Yapım Tarihi - 2007
Süre - 00:24:00
Bölüm Sayısı - 8
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe, Dijital Betacam
Yönetmen - Sibel Değer
Yapım Yardımcısı - Bülent Sarpkaya
Kurgu - Füsun Günersu
Metin Yazarı - Halime Toros
Özgün Müzik - İrfan Gürdal
Görüntü Yönetmeni - Kamil Kayalı
Işık Şefi - Tarık Sami Demirci
Ses - Selçuk Seçki, Muharrem Arman
Kamera Asistanı - Haşim Durtaş, Doğan Yener
Göç Hikayeleri: 1. Bölüm - Rumeli Türklerinin Göç Edişi - 00:24:36
Göç Hikayeleri: 2. Bölüm - Kırgız Türklerinin Göç Edişi (Manas'ın Çocukları) -
00:23:07
Göç Hikayeleri: 3. Bölüm - Ahıska Türklerinin Göç Hikayeleri (Yüzyıllık
Yalnızlık) - 00:23:50
Göç Hikayeleri: 4. Bölüm - Kırım Türklerinin Göç Hikayeleri (Ey Güzel Kırım) -
00:22:40
Göç Hikayeleri: 5. Bölüm - Azerbaycan Türklerinin Göç Hikayeleri (20. Yüzyılının
Kaçkınları) - 00:23:01
Göç Hikayeleri: 6. Bölüm - Midilli ve Girit Göçmenleri (Yaşamak Hatırlamaktır) -
00:22:54
Göç Hikayeleri: 7. Bölüm - Türkistan'dan Anadolu'ya Yürüyüş - 00:24:42
Göç Hikayeleri: 8. Bölüm - Çerkezlerin Göç Hikayeleri (Oy Deniz Karadeniz) -
00:23:29
TRT, Balkanlardan, Kafkaslardan ve Orta Asya’dan Türkiye’ye uzak ve yakın
geçmişte yaşanan göçleri, “Göç Hikayeleri” başlığıyla ekrana taşıyor.
Büyük hikâyelerin, büyük huzursuzlukların dünyanın dört bir yanına savurduğu
sıradan insanların sıra dışı öykülerinin peşinde Edirne’den Kars’a uzanan bu
uzun yolculuğun bu haftaki bölümünde Tokat ilimizin Yeşilyurt ilçesinde yaşayan
Türkmenlerin göç hikayesi anlatılmaktadır.
Türklerin en eski el sanatlarından biri olan halılar ve kilimler yüzyıllardır bu
çok geniş coğrafyada ilmek ilmek, nakış nakış dokunur. İşte bu yüzden Türk dili,
rengarenk bir Türkmen kilimine benzetilir. Ya da bir Türkmen kilimi Türklerin
cümle duygularının dili olur. Bugün Tokat’ın Yeşilyurt ilçesinde dokunan Türkmen
halı ve kilimleri ise bize parlak desenlerin, binlerce yıllık figürlerin arasına
kattığı göç hikayelerini anlatır. Türkmenistan’dan Afganistan’a, oradan
Türkiye’ye taşınan dokuma tezgahlarında hem halı dokunur, hem de bir ömür...
1881 yılında Rusların Türkmenistan’ı işgal etmesinden sonra, uzun yıllar Süren
esaret dönemi başlamıştır. Özgürlük ve selamet arayışıyla yollara düşenlerin ilk
durakları Afganistan’dır. Çünkü Afganistan’ın kuzey bölümü, tarihi Türk yurdu
Horasan’dan ve Türk kültüründen derin izler taşımaktadır. Savaşlar, işgaller bu
görkemli geçmişin yaşandığı coğrafyayı sınırlarla bölmüştür. İnsanlar geride
sadece mallarını mülklerini değil, yüreklerinin bir yanını bırakarak sınırları
geçmişlerdir.
1980 yılında ise aç susuz, yine Rus savaş uçaklarının bombaları altında, birer
kaçak olarak Pakistan’a geçer Türkmenler. Pakistan’da mülteci kamplarının yeni
yeni kurulmaya başladığı, Peşaver Vadisi’nin henüz Afganlı mültecilerle
dolmadığı bir dönemdir bu.
Güçlü rüzgarların önünde bir yaprak misali bir sınırdan ötekine savrulan, bir
insanın dayanamayacağı kadar büyük acılar ve kayıplar yaşayan Afganistan
Türkleri; geçici olarak sığındıkları Pakistan, İran gibi ülkelerde Türkiye’ye
ulaşmanın yollarını aramaya başladılar.
Ve nihayet 1982 yılında 5.000 Afganistan Türk’ü Türkiye’ye göç etti. Muhammed
Ömer Mahdum ve ailenin diğer fertleri de Pakistan’dan Türkiye’ye göçenler
arasındadır. Aksakallıların yerleşmek için Tokat’ın Yeşilyurt ilçesini
seçmeleriyle beraber, ilçede hummalı bir faaliyet başlar. Göçmen evlerinin
tamamlanmasıyla beraber ocaklar yeniden tüter. Dokuma tezgahlarının tıkırtısı
karışır Yeşilyurt’un sokaklarına. Tandırdaki ekmeğin kokusu gelir. Türkmen
düğünlerinin coşkusu...
“Anamıza, babamıza, kardeşimize sahip çıktı Türkiye” derken kelimeler boğazına
düğümlenen Türkmenler, 1982 yılından beri sabah akşam her namazın ardından dua
ederler kendilerine yurdunu açan kardeşlerine.
TRT, Balkanlar'dan, Kafkaslardan ve Orta Asya'dan Türkiye'ye uzak ve yakın
geçmişte yaşanan göçleri, "Göç Hikayeleri" başlığıyla ekrana taşıyor.
Yönetimini Sibel Değer'in üstlendiği 13 bölümlük belgesel; Osmanlı Devleti'nin
kazanılan toprakları kaybetme sürecine girmesiyle başlayan ve yirminci yüzyılda
yaşanan siyasi gelişmelerle yoğunlaşan göçleri geçmişi ve günümüze
yansılamalarıyla göçmenlerin perspektifinden anlatıyor.
Bir yönüyle göçlerle kurulan köyleri, göçlerle büyüyen şehirleriyle günümüz
Türkiye'sinin hikâyesini resmediyor, bir yönüyle de çok geniş bir coğrafyada
yüzyıllar boyunca yaşanan bir tarihe ışık tutuyor.