Edebiyat Dünyası “Cevat Şakir”




Yapım Tarihi - 1973
Süre - 00:28:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 1 x 28’
Yayın Tarihi - 07.11.1973

Yönetmen - Ayla Erdemli
Yapımcı - Ayla Erdemli
Metin Yazarı - Ahmet Oktay

Sunuculuğunu Ahmet Oktay’ın yaptığı bu belgeselde; Bodrum’a olan aşkı ile tanınan ünlü roman ve hikaye yazarı Cevat Şakir KABAAĞAÇLI’nın hayatı anlatılmaktadır.1890 yılında babası; tarihçi, yazar ve vezir Mehmet Şakir Paşa, Girit’te yüksek komiserlik görevinde iken Girit’te doğan Cevat Şakir’in, doğum yeri ve tarihi konusunda farklı kaynaklar, farklı bilgiler vermektedir. Baba tarafından Şakirpaşa Ailesi olarak tanınan köklü bir Osmanlı ailesine mensup olduğu ve amcasının da 2. Abdülhamit’in sadrazamlarından Cevat Şakir Paşa olmasından söz edilmektedir. Çocukluğu, babasının elçilik yaptığı Atina’da geçen Cevat Şakir, 1904’te Robert Koleji’ni bitirmiş, yüksek öğrenimini 1908’de İngiltere’de Oxford Üniversitesi Yeni Çağlar Tarihi Bölümü’nde tamamlamış, 1913’te evlendiği İtalyan eşiyle İtalya’da yaşamıştır. 1914’te Afyon’da tabancasından çıkan bir kurşunla babası Mehmet Şakir Paşa’nın ölümü üzerine hapis cezasına çarptırılmış ve cezasının yedi yılını çektikten sonra yakalandığı verem hastalığından ötürü affedilip tahliye edilmiştir. 1910 - 1925 arasında “Resimli Ay” ve “İnci” gibi dergilere yazılar yazan, kapak resimleri, süslemeler, karikatürler çizen Cevat Şakir; Zekeriya Sertel’in çıkardığı “Resimli Hafta”da Hüseyin Kenan takma adıyla yazdığı “Hapishane İdama Mahkum Olanlar Bile Bile Asılmağa Nasıl Giderler” adlı öyküsü yüzünden Ankara İstiklal Mahkemesi’nde yargılanmış, 1925’te Bodrum’da 3 yıl sürgün cezasına çarptırılmış ama 1,5 yıl sonra cezası affa uğrayınca İstanbul’a dönmeyip, çok sevdiği Bodrum’da kalmıştır. Cevat Şakir bütün hayatını Batı uygarlığını ve bilimsel düşünceyi Klasik Yunan uygarlığıyla başlatanlara karşı Anadolu uygarlığını savunmakla geçirmiştir. Programda, romancılığı ve şairliğinin yanısıra bir arkeoloji uzmanı gibi çalışması ve Yunan uygarlığının kökeninin Anadolu toprağında olduğunu savunmasının gerekçeleri ele alınmaktadır. Ayrıca Halikarnas Balıkçısı’nın dostu Azra ERHAT ile Şakir’in sanatını en doğru biçimde anlamaya çalışmış bir eleştirmen olan Mehmet DOĞAN, edebiyatımızda yeterince tanınmamış, hakettiği yere oturtulmamış yazarlarından biri olan Cevat Şakir hakkında görüşlerini aktarmaktadır.




Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ