Ermeni Sorunu




Yapım Tarihi - 1982
Süresi - 00:30:00
Bölüm Sayısı - 3
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 3 x 30'
Yayın Tarihi - 14, 15 ve 16.04.1982

Yönetmen - Arsal Soley
Yapımcı - Arsal Soley
Kamera - Rüştü Atay
Sesçi - Cahit Kayral
Seslendiren - Yıldırım Dilek Uçaker, Aylin Özmenek, Cahit Şaher

Ermeni terör örgütlerinin ve propaganda çevrelerinin yıllardır ileri sürdükleri; Türklerin Ermenilere ait toprakları zorla aldıkları ve Ermenilere soykırım uyguladıkları iddialarının ne kadar gerçek dışı olduğunu, tarihi ve mantıki hiç bir temele dayandırılmadığını kanıtlamak amacıyla yapılmış olan üç bölümden oluşan belgesel dizi. 1960'lı yılların ikinci yarısından itibaren çeşitli ülkelere yerleşmiş olan Ermeni grupların Türkiye aleyhine başlattıkları karalama kampanyaları ile varlığını hissettiren sözde Ermeni sorununun, 1973'den sonra "Kanlı Ermeni Terörizmi"ne dönüşmesi anlatılmaktadır. Programda ayrıca, yıllardan beri dünyanın çeşitli ülkelerinde görev yapan Türk Devleti’nin resmi görevlileri ya da yakınlarının planlı bir biçimde, acımasızca saldırılara uğramaları, yaralanmaları ve öldürülmelerinin arkasında yatan gerçekler de anlatılmaktadır.

1. Bölüm- Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşundan 1915 yılına kadar geçen Türk Ermeni ilişkilerinin tarihsel süreci ele alınmaktadır. Tarihte, "Ermenistan neresidir? Nerede başlar? ve Nerede biter?" sorularına cevaplar aranmaktadır. Erivan, Gökçegöl, Nahcıvan, Rumiye gölü kuzeyi ve Mako bölgesine, yukarı memleket anlamına gelen Armenia ve bu yörelerde yaşayan halka da Ermeni denildiği ifade edilmektedir.

2. Bölüm- 1878'de ortaya çıkmaya başlayan Ermeni sorununun, 1. Dünya Savaşı'nda had safhaya çıkması sonucu 27 Mayıs 1915’te çıkarılan bir yasa ile orduya tehcir yetkisi verilmesi konu edilmektedir. 1877-1878 Osmanlı Rus savaşının Rusların lehine sonuçlanması üzerine, Kuzey Doğu Anadolu'yu işgal eden Rus ordusunun içindeki Ermeni subayların, bulundukları bölgedeki Ermenilerin tahrik ve örgütlenmesini daha hızlandırdığı üzerinde durulmaktadır. Osmanlı Devleti zayıflamaya başlayıp, hemen her konuda Avrupa'nın müdahalesine maruz kalınca, Türk - Ermeni ilişkilerinde de bir bozulmanın başladığı, Batılı ülkelerin Osmanlı Devleti'ni bölerek bölgesel çıkarlarına ulaşabilmek için Ermenileri Türk toplumundan koparmayı hedeflediği anlatılmaktadır. Programda; 1. Dünya Savaşı’nın yarattığı güçlükler nedeniyle bir kısım Ermeninin hayatını kaybetmiş olduğu, bunun dışındaki Ermenilerin ise bir soykırıma tabi olmadıkları ama Türklerle Ermenilerin karşılıklı olarak birbilerini öldürmeleri şeklinde yorumlanması gerektiği gerçeği açıklanmaktadır.

3. Bölüm- Bu bölümde, Ermenilerin savundukları iddiaları kanıtlamak için Türk resmi görevlilerini yaraladıkları, öldürdükleri ve bu yolla isteklerine ulaşmayı amaçladıkları vurgulanmaktadır. Programda; Kurtuluş Savaşı sırasında Türk-Ermeni ilişkileri incelenerek, onların Kurtuluş Savaşı sırasında Ermeni katliamı yapıldığı iddialarına karşılık Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan olaylar aktarılmaktadır. İngiltere'nin Osmanlı hükümetine baskı yaparak İttihak ve Terakki yöneticilerinin yargılanmasını istemeleri, yargılamalar sonucu; Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey ve Bayburt eski Kaymakamı Nusret Bey'in idam edilmeleri anlatılmaktadır. Ayrıca, Berlin'de Talat Paşa, Tiflis'te Cemal Paşa ve Roma'da Sait Halim Paşa'nın Ermenilerce katledilmesi üzerinde durulmaktadır.




Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ