Bir Kitabın Hikayesi

Yapım Tarihi - 1997
Süre - 00:32:00
Bölüm Sayısı Süresi - 3 X 32’
Yayın Tarihi - 31.08.1990
Formatı - Belgesel, Renkli, Türkçe, 35mm Film

Yönetmen - Süleyman Baydili
Yapımcı - Süleyman Baydili
Yapım Yardımcısı - Ahmet Güzel, Haluk Alhan
Yönetmen Yardımcısı - Filiz Kaynak
Kamera - Hikmet Koç
Işık Şefi - Hayri Çölaşan
Kamera Asistanı - Aziz Danyıldız
Sesçi - Engin Apak
Kurgu - Soner Tunuslu, Mustafa Turgut, Uğur Sağer, Sabahat Şenol, Aysel Göksudan
Danışman - Nuri Akbayar
Senaryo - Mustafa Kutlu
Özgün Müzik - Nihal Demirel, Ümit Zafer Tezcan

Sunuculuğunu Bedia ENER’in yaptığı üç bölümden oluşan bu yarı dramatik belgeselde Karahanlılar Devrinde büyük Türk bilgini Kaşgarlı Mahmut’un 1072-1074 yılları arasında hazırladığı Divan-ı Lügatit Türk’ün yüzyıllar sonra ortaya çıkışından basımına kadar olan hikayesi anlatılmaktadır.

1. Bölüm: “Görmüş Kimse Yok Cananım” 1910 yılında Ali Emiri Efendi’nin, Abbasi Halifesi’ne sunulmak üzere Bağdat’ta yazılan Divan-ı Lügat-it Türk’ü, Divan-ı Lügat-it Türk olduğu bilinmeden sahaflar çarşısında satılırken fark etmesi ve Türk kültür hayatına kazandırması konusu işlenmektedir. Türk kültürünün en eski kaynaklarından olan “Türk Sözlüğünün Divanı” anlamına gelen, ansiklopedik özellikler taşıyan Divan-ı Lügat-it Türk’ün, Türkmen, Oğuz, Kırgız, Çiğil Türklerinin kelime hazinesi ile beraber, Türk tarihi, folkloru, edebiyatı, coğrafyası, destan ve efsaneleri çerçevesinde Türk milli kültürü ile ilgili bilgiler verdiği anlatılmaktadır. Türk fonetiği, Türk kavimleri ve Türk dillerini tanıtan bu eserin elimizde bulunan tek nüshasının muhafaza edildiği Millet Kütüphanesi hakkında bilgiler verilmektedir. Programda ayrıca, tarihlere Edirne Vak’ası veya Feyzullah Efendi Vak’ası adıyla geçen kanlı isyanda katledilen Şeyhülislam Erzurumlu Seyyid Feyzullah Efendi’nin vakfı olan ve bugün Millet Kütüphanesi olarak kullanılan Feyziyye Darülhadisi’nde bulunan Ali Emiri Efendi’nin kitapları gösterilmekte ve Ali Emiri Efendi’nin kitaplara olan düşkünlüğü anlatılmaktadır.

2. Bölüm: “Hayali Cihan Değer” 1857 yılında Diyarbakır’da doğan Ali Emiri’nin sahaflar çarşısından tesadüfen bulup aldığı Divan-ı Lügat-it Türk kitabını duyup onu görmek isteyen Ziya GÖKALP’e kitabı göstermemesi, yalnızca çok güvendiği ve kendisi gibi kitaplara çok değer veren Kilisli Muallim Rıfat BİLGE’ye göstermesi ve onu tetkik etmesi için ricada bulunması canlandırmalarla anlatılmaktadır.

3. Bölüm: “Eser Çü Var Herab Olmağa Behane Yeter” Bir türlü kitabı görmeyi başaramayan Ziya GÖKALP ve arkadaşlarının, Ali Emiri Efendi’nin elinde bulunan Divan-ı Lügat-it Türk kitabını yayınlatması için Talat Paşa’yı araya sokmaları ve kitabın 3 cilt halinde yayınlanması konu edilmektedir. Adliye Nazırı İbrahim Bey’in Ali Emiri Efendi’yi iftara davet etmesi, Talat Paşa’nın da iftara katılması ve sohbet sırasında elinde bulunan Divan-ı Lügat-it Türk kitabının yayınlanması gerektiğine Ali Emiri Efendi’yi ikna etmesi, Ali Emiri Efendi’nin Kilisli Rıfat BİLGE’nin sorumluluğunda yayınlanmasına izin vermesi canlandırmalarla anlatılmaktadır.




Kitab-ı Lugat-ı Türk isimli kitabın hikayesi anlatılıyor. Ali Emiri Efendi Türk Alemi için bu değerli kitabı sahaflar çarşısında fakir bir kadından satın alır. Ali Emiri Efendi ile "Fatih Kütüphanesine" gelen kitap kendisi tarafından okunur ve deşifre edilir. Kitabın önemi daha da anlaşılmıştır.










Kaynak
Hayri Çölaşan