Yapım Tarihi - 2015
Süre - 00:00:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Zühre Saral Gökağaç
Yapımcı - Zühre Saral Gökağaç
Görüntü Yönetmeni- Yüksel Şipka
Kurgu- Özen Eralp Şepitçi
Kamera Asistanı- Nezih Seçgin
Işık- Halil İbrahim Boz, Kadir Döner
Özgün Müzik- Ekin Uzunlar, Yıldıray Yanlı
Danışman- Ahmet Karaalioğlu
Dansçılar- İbrahim Çolakoğlu, Ömer Parlak, Ogün Kaya, Erhan Karadeniz
Bıçak VE OYUN El işçiliği bıçak yapımının püf noktalarından biri çeliğe
kıvamında su vermektir. 1952 yılında, suç aleti kapsamına alınıp üretimi ve
satılması yasaklanana kadar Sürmene'de, 250 civarında ev tipi imalathanede
Sürmene bıçağı üretilmekteydi. Sürmene'deki bıçak ustalarının Anadolu'daki diğer
geleneksel ustalardan farkı, bıçağın tesviyesinden kılıfına kadar imalatta
kullandıkları pek çok aleti de kendilerinin üretmesiydi. Bıçağın tesviyesini
motor kullanmadan, toprağa saplanmış iki çatallı direğin ortasına geçirilmiş bir
bileği taşını el yardımıyla döndürerek yaparlardı. Sap kısmını oluşturan boynuz
ısıtılarak kalıba koyulur, mengene ile sıkıştırılıp şekil verilir son olarak da
üzerine gümüş işleme süs takılırdı. Kemençe ve zurna eşliğinde oynanan, bir
çeşit düello olan bıçak oyunu dansında oyuncular, bellerine taktıkları Sürmene
bıçaklarını kullanırlar. Bu sıra dışı oyunda iki oyuncu karşılıklı horon oynar
sonra da bıçaklarla saldırı figürleri ile süslenmiş dans gösterilerini yaparlar.
Tarihte çetelerin, eşkıyaların çok olduğu dağlık ve ormanlık bölgelerde daha çok
oynandığı gerçeği gözlerden kaçmamalıdır. Dağlık bölge insanı doğayla iç içe zor
yaşamı nedeniyle bıçkın, sert, kavgacı ve yenilgiyi kabul etmeyen bir yapıya
sahiptir. Birbirini alt etmek için meydana çıkan oyuncuların bıçağa ve bileklere
olan hakimiyeti, rakibini yenmek için melodi eşliğinde yaptıkları vücut
hareketleri bu oyunda ön plana çıkmaktadır. Her bir figürün farklı anlamlar
taşıdığı uluslararası üne sahip bu yöresel dans da bıçakçılık gibi tükenen
sanatlar arasında yerini almaktadır. Bıçak VE OYUN belgeselinde, uluslar arası
üne sahip olmalarına rağmen kaybolmaya yüz tutmuş bu iki yerel kültür, yaşayan
ustaların elinden ve dilinden anlatılmaktadır. Belgeselde, Trabzon’un Sürmene
ilçesinde el yapımı bıçakçılığı ve bıçak oyununu ayakta tutmak ve yeni nesillere
aktarmak için verilen mücadeleye yer verilmektedir.
