Yapım Tarihi - 1993
Süresi - 00:30:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 13 x 30’
Yayın Tarihi - 02.01.1993
Yönetmen - Sezen Ünal, Tuhfe Tezel
Yapımcı - Sezen Ünal
Kamera - Mehmet Efe, İsrafil Kuralay, Semih Yazıcıoğlu, Erdinç Tunç, Saim Tuygan,
Mustafa Filiz
Sesçi - Abdullah Özkan, Ahmet Koç
Kurgu - Ahmet Fisunoğlu, Tufan Bilgen, Mehmet Akif Aydın, Turgay Belen, Özlem
Birecik, İbrahim Özmen, Cem Yaz, Cahide Okur
Danışman - Nur Nirven
Metin Yazarı - Sezen Ünal
Seslendiren - Hayri Küçükdeniz
Özgün Müzik - Fuat Oburoğlu
İstanbul’daki müzayede kuruluşlarının tanıtıldığı, müzayede ve mezatlardan
görüntülerin sunulduğu, sergilenen eserlerin tanıtıldığı, antika kavramının
açılımının yapıldığı, geçmiş döneme imza atmış el sanatlarının tanıtıldığı on üç
bölümlük belgesel.
1. Bölüm: Program tanıtımı yapılmakta ve Antika Uzmanı İbrahim YILMAZ antika bir
Rus İkona Kabı’nı inceleyerek kap üzerindeki motifler hakkında bilgi vermekte ve
bir objenin antika olabilme özelliklerini anlatmaktadır. Antika pazarları,
antika dükkanları, koleksiyonculuk, koleksiyoncular ve özel koleksiyonlar ile
müzayedelerden görüntüler sunulan bu yapımda, Koleksiyoncu Naim ARNAS da;
koleksiyonculuk ve koleksiyonu için topladığı eserler hakkında bilgi
vermektedir.
2. Bölüm: Camın öyküsü ele alınmaktadır. Camın kullanım alanı, Mezopotamya’ya
dayanan tarihçesi, bulunan ilk cam eserler ve camın modern olmayan yapım şekli
anlatılmaktadır. Paşabahçe Cam Koleksiyonu’ndan Çeşmi Bülbüller hakkında bilgi
verilmekte ve Osmanlı cam sanatının önemli örneği olan Çeşmibülbül yapımının
yanı sıra Ari İSTANBULLUOĞLU ile antika camlar hakkında yapılan röportaja da yer
verilmektedir. Programda ayrıca, yok olmuş bir sanat dalı olan Lüle’ler ve Lüle
yapımı da ele alınmaktadır. Lüle ile birlikte Osmanlı’da tütünün tarihi, Tophane
Lülesi, tütün malzemeleri, Tophane Lüleci Çarşısı ve Lüleci Esnafı hakkında
bilgi aktarılmakta ve konuyla ilgili olarak Seramik Sanatçısı Prof. Dr. Erdinç
BAKLA ile Sanat Danışmanı ve Antikacı Rafi PORTAKAL’ın görüşlerine yer
verilmektedir.
3. Bölüm: Zarf adı verilen kulpsuz fincanların konulduğu demir oymalı, gümüş,
altın, civalı, altın ve bakır üzerine kakma, mıhlama, telkari gibi sanatlarla
işlemeler yapılan antika parça tanıtılmaktadır. Antika kavramının ne olduğu,
insanların ellerindeki değerli objeleri neden sattıkları, antikaların nasıl
toplandığı, eski eşyaların toplandığı antika dükkanları müzayedeler ve mezat
görüntüleri eşliğinde anlatılmaktadır. Programa Fikret KUTLU, Öğretim Üyesi Zeki
KUŞOĞLU ve Antikacı Yalçın DENİZYILMAZ katılmakta ve konuyla ilgili görüşlerini
aktarmaktadır.
4. Bölüm: Ahşap ve ahşap işlemeciliği ele alınmaktadır. Ahşaptan üretilen
eserler, ahşap malzemenin kullanım alanları, ahşap ev süslemeleri, ahşap
antikalar, ahşap onarıcıları, Anadolu evlerinin ahşap işlemeciliği örnekleri,
ahşap ev malzemelerinin toplanıp yeniden değerlendirilmesi anlatılmaktadır.
Programda, eski eser meraklısı olan bir çiftin, çıkma ahşap eşyalarla restore
edip kullandığı evine konuk olunmakta ve evin sahibi Yüksek Mimar İrem EREZ ile
yapılan söyleşiye yer verilmektedir. Ayrıca, Restorasyon Uzmanı Aslı GÜNŞİRAY ve
Serdar KANTARCIOĞLU yöresel özelliklere göre ahşap eşya toplanması ile ahşabın
korunması ve ayakta tutulması yöntemleri hakkında görüşlerini aktarmaktadır.
5. Bölüm: Tombaklar ele alınmaktadır. Tombaklamak kavramı, bu konuda ilk
makaleyi yazan Doç. Dr. Zeki KUŞOĞLU ile Uzman Mithat SERTOĞLU tarafından
anlatılmaktadır. Tombağın Hindistan, Karahan, Selçuklu ve Osmanlı’ya dayanan
tarihçesi, tombak yapımcıları ve yapım teknikleri hakkında bilgi ile Topkapı
Sarayı Müzesi Tombak Koleksiyonundan görüntülerle Koleksiyoncu Ali Kemal
YAZGAN’ın koleksiyonculuk konusundaki görüşlerine yer verilmektedir.
6. Bölüm: Bakır ve bakır işlemeciliği ele alınmaktadır. Yaygın bir kullanım
alanı olan bakır eşyalar; özellikleri, çeşitleri, antika olabilme özellikleri
anlatılmakta, izleyicilerden gelen bakır kapların antika olup olmadığı ve
özellikleriyle ilgili bilgi verilmektedir. Bakır eşya onaran atölye sahibi
Tevfik ÇOLAKOĞLU ve Uzman Mazhar ANACAN da programa katılmaktadır.
7. Bölüm: Kültür ve Sanat Varlıklarını Koruma Vakfı’nın (KÜSAV) tanıtımı
yapılmakta ve müzayedelerden görüntülere yer verilmektedir. KÜSAV görevlisi
Çiğdem BİROL vakfın çalışmalarını ve mezatların amaçlarını anlatmaktadır.
Programda; vakıfta bulunan ve 19. yüzyılda geliştirilmiş olan cihazlarla kolonya
ve parfüm üreten Ahmet FARUKİ ve üretim biçimi hakkında Mehmet Salim KOYUNCU’nun
verdiği bilgiler yer almakta ve Kumaş Uzmanı Dr. Tülay TEZCAN ise çeyiz
sandıklarının önemli eşyaları olan el işlemelerinin değeri üzerine bilgiler
aktarmaktadır.
8. Bölüm: Maçka Mezat Kuruluşu ve bir mezata girecek parçalar tanıtılmaktadır.
Bingül SEZER, Cenap YAZANSOY ve Ahmet UTKU kuruluşun çalışma biçimi, mezata
girecek objelerin seçimi, kataloglama işlemi, Kültür Bakanlığı ile bu konuda
yapılan çalışmalar hakkında bilgi aktarmaktadır. Programda ayrıca 19. yüzyıl Rus
Gümüşlerine sahip koleksiyoncu Ari İSTANBULLUOĞLU ile koleksiyonculuk, bu
mesleğin geçmişi ve bugünü ile elindeki koleksiyonlar hakkında bilgi
vermektedir.
9. Bölüm: Maçka Mezat Kuruluşunun mezatında satılan eserlerin fiyatları ve
isimleri hakkında bilgi verildikten sonra çağlar boyunca kullanılan aydınlatma
araçlarının sergilendiği özel bir müze ve buradaki eserler tanıtılmaktadır. Özel
bir müze olan Çamlıca Aydınlatma Müzesi Müdürü ve sahibi Mehmet YILDIZ ile
objeler, bu işe başlama hikayesi ve koleksiyonculuk üzerine görüşme yapılmakta
ve müzeden görüntülerle aydınlatma araçları hakkında bilgi aktarılmaktadır.
10. Bölüm: Dokumalar, el işlemeleri, Bursa kadifeleri ve antika değerindeki hat
yazımı kitaplar konu edilmektedir. El işlemeleri ve Bursa kadifeleri
koleksiyoncusu Atilla EKŞİNOZGİL, kumaşlar ve el işlemeleri, koleksiyon merakı,
elindeki malzemeler ve çeşitli yüzyıllara ait işlemeler hakkında bilgi
vermektedir. Programda; Uzman Cenap YAZANSOY izleyicilerin getirdiği kitapları
antika değeri açısından ve el yazması Astronomi kitabı, Fuzuli Divanı ve Kuran-ı
Kerim’in içeriği, varak ve yazısı açısından değerlendirmektedir. Ayrıca, Tezhip
Ustası (Müzehhi) Sıtkı ELÇİN, pek çok tezhibin de sergilendiği Beylerbeyi’ndeki
evinde, aldığı eğitimi, mesleği ve mesleğinin özelliklerini anlatmaktadır.
11. Bölüm: Varak yapımının işlendiği bu bölümde Varak Ustası Şükrü BALKIŞ
atölyesinde altın varak yapımını uygulamalı olarak anlatmaktadır. Antik A.Ş.
şirketi tarafından düzenlenen müzayedeye girecek eserler tanıtılmakta, aynı
şirketten Turgay ARTAM müzayede kuruluşu hakkında bilgi vermekte ve Sothobbys
Müzayede Kuruluşu’nun elinde bulunan İznik Çinisinden yapılmış şamdan
tanıtılmaktadır. Ayrıca, izleyicilerden gelen silahlar, Genelkurmay Silah Müzesi
görevlileri Albay Nejat ERALP, Yarbay Asım BIYIK, Araştırmacı Aysel ÇELEBİOĞLU
ve Doğu Eserleri Uzmanı Ersin BİLGİTAY tarafından antika olmaları açısından
değerlendirilmektedir.
12. Bölüm: Ünlü Türk ressamlarının tablolarının mezatlarda ve müzayedelerdeki
yeri ele alınmaktadır. Resim ve tabloların tamiri ve mesleğin incelikleri Ressam
Restoratör Faruk ÇİMOK tarafından uygulamalı olarak anlatılmaktadır. Bir önceki
bölümde yer verilen eski silahların antika değerlerinin tespit edilmesi konusu
bu bölümde tekrar işlenmekte ve Antik A.Ş.’nin Swiss Otel’deki müzayedesi ve
satılan eserlerin fiyatları hakkında bilgi verilmektedir.
13. Bölüm: Geçmiş bölümlerin kısa özetlerinin sunulduğu bu bölümde Antikacı ve
Koleksiyoncu Rafi PORTAKAL; düzenlediği müzayedeler, antikacılık,
koleksiyonculuk, antikacılıkta uzmanlaşma, ülkemizde bu sektörün tarihçesi ve
mesleğin incelikleri hakkında bilgi vermektedir.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ