Danışman
Prof. Dr. Tahsin Özgüç
Raci Temizer
Enver Bostancı
Prof. Dr. Nimet Özgüç
Dr. Hayat Erkanal
Altı bölümden oluşan bu belgesel dizide, Eski Anadolu Uygarlıklarının önemi,
Anadolu’daki ilk insanların yaşadığı mağaralar, Anadolu’da ilk tarımsal
uygarlığa geçiş ve Anadolu’da ilk şehir devletlerin kuruluşu ile tuncun
kullanılması anlatılmaktadır.
1. Bölüm- “Bizim Anadolu” Tarihsel süreç içerisinde uygarlıkların birbirini
besleyerek devam ettiğini, insan zekasının yaratıcılığını ve elinin yeteneğini;
yaşamı güvenilir kılma ve doğayı anlama yolunda kullandığını, bu sebeple
tarihsel araştırmalar için arkeolojik kazılar ile uygarlık kültürünün gün
ışığına çıkarılıp insanlığın hizmetine sunulduğunu belirtmekte ve tarih ile
insanın içiçeliğinden bahsetmektedir. Gelenek ve göreneklerimizden örneklerin de
yer aldığı programda, Anadolu köylüsünün günlük yaşantısından görüntülere yer
verilmektedir.
2. Bölüm- “Anadolu’da İlk İnsan” Dünyanın oluşumu, ilk insanın ortaya çıkışı,
Antalya’nın 27 km doğusunda Anadolu’da ortaya çıkan ilk insanların ilk
barınaklarından biri olan Karain Mağarası ve Beldibi’nde bulunan kovuk ele
alınmaktadır. Bilimin tarih öncesi olarak adlandırdığı dönemde mağaralarda
yaşamın nasıl olduğu, neler yaşamış olabilecekleri, ihtiyaçlarını gidermek için
yaptıkları keşifler, kayalara çizilen resimlerin yorumlanması ile
anlatılmaktadır.
3. Bölüm- “Toprağın Verdiği” Anadolu’da ilk tarımsal uygarlığa geçiş konu
edilmektedir. Anadolu’da ilk tohumun 7 bin yıl önce atıldığı ve böylece yeni bir
dönemin başladığı, o güne kadar bulduğu şeyleri yiyerek geçinen insanoğlunun
artık doğada bir asalak değil üretici olduğu anlatılmaktadır. Mağaralardan çıkıp
tarlaların olduğu ovalara yerleşme ihtiyacı Duyan insanın, kerpici bulup evler
yapmasıyla ilk köylerin oluşmaya başladığı ifade edilmektedir. Konya’nın
kuzeydoğusundaki, uygarlık tarihinin en önemli yapıtlarından Çatalhöyük
kalıntıları ve Çatalhöyük’te nasıl bir yaşam sürdüğü; Anadolu Medeniyetleri
Müzesi’nde bulunan eserler üzerinden yorumlanmaktadır.
4. Bölüm- “Tarihin Eşiğinde” Anadolu’da ilk şehir devletlerinin kurulması ve
tunç madeninin kullanılması ele alınmaktadır. Keban Barajı yapılırken sular
altında kalan Doğu Anadolu şehirlerinden biri olan Norşintepe, Truva şehri,
Tokat yakınlarındaki Horoztepe, Antalya yakınlarındaki Karataş şehri konu
edilmektedir. Günümüze gelene kadar insanlık tarihinin hangi aşamalardan
geçtiği; buralarda yaşayan insanların kullandıkları eşyalar, altın, gümüş ve
tunçtan yaptıkları heykellerin yorumlanmasıyla anlatılmaktadır.
5. Bölüm- “Bir Büyük Adım” Anadolu’da ilk yazının kullanılması ve Asur ticaret
kolonileri konu edilmektedir. Kayseri çevresindeki en eski yerleşim alanı olan
şehrin 20 km kuzey doğusunda bulunan Anadolu’nun şehir devletlerinden Kaniş
Höyüğü incelenmekte ve yalnızca Asurlularla ticari ve hukuki ilişkilerde
kullanılmaya başlanan yazının daha sonra Anadolu insanının günlük yaşamında
yerini alması hakkında bilgiler verilmektedir. Asurluların Anadolu’da kurmuş
olduğu “Karum” adı verilen 9 ticaret merkezinden en büyüğü olan Kaniş’te,
Anadolu insanı ile Asurlu tacirler arasında olan sıkı ilişki sonucunda
Anadolu’da yeni bir uygarlık tarihinin başladığı ifade edilmektedir.
6. Bölüm- “Geçmişten Geleceğe” Anadolu’da rastlanan sarp kayalıklar üzerinde,
ıssız vadilerde birdenbire karşımıza çıkan, insanda ürküntü veren kalıntılar
gösterilmekte ve 1000 yıl gibi Anadolu’da hüküm süren Hitit Uygarlığı’na ait
kalıntılar olduğu ifade edilmektedir. Hititlerin sanatı doğayla kaynaştırmada ne
denli başarılı olduklarının eşsiz bir kanıtı olan; Anadolu’da ilk büyük Hitit
krallığına başkentlik yapmış olan Hattuşaş, Hattuşaş’ın kuzeyinde yine bir Hitit
şehri olan Alacahöyük, Kayseri civarında Fraktin Anıtı, Ankara Haymana civarında
Kaya Anıtı, Kayseri civarında Hanyeri Anıtı, İzmir Kemalpaşa yakınlarındaki
Karabel Anıtı, Adana civarındaki Sirkeli Kaya Anıtı, Beyşehir civarında
Eflatunpınar Anıtları’na yer verilmektedir. Ayrıca tarihte ilk yazılı anlaşma
olarak geçen Kadeş Anlaşması, Hititler döneminde seramik sanatı, Hitit Mimarisi
ve o dönemde kullanılan araç ve gereçler hakkında bilgiler verilmektedir.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ