Geçmişin Aynasından Antika




Yapım Tarihi - 1993
Süresi - 00:30:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 13 x 30’
Yayın Tarihi - 02.01.1993

Yönetmen - Sezen Ünal, Tuhfe Tezel
Yapımcı - Sezen Ünal
Kamera - Mehmet Efe, İsrafil Kuralay, Semih Yazıcıoğlu, Erdinç Tunç, Saim Tuygan, Mustafa Filiz
Sesçi - Abdullah Özkan, Ahmet Koç
Kurgu - Ahmet Fisunoğlu, Tufan Bilgen, Mehmet Akif Aydın, Turgay Belen, Özlem Birecik, İbrahim Özmen, Cem Yaz, Cahide Okur
Danışman - Nur Nirven
Metin Yazarı - Sezen Ünal
Seslendiren - Hayri Küçükdeniz
Özgün Müzik - Fuat Oburoğlu

İstanbul’daki müzayede kuruluşlarının tanıtıldığı, müzayede ve mezatlardan görüntülerin sunulduğu, sergilenen eserlerin tanıtıldığı, antika kavramının açılımının yapıldığı, geçmiş döneme imza atmış el sanatlarının tanıtıldığı on üç bölümlük belgesel.

1. Bölüm: Program tanıtımı yapılmakta ve Antika Uzmanı İbrahim YILMAZ antika bir Rus İkona Kabı’nı inceleyerek kap üzerindeki motifler hakkında bilgi vermekte ve bir objenin antika olabilme özelliklerini anlatmaktadır. Antika pazarları, antika dükkanları, koleksiyonculuk, koleksiyoncular ve özel koleksiyonlar ile müzayedelerden görüntüler sunulan bu yapımda, Koleksiyoncu Naim ARNAS da; koleksiyonculuk ve koleksiyonu için topladığı eserler hakkında bilgi vermektedir.

2. Bölüm: Camın öyküsü ele alınmaktadır. Camın kullanım alanı, Mezopotamya’ya dayanan tarihçesi, bulunan ilk cam eserler ve camın modern olmayan yapım şekli anlatılmaktadır. Paşabahçe Cam Koleksiyonu’ndan Çeşmi Bülbüller hakkında bilgi verilmekte ve Osmanlı cam sanatının önemli örneği olan Çeşmibülbül yapımının yanı sıra Ari İSTANBULLUOĞLU ile antika camlar hakkında yapılan röportaja da yer verilmektedir. Programda ayrıca, yok olmuş bir sanat dalı olan Lüle’ler ve Lüle yapımı da ele alınmaktadır. Lüle ile birlikte Osmanlı’da tütünün tarihi, Tophane Lülesi, tütün malzemeleri, Tophane Lüleci Çarşısı ve Lüleci Esnafı hakkında bilgi aktarılmakta ve konuyla ilgili olarak Seramik Sanatçısı Prof. Dr. Erdinç BAKLA ile Sanat Danışmanı ve Antikacı Rafi PORTAKAL’ın görüşlerine yer verilmektedir.

3. Bölüm: Zarf adı verilen kulpsuz fincanların konulduğu demir oymalı, gümüş, altın, civalı, altın ve bakır üzerine kakma, mıhlama, telkari gibi sanatlarla işlemeler yapılan antika parça tanıtılmaktadır. Antika kavramının ne olduğu, insanların ellerindeki değerli objeleri neden sattıkları, antikaların nasıl toplandığı, eski eşyaların toplandığı antika dükkanları müzayedeler ve mezat görüntüleri eşliğinde anlatılmaktadır. Programa Fikret KUTLU, Öğretim Üyesi Zeki KUŞOĞLU ve Antikacı Yalçın DENİZYILMAZ katılmakta ve konuyla ilgili görüşlerini aktarmaktadır.

4. Bölüm: Ahşap ve ahşap işlemeciliği ele alınmaktadır. Ahşaptan üretilen eserler, ahşap malzemenin kullanım alanları, ahşap ev süslemeleri, ahşap antikalar, ahşap onarıcıları, Anadolu evlerinin ahşap işlemeciliği örnekleri, ahşap ev malzemelerinin toplanıp yeniden değerlendirilmesi anlatılmaktadır. Programda, eski eser meraklısı olan bir çiftin, çıkma ahşap eşyalarla restore edip kullandığı evine konuk olunmakta ve evin sahibi Yüksek Mimar İrem EREZ ile yapılan söyleşiye yer verilmektedir. Ayrıca, Restorasyon Uzmanı Aslı GÜNŞİRAY ve Serdar KANTARCIOĞLU yöresel özelliklere göre ahşap eşya toplanması ile ahşabın korunması ve ayakta tutulması yöntemleri hakkında görüşlerini aktarmaktadır.

5. Bölüm: Tombaklar ele alınmaktadır. Tombaklamak kavramı, bu konuda ilk makaleyi yazan Doç. Dr. Zeki KUŞOĞLU ile Uzman Mithat SERTOĞLU tarafından anlatılmaktadır. Tombağın Hindistan, Karahan, Selçuklu ve Osmanlı’ya dayanan tarihçesi, tombak yapımcıları ve yapım teknikleri hakkında bilgi ile Topkapı Sarayı Müzesi Tombak Koleksiyonundan görüntülerle Koleksiyoncu Ali Kemal YAZGAN’ın koleksiyonculuk konusundaki görüşlerine yer verilmektedir.

6. Bölüm: Bakır ve bakır işlemeciliği ele alınmaktadır. Yaygın bir kullanım alanı olan bakır eşyalar; özellikleri, çeşitleri, antika olabilme özellikleri anlatılmakta, izleyicilerden gelen bakır kapların antika olup olmadığı ve özellikleriyle ilgili bilgi verilmektedir. Bakır eşya onaran atölye sahibi Tevfik ÇOLAKOĞLU ve Uzman Mazhar ANACAN da programa katılmaktadır.

7. Bölüm: Kültür ve Sanat Varlıklarını Koruma Vakfı’nın (KÜSAV) tanıtımı yapılmakta ve müzayedelerden görüntülere yer verilmektedir. KÜSAV görevlisi Çiğdem BİROL vakfın çalışmalarını ve mezatların amaçlarını anlatmaktadır. Programda; vakıfta bulunan ve 19. yüzyılda geliştirilmiş olan cihazlarla kolonya ve parfüm üreten Ahmet FARUKİ ve üretim biçimi hakkında Mehmet Salim KOYUNCU’nun verdiği bilgiler yer almakta ve Kumaş Uzmanı Dr. Tülay TEZCAN ise çeyiz sandıklarının önemli eşyaları olan el işlemelerinin değeri üzerine bilgiler aktarmaktadır.

8. Bölüm: Maçka Mezat Kuruluşu ve bir mezata girecek parçalar tanıtılmaktadır. Bingül SEZER, Cenap YAZANSOY ve Ahmet UTKU kuruluşun çalışma biçimi, mezata girecek objelerin seçimi, kataloglama işlemi, Kültür Bakanlığı ile bu konuda yapılan çalışmalar hakkında bilgi aktarmaktadır. Programda ayrıca 19. yüzyıl Rus Gümüşlerine sahip koleksiyoncu Ari İSTANBULLUOĞLU ile koleksiyonculuk, bu mesleğin geçmişi ve bugünü ile elindeki koleksiyonlar hakkında bilgi vermektedir.

9. Bölüm: Maçka Mezat Kuruluşunun mezatında satılan eserlerin fiyatları ve isimleri hakkında bilgi verildikten sonra çağlar boyunca kullanılan aydınlatma araçlarının sergilendiği özel bir müze ve buradaki eserler tanıtılmaktadır. Özel bir müze olan Çamlıca Aydınlatma Müzesi Müdürü ve sahibi Mehmet YILDIZ ile objeler, bu işe başlama hikayesi ve koleksiyonculuk üzerine görüşme yapılmakta ve müzeden görüntülerle aydınlatma araçları hakkında bilgi aktarılmaktadır.

10. Bölüm: Dokumalar, el işlemeleri, Bursa kadifeleri ve antika değerindeki hat yazımı kitaplar konu edilmektedir. El işlemeleri ve Bursa kadifeleri koleksiyoncusu Atilla EKŞİNOZGİL, kumaşlar ve el işlemeleri, koleksiyon merakı, elindeki malzemeler ve çeşitli yüzyıllara ait işlemeler hakkında bilgi vermektedir. Programda; Uzman Cenap YAZANSOY izleyicilerin getirdiği kitapları antika değeri açısından ve el yazması Astronomi kitabı, Fuzuli Divanı ve Kuran-ı Kerim’in içeriği, varak ve yazısı açısından değerlendirmektedir. Ayrıca, Tezhip Ustası (Müzehhi) Sıtkı ELÇİN, pek çok tezhibin de sergilendiği Beylerbeyi’ndeki evinde, aldığı eğitimi, mesleği ve mesleğinin özelliklerini anlatmaktadır.

11. Bölüm: Varak yapımının işlendiği bu bölümde Varak Ustası Şükrü BALKIŞ atölyesinde altın varak yapımını uygulamalı olarak anlatmaktadır. Antik A.Ş. şirketi tarafından düzenlenen müzayedeye girecek eserler tanıtılmakta, aynı şirketten Turgay ARTAM müzayede kuruluşu hakkında bilgi vermekte ve Sothobbys Müzayede Kuruluşu’nun elinde bulunan İznik Çinisinden yapılmış şamdan tanıtılmaktadır. Ayrıca, izleyicilerden gelen silahlar, Genelkurmay Silah Müzesi görevlileri Albay Nejat ERALP, Yarbay Asım BIYIK, Araştırmacı Aysel ÇELEBİOĞLU ve Doğu Eserleri Uzmanı Ersin BİLGİTAY tarafından antika olmaları açısından değerlendirilmektedir.

12. Bölüm: Ünlü Türk ressamlarının tablolarının mezatlarda ve müzayedelerdeki yeri ele alınmaktadır. Resim ve tabloların tamiri ve mesleğin incelikleri Ressam Restoratör Faruk ÇİMOK tarafından uygulamalı olarak anlatılmaktadır. Bir önceki bölümde yer verilen eski silahların antika değerlerinin tespit edilmesi konusu bu bölümde tekrar işlenmekte ve Antik A.Ş.’nin Swiss Otel’deki müzayedesi ve satılan eserlerin fiyatları hakkında bilgi verilmektedir.

13. Bölüm: Geçmiş bölümlerin kısa özetlerinin sunulduğu bu bölümde Antikacı ve Koleksiyoncu Rafi PORTAKAL; düzenlediği müzayedeler, antikacılık, koleksiyonculuk, antikacılıkta uzmanlaşma, ülkemizde bu sektörün tarihçesi ve mesleğin incelikleri hakkında bilgi vermektedir.




Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ