Yapım Tarihi - 2008
Süre - 00:30:00
Bölümü - 13
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Yönetmen - Mukaddes MUT
TRT'den İslam temalı yeni belgesel
Türkiye Radyo Televizyon
Kurumunca (TRT), "Anadolu Mayası" adlı belgeselin çekimlerini tamamladı.
Toplam 13 bölümden oluşacak röportaj ağırlıklı belgeselde Horasan'dan gelen
erenlerin Anadolu ve Balkanlarda İslamiyet'i anlatmaları konu ediliyor.
Belgeselde, Horasan Erenlerinin, Anadolu'ya İslam mayasının atılmasındaki etkin
rolleri inceleniyor. Yönetmen Mukaddes Mut, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde ve
Balkanlarda birçok çekim yaptıklarını kaydetti.
CNN Türk
15.10.2008
TRT'den, Tuz Gölü Belgeseli
TRT, "Anadolu Mayası" adlı Tuz Gölü belgeselini, Ankara'nın Şereflikoçhisar
ilçesinde çekti.
Sanat dünyasının revaçta mekanları arasına girmeyi başaran Tuz Gölü'nde bu kez
Türkiye Radyo Televizyon Kurumunca (TRT), belgesel çekimi yapıldı. Ocak 2009'da
TRT 2 ekranlarında yayımlanması beklenen "Anadolu Mayası" adlı belgeselin
çekimleri, Tuz Gölü'nün, Ankara'nın Şereflikoçhisar ilçesinde gerçekleştirildi.
Toplam 13 bölümden oluşacak röportaj ağırlıklı belgeselde Horasan'dan gelen
erenlerin Anadolu ve Balkanlarda İslamiyet'i anlatmaları konu ediliyor.
Belgeselde, Horasan Erenlerinin, Anadolu'ya İslam mayasının atılmasındaki etkin
rolleri inceleniyor. Yönetmen Mukaddes Mut, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde ve
Balkanlarda birçok çekim yaptıklarını kaydetti.
Kaynak
AA, Salı, 14 Ekim 2008 20:19
Balkan şehirlerinde geçerken çocukluğumuz
Mukaddes Mut'un TRT için hazırladığı Anadolu Mayası adlı belgeselin çekimleri
için Edirne'den Bulgaristan'ın köylerine doğru bozuk karayolunda, geceleyin
ilerlerken, Yahya Kemal'in dizeleri dolaşıyor dilimde- "Balkan şehirlerinde
geçerken çocukluğum / Her lahzâ bir alev gibi hasretti duyduğum" Osmanlı
coğrafyasını mayalayan bilgelerin izini sürmek üzere yollardayız.
Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Avusturya'da iki haftadır dolaşıyoruz.
Uğradığımız her şehirde Osmanlı'dan kalan cami, medrese, türbe, dergah, hamam,
köprü ve çeşmeler karşılıyor bizi. Sarı Baba, Demir Baba, Akyazılı Baba, Sarı
Saltık, Gülbaba gibi bilgelerin türbelerinde, Allah'ın gayret kubbesinde
gizlediği bu büyük velilerin hatırası canlanıyor, bu hatıraya aşina olanların,
Balkan coğrafyasında son yüz elli-iki yüz yıldır yaşanan hicrana dayanmalarının
çok güç olduğunu hissediyorum. Bugün, Fethi Gemuhluoğlu'nun ifadesiyle 'Anadolu
Beylerbeyliği'ne sıkışmış olan bizler açısından, dünya, sadece gömüldüğümüz bu
minik alan değil, ezanın okunduğu, bir bilgenin aziz bedeninin dinlendiği her
yerdir. Şimdi hangi 'devlet'in sınırları içinde olursa olsun, bizim tarihi
hafızamızın canlı birer parçası olan her eserin bulunduğu köy, kasaba veya şehir
bize, yani insanlığa aittir. Dış politikamızın geleneksel paradigmasının
yetmediği, ek bir paradigmaya ihtiyaç duyulduğu aşikar. Biz, düşmanlık, kuşku ve
çıkar ilişkisi üzerine kurulu, içe dönük bu diplomasi geleneğini bir tarafa
bırakmadıkça, Yahya Kemal'in, hüzünle anlattığı Üsküp'ü, Dobric'i, Şumnu'yu,
Viyana'yı, Budapeşte'yi, orada, şehrin yamaçlarında uyuyan Yeniçerileri, Demir
Baba'ları, Sarı Saltık'ları ve onların inşa ettiği medeniyeti, onun yeniden
inşasını hayal dahi edemeyeceğiz. Oysa, mülkün gerçek Sahibi'nin bize emanet
ettiği bütün arz bizimdir, bütün insanlığındır, Osmanlı, Selçuklu, Çin, Mısır,
Mezopotamya, Afrika veya Endülüs olmuş ne fark eder; toprağın kendisi değil,
onda ikamet edenlerin adalet ve hikmetidir aslolan, orada kurulan insanlıktır.
Balkanlar, milliyetçilik rüzgârıyla zehirlenip dağıldıktan sonra, Yahya Kemal'in
"Üsküp ki Yıldırım Bayazıd Han diyârıdır/Evlâd-ı Fâtihân'a onun yâdigârıdır. /
Firûze kubbelerle bizim şehrimizdi o/Yalnız bizimdi, çehre ve rûhiyle biz'di o.
/ Üsküp ki Şar-dağ'ında devâmıydı Bursa'nın/Bir lâle bahçesiydi dökülmüş temiz
kanın. / Üç şanlı harbin arş'a asılmış silâhları/Parlardı yaşlı gözlere bayram
sabahları. / Ben girmeden hayatı şafaklandıran çağa/Bir sonbaharda annemi gömdük
o toprağa. / İsâ Bey'in fetihte açılmış mezarlığı/Hulyâma âhiret gibi nakşetti
varlığı. / Vaktiyle öz vatanda bizimken, bugün niçin/Üsküp bizim değil? Bunu
duydum için için. / Kalbimde bir hayâli kalıp kaybolan şehir/Ayrılmanın
bıraktığı hicran derindedir! / Çok sürse ayrılık, aradan geçse çok sene/Biz
sende olmasak bile, sen bizdesin gene." dizeleriyle anlattığı hüzne gömüldü.
Şimdi, Anadolu Mayası'nın izini sürerken adım başı rastladığımız her Osmanlı
yapısı, duyduğumuz her Türkçe kelime bu hüznü koyulaştırıyor.
Belgrat'ta söyleşi yaptığımız Balkan tarihçisi profesöre, 'İstanbul, bugün hâlâ
Balkan toplumlarının bilinçaltında kültürel bir merkez midir?' diye sorduğumuzda
aynı cevabı alıyoruz- 'Kesinlikle!' Kaydı yapan Sezai Baba'nın gözleri
nemleniyor. Biz, bugün sıkıştığımız bu coğrafyada, etnik ve dini milliyetçiliğin
kıskacında Ergenekon urları üretir ve bunu vatanseverlik olarak görürken, kadim
coğrafyamızla ilişkilerimizi daha da kadük hale getiren kör bir diplomasiye
saplanmakta ısrar ediyoruz. Oysa Budapeşte'nin bir köyünde, Filibe ve Şumnu'nun
bir mahallesinde, Viyana'nın bir caddesini Kesen sokakta rastladığımız bir
Seyyit Nizam ilahisi, bir Çerkes Dayı heykeli, bir Sarı Saltık türbesi, bir
Aziziye Camii, bir Yunus Emre nefesi ile bambaşka bir tarihsel hafızamız olduğu,
bunun hareketlenmesi halinde yeni ve zengin ilişkiler geliştirebileceğimizi
kısacık bir gezide defalarca görebiliyoruz. Sofya'nın ücra bir köyünde yanık
sesinden Kur'an ve Yunus ilahisi dinlediğimiz Hafize Teyze'nin, bize nasıl bir
tarih sunduğunun farkında bile değiliz. Prof. Dr. İbrahim Tatarlı ve İbrahim
Yalımov'un anlattığı Balkanlar'la, dış işlerimizin algıladığı arasında adeta bir
uçurum var. Gülbaba, Sarı Saltık, Demir Baba, sadece Bektaşi ve Halveti'lerin
değil, Hıristiyan, Musevi, Budist hemen herkesin ziyaret ettiği bilgelik
mekanları.
Bugün, bu coğrafya ile ilişkilerimizi Gülbaba, Şeyh Bedreddin gibi bilgeler
üzerinden yeniden düşünmemiz, kurmamız gerektiği açık. Sofya'da Şeyh Bedreddin
hayranı bir diş hekimi ile yaptığımız söyleşi bize gösteriyor ki, bilgeliğin
kozmik dili içinden çok daha derin ve insani bir iletişim biçimi geliştirmek,
bizim tarihsel deneyimlerimize ve hafızamıza daha yatkın. Şeyh Bedreddin'in
dolaştığı, yaşadığı ve dinlendiği varsayılan güzergaha her yıl, belirli günlerde
turlar düzenleyen grubun öncüsü bu adamla Hacı Bektaş-ı Veli, İbn Arabi, Mevlânâ,
Sarı Saltık söz konusu olunca çok farklı bir dilin içinden konuşabiliyorsunuz.
Çünkü, Altay Suroy'un, "Birkaç bin yıl önceden güneşle yoldaş/Tarihin binlerce
yıl öncesinden göklerle yoldaş/Gökyüzü gümüşlü/Çayı gümüşlü/Bülbüldere kapısı
Uzun kavak/Atsız Kale, Şeytansız, Kara Potok, kestaneli İpek Dağı/Kargalar otağı
Karaağaç, ağaçkakan diyarı Renime/Ey ne kadar güzeldir/Verimli ovaların/Prizren..."
Dizelerindeki gibi bir hatıra bu. Osman Baymak'ın anlattığı bir hafıza, bir
hicran bu- "Tan ağardı Filibe'de/eski bir evin duvarında/sokak
kaldırımlarından/bir at arabası geçer/geçer Rumeli'm/bir minare önünde
durur/Filibe sızlar/Meriç kıyısından bir Özlem büyür mü büyür..."
Bizim coğrafyamız, Endülüs, Şam, Bağdat, Kahire, Erbil, Belh, Konya, İstanbul,
Fergana, Kosova, Budin, Budapeşte, Mekke, Bursa, Limni, Mardin, Diyarbakır,
Kurtuba ve Tunus'tur... Bizim insanlık coğrafyamız, hatırasına aşina olduğumuz
dört iklimdir. Bugün, bırakınız bu coğrafyayı, komşularımızla dahi düşmanlık
veya çıkar eksenli ilişkiler peşindeyiz. Bu kör kuyudan çıkmamız, bir bölümünü
Reşit Salim'in çizdiği bu iklimle bağlarımızı yeniden kurmamız gerekir- "Balkan
şehirleri, Balkan rüyası/Gümülcineli Nedîm-i Sânî/Üsküplü Yahya Kemâl/Diye
gelmişler, göç var, göç/Asırlardır bitmeyen göç/Nicedir ateşi sönmeyen
göç./Balkan şehirleri/Tütün fenerlerinin isli ışığında serin sabah rüzgârları
eser/İskeçe, Koşukavak, Silistre sırtlarında/Balkan şehirleri/Üsküp, Gümülcine,
Deliorman.../Coşkun Tuna, Osmanlı'nın zafer günleri/ Sırp diyarı, Bulgar ülkesi,
Rumelleri..."