılı kalmış bir anı gösterir fotoğraf…
İçerisindeki insanların isimleri, geçmişleri, aileleri ve duyguları vardır.
Zamanın içerisinde gezinir, mekânın bir parçası oluruz. Gurbeti anlamanın en
iyi yollarından biri de fotoğraflar ve onların bize fısıldadıklarıdır...
GURBET belgeselinin, “Bu solgun resmim hatıram olsun…” alt başlığıyla
hazırlanan sekizinci bölümünde, misafir işçilerin ve ailelerinin birbirleri
arasında dolaşan o solgun suretler, fotoğraflar konu ediliyor.
9. BÖLÜM: “Halin nicedir…”
Mektuplar, uzak coğrafyalar arasında mekik dokur, gurbeti ve sılayı
birbirine yakın eder. O beyaz zarflar; içerisinde ancak gönderen ve
alıcısının anlayabileceği emanet yükleri omuzlamaktadır. Yönleri farklı olsa
da her gurbet mektubunun ortak bir yanı vardır: Sınırları aşan cümleler
taşımaktadır. GURBET belgeselinin, “Halin nicedir…” alt başlığıyla
hazırlanan dokuzuncu bölümünde, misafir işçilerin ve ailelerinin yazmış
olduğu mektuplar konu ediliyor.
10. BÖLÜM: “Ne zaman o şarkıyı duysam…”
Haberler, müjdeler, türküler, şiirler taşıdı kasetler; gurbetle sıla
arasında kurulan hayali köprülerin harcı oldu. Anadolu’dan çıkıp Avrupa’nın
türlü şehirlerinde çalışan misafir işçiler Bay Ottens’in küçük icadını, onun
hayallerinin de ötesine taşıdılar. Bir kaset yalnızca kaset değildi. O bir
sesli mektuptu. GURBET belgeselinin, “Ne zaman o şarkıyı duysam…” alt
başlığıyla hazırlanan onuncu bölümünde, misafir işçiler ile aileleri
arasında yeni bir haberleşme aracı olan kasetler konu ediliyor.
11. BÖLÜM: “Kulağım sesinde gönlüm hasrette…”
Gazeteler, radyolar, televizyonlar, videokasetler… Misafir işçiler için her
şeyden önce memleketle gurbet arasında bir bağ kurmaya yarıyordu. Kimi
misafir işçiler için anavatana kesin dönüş yolunu kısaltacak, kimi içinse
gurbette kurulacak yeni yuvalara taze bir rota çizecekti. GURBET
belgeselinin onbirinci bölümünde, yeni teknolojiler ile kurulan yeni
iletişim yolları konu ediliyor.
12. BÖLÜM: “Bir diyârdan bir diyâra…”
Haziran… Günlerce, haftalarca beklenen, sayısız kez hayali kurulan “o”
kavuşma mevsiminin habercisi… Her yıl yaz aylarında, Avrupa’dan türlü
şehirliden Anadolu’ya uzanan yolun adıdır “sıla yolu”. Bu uzun yol her
şeyden önce bir göç yoludur. Üzerinde taşıdığı yalnızca insanlar değildir…
Sıla yolu, gurbet yükünü de taşır… GURBET belgeselinin onikinci bölümünde, o
sıla yolunun izi sürüldü.
13. BÖLÜM: “Göçermişim…”
Yıllar akıp geçmektedir. Göçmen evlerinin gözle görünür bir köşesinde
bekleyen bavullar, geri dönüş hayali azaldıkça evin daha ıssız yerlerine
taşınmaktadır. Memleketteki “asıl yuvalarında” kullanmak üzere bir hevesle
satın aldıkları, evin en güzel yerine yerleştirilecek o gıcır gıcır eşyalar,
paketlerinden çıkarılmakta, göçmen evlerindeki yerini almaktadır. Geri dönüş
hayali, eski bir albümün en son sayfasına eklenen aile fotoğrafı gibi artık
anılarda kalmıştır. GURBET belgeselinin “Göçermişim…” alt başlığıyla
hazırlanan onüçüncü ve son bölümünde, geçici olarak gidilen o ülkeye
yerleşmeye başlayan, orada kalma kararı alan ve artık “geçici” olmayan
işçiler anlatılmaktadır.