Adım Adım İstanbul




Yapım Tarihi - 2004
Süresi - 00:30:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 26 x 30’
Yayın Tarihi - 15.09.2004

Yönetmen - Tuhfe Tezel
Yapımcı - Nilay Günden, Tuhfe Tezel, Sevim Cemiloğlu
Yapım Yardımcısı - Hizbullah Bişkin
Yönetmen Yardımcısı - Ramazan Kartal
Kamera - Mustafa Yenipazar, Berkant Çolak, Erdinç Tunç, Orhan Okuroğlu, Hacı Kılıç, Levent Ahi, Mehmet Efe, Ömer Erdem, Semih Yazıcıoğlu
Kurgu - Öykü Doğantürk, Hande Bakanyıldız, Sevcan Dikme, Sema Türk, Turhan Özkan, Altan Göker, Adem Yılmaz
Gönül Düztepe
Danışman - Semra Vigano
Metin Yazarı - Eser Tutel, Aydın Hatipoğlu
Özgün Müzik - Hasan Cihat Örter

Gülşah Banda ve Zeyno ERACAR’ın sunduğu yirmi altı bölümden oluşan bu yapımda İstanbul’un semtleri tanıtılmaktadır.

1. Bölüm: “Kadıköy-1” Bizans metropolünde ilk Türk köyü olan Kadıköy tanıtılmaktadır. 70 yıl öncesinin İstanbul’u fotoğraflarla anlatılmakta, günümüzdeki İstanbul ile karşılaştırılması yapılmaktadır. Kadıköy’ün eski zamanlarda sayfiye yeri olmasından bahsedilmekte ve dünden bugüne eski konaklar, iskele meydanı, var olan kilise ile camilerin tanıtımı yapılmakta ve günümüzdeki konumları hakkında bilgiler verilmektedir. Ayrıca eski bir Kadıköylü olan “Kadıköy” kitabının yazarı Prof. Dr. Müfit EKDAL Kadıköy’ü anlatmaktadır.

2. Bölüm: “Kadıköy-2” Kadıköy’ün anlatımına devam edilmektedir. Osmanlı İmparatorluğu’nda bugünkü belediye görevini yapan, şehrin temizlik ve güzelliğiyle ilgilenen yerel yönetim biçimi olan şehremaneti kavramı üzerinde durularak Şehremaneti Kadıköy Dairesi tanıtılmaktadır. Osman Ağa Camii, Rum Ortodoks Ayia Euphemie Kilisesi, Surp Takavor Ermeni Gregoryan Kilisesi, Assomption Kilisesi, Aya Trias Rum Ortodoks Kilisesi, Eski Yat Kulübü gibi Kadıköy’de bulunan ve önemli özelliklere sahip olan yerler konu edilmektedir. Ayrıca, Kadıköy görüntüleri eşliğinde, Yağmur BALKAN’ın seslendirdiği bir parçaya da yer verilmektedir.

3. Bölüm: “Eminönü-1” Yeni Camii ve çevresi, Rüstempaşa Camii, Hidayet Camii, Ahi Çelebi Camii, Bursa Mescidi, Arpacılar Camii, Hatice Turhan Valide Sultan Türbesi, eski ve yeni Galata Köprüleri, Mısır Çarşısı ve çevresi tanıtılmaktadır.

4. Bölüm: “Eminönü-2” Melihat GÜLSEL’in sesinden bir İstanbul parçası ile başlayan bu bölümde, Mısır Çarşısı, Hasırcılar, Ketenciler, Yeni Cami, Çiçek Pazarı kapıları ve çarşıda bulunan Babapandelli Lokantası, Kurukahveci Mehmet Efendi gibi belli başlı dükkanlar tanıtılmakta; Cemal BİBERCİ ve Hulusi KURUKAHVECİ ile yapılan görüşmelere yer verilmektedir. Eminönü’nde hanlar, Eminönü Yeraltı Geçidi’nde çarşılar, Galata Köprüsü’nün altında işletmeler, Tahtakale gezilmekte ve burada bulunan Tahtakale Hamamı gösterilmektedir. Ayrıca Eminönü, Odunkapı ve Kepenekçi yokuşları ile Kepenekçi sokağı tarafından çevrelenen yapı adası üzerinde bulunan 16. yüzyıldan kalma Siyavuşpaşa Medresesi konu edilmektedir.

5. Bölüm: “Balat” Değişik din ve mezheplerden insanların huzur içinde yaşadığı bir semt olan Balat konu edilmektedir. Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Karen Gerson ŞARHON, 15. yüzyıl İspanyolcası konuşan kendilerine İbranice’de “İspanya” anlamına gelen “Sefarad” kelimesi nedeniyle “Sefaradlar” adını taktıklarını anlatmakta ve İspanyol Yahudilerinin kültürü ve Türk Sefarat Müziği hakkında bilgiler vermektedir. Kazasker İvazefendi Camii, Balat Balino Rum Kilisesi, Surp Kristobart Ermeni Kilisesi, Ahrido Sinagogu, Ferruh Kethüda Hamamı ve Camii, Yusuf Şucaaddin Ambari Camii, Balat sokakları ve Haliç boyunca sıralı iskeleler ve Balat İskelesi tanıtılmaktadır. Programda ayrıca, 77 yaşındaki Süper Nine Süheyla AYDINOĞLU ile yapılan bir söyleşi de bulunmaktadır.

6. Bölüm: “Fener” Büyük bir kısmı Rum yerleşim alanı olan Haliç, Balat, Cibali semtlerini içinde kalan Fener’in tanıtımına Erol ÖRTER’in, diğer adı ile Buzuki Erol’un söylediği Rumca bir parça ile başlanmaktadır. UNESCO kapsamında yer alan eski ve yeni arasında bir köprü olan Fener semtinde bulunan Fener Patrikhanesi ve diğer dini yapılar konu edilmektedir. Fener Rum Lisesi, Demir Kilise ve Kadın Eserleri Kütüphanesi de tanıtılan yerler arasında bulunmaktadır.

7. Bölüm: “Cibali” Cibali adının nereden geldiği üzerinde durulmakta ve bu semtle özdeşleşmiş, 1884 yılında yapılmış olan tütün fabrikası tanıtılmaktadır. İstanbul tarihinde önemli bir yeri olan yangınlar ve bunun Cibali’ye etkileri anlatılmakta, Gül Camii ve Dehlizi, Aya Nikola Kilisesi ve Küçük Mustafapaşa Hamamı konu edilmektedir.

8. Bölüm: “Kapalı Çarşı” Dev ölçekli bir labirent gibi olan, İstanbul’un merkezinde yer alan dünyanın en eski ve büyük kapalı çarşısı 60 kadar sokağı, üç binden fazla dükkânı ile görülmesi gereken ve benzersiz bir yer olan “Kapalı Çarşı” tanıtılmaktadır. 18 büyük kapısı olan Kapalı Çarşı’da eskiden beri atlıların girişi yasak olduğu halde Fransa İmparatoru 3. Napolyon’un eşi İmparatoriçe’nin 1869’da İstanbul’u ziyaret ettiği zaman, kapılarda bulunan zincirlerin çözülmesine ve İspanyol asıllı Fransız İmparatoriçe’nin çarşıya girmesine müsade edilmesine vurgu yapılmaktadır. Küçük küçük hanların yanyana gelmesiyle büyük bir çarşı haline gelen, 30 dönümlük bir alanı kaplayan ve bir kaç mahalleden oluşmuş küçük bir kasaba olarak nitelenebilecek çarşıda, hangi işkoluna ait dükkan çoğunlukta ise o iş kolunun adının geçtiği sokak ve caddelerde bulunan dükkanlar tanıtılmaktadır.

9. Bölüm: “Dolmabahçe-Tophane” Sultan Abdülmecit döneminde yani 1843’ten sonra, devletin yaşadığı dış borçlara karşın, yıktırılmış bir sayfiye evi yerine yeni bir saray yaptırılması anlatılmaktadır. Atatürk’ü kaybettiğimiz Dolmabahçe Sarayı’ndan Tophane’ye kadar olan bölgede kıyı boyunca Mimar Sinan’ın güzel eserlerinden Molla Çelebi Camii, Koca Yusuf Paşa Sebili, Nusretiye Camii, Tophane Kışlası gibi yerler tanıtılmaktadır. 1853 yılında Sultan Abdülmecit’in annesi Bezmialem Sultan tarafından yaptırılan Dolmabahçe Camii, Kabataş İskelesi’nin önündeki hekimoğlu Ali Paşa’nın 1732’de yaptırdığı zarif çeşme, Adile Sultan Sarayı iken Meşrutiyet’in ilanı sırasında Meclisi Mebusan’ın toplandığı bina olan Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi binası, Zevk-i Kadın Sübyan Mektebi, 2. Mahmut döneminde yapılan Nusretiye Camii, şimdi Eski Muhripler Derneği olan topçu kışlaları, 1732’de yaptırılan Kabataş Meydanı Çeşmesi, İstanbul kuşatmasında topu başarı ile kullanan Fatih Mehmet’in yeni toplar yapmak için kurduğu tophanesi olan 3. Selim’den kalma bugünkü Tophane konu edilmektedir.

10. Bölüm: “Galata-1” Ortaçağın karanlık Ceneviz’ini günümüze yansıtan Galata’nın Tünel’den başlayarak Bankalar caddesine kadar olan alan içinde bulunan eski yerleşim yerleri, kiliseler, camiler ve sinagogları tanıtılmaktadır. Fatih Sultan Mehmet’in, Latin kiliselerini Galata’ya nakletmesiyle, çeşitli din ve mezhepten insanların bir arada yaşamaya başladığı bir yer olan Galata’da, Galata Mevlevihanesi, Şahkulu Camii Şerifi, Aşkenaz Sinagogu, Frej Apartmanı, Neva Şalom Sinagogu, İngiliz Karakolu, Aziz Pietro ve Paoli Kiliseleri, Arap Camii, Beyoğlu Hastanesi, Kamondo Apartmanları ve merdivenleri konu edilmektedir.

11. Bölüm: “Karaköy” Tarihi önemini Ceneviz kolonisi olmasından alan Galata’nın tanıtımı semte adını veren yanık bir kapı ve Perşembe pazarından görüntülerle başlamaktadır. Programda; Arap Camii, ilk Türk yapılarından olan 9 kubbeli Fatih Bedesteni, Kurşunlu Han (tarihi Rüstempaşa Hanı), Bereketzade Medresesi, Karaköy Meydanı, Karaköy Palas, Kemankeş Karamustafapaşa Camii, Voyvoda Karakolu, Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi, Aya Panteleymon, Aya Andrea, Aya İya ve Gregoryan Surp Krikor Lusavoriç Kiliseleri gibi Karaköy’e özgü yerler tanıtılmaktadır.

12. Bölüm: “Adalar-1” İstanbul’un hiçbir köşesine benzemeyen evleri, sokakları, çarşıları, günlük yaşantıları farklı olan ve Anadolu yakasının Marmara kıyısından 2,5 km açığında yanyana sıralanan Büyükada, Heybeliada, Burgazada ve Kınalıada konu edilmektedir. Adaların bu ilk bölümünde, adada yaşayan Ada Dostları Derneği Kurucu Üyesi Perihan ERGUN adaların tarihçesi hakkında bilgi vermekte ve Osmanlı döneminde toprağının renginden dolayı Kızılada olarak nitelenen Kınalıada’yı anlatmaktadır. Adanın doğal güzellikleri sergilenmekte, Hristos Manastırı ve Kilisesi ile Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi gibi yapılar tanıtılmaktadır. Sait Faik adası olarak bilinen Burgazada’da, Bayrak Tepesi ve bu tepeden izlenen manzara, Kalpazan Kaya, 11 Mayıs 1964 tarihinde açılan Darüşşafaka Sait Faik Abasıyanık Müzesi, Ayios İIoanis Rum Ortodoks Kilisesi ve Vakfı gösterilmektedir. Ayrıca, Ada Dostları Derneği Kurucu Üyesi Perihan ERGUN’la Kalpazan Kaya konusunda yapılmış bir söyleşiye de yer verilmektedir.

13. Bölüm: “Adalar-2” Heybeliada ve Büyükada tanıtılmaktadır. Heybeliada’da Sanatoryum, Deniz Lisesi, Panagia Kamariotissa Kilisesi, Aya Spridon Kilisesi, ruhban okulu olarak hizmet veren Ayatriada Kütüphanesi, Heybeliada Rum Erkek Lisesi ve adanın tek oteli Halki Palace gibi mekanlar konu edilmektedir. Ayrıca, adalar üzerine yazı yazan edebiyatçılar hakkında bilgiler verilerek Hüseyin Rahmi GÜRPINAR’ın müze olan evi gösterilmektedir. Büyükada’da faytonla gezilebilecek yerler üzerinde durularak, 6. yüzyıl Bizans döneminden Aya Yorgi Manastırı, Bada Hristos Manastırı ve Kilisesi, Hesed Leavraam Sinagogu ve Rum Yetimhanesi tanıtılmakta ve Adalar Belediyesi Başkanı Coşkun ÖZDEN ve Erol ÖRTER ile yapılan görüşmelere yer verilmektedir.

14. Bölüm: “Bakırköy” İstanbul’un en kalabalık, trafiğin en yoğun olduğu ilçelerinden biri olan Bakırköy konu edilmektedir. Bakırköy İstasyonu, Cumhuriyet Meydanı, Kaymakamlık Binası, eski İspirtohane olan Bakırköy Belediye Konservatuarı, Osmanlı Sarayı’na hediye edilen fillerin barınağı olan Fil Damı, 1601-1602 yıllarında Şaban Ağa adında bir hayırsever tarafından ahşap olarak yaptırılan, daha sonra Sultan Abdülaziz’in 1875 yılında kagir hale getirttiği Karadervişağa Bakırköy Çarşı Camii, Surp Astvazazin Ermeni Kilisesi, bugün Ataköy’de eski Baruthane rıhtımında bulunan kalıntılar ve Hünkar Köşkü, Zuhurat Baba Anıtı ve Türbesi ve Veli Efendi Hipodrumu gibi mekanlar tanıtılmaktadır. Programda ayrıca, araştırmacı yazar Turgay TUNA’nın geçmişten günümüze Barutluköy’ü anlattığı söyleşi de yer almaktadır.

15. Bölüm: “Sultan Ahmet-1” Bugün Sultanahmet Meydanı adıyla bildiğimiz çevre olan yarımadanın batı ucu, İstanbul’un en eski semtlerinden biri olan Sultan Ahmet konu edilmektedir. İmparatorluk merkezlerinin en önemli binalarının bulunduğu bu bölgede; Sultanahmet Camii, Sultanahmet At Meydanı, Firuz Ağa Camii, Türk İslam Eserleri Müzesi olan İbrahim Paşa Sarayı, Dikilitaşlar, Haseki Hürrem Hamamı, Alman Çeşmesi, Külliyeler ve Mozaik Müzesi tanıtılmaktadır.

16. Bölüm: “Bebek” Boğazın en güzel yerleşim yerlerinden biri olan Bebek ve çevresi tanıtılmaktadır. Fatih Sultan Mehmet’in Arnavutları yerleştirdiği için Arnavutköy olarak bilinen alan, Aşiyan Mezarlığı, Tevfik Fikret’in yaşadığı ev olan Aşiyan Müzesi, Kayalar Mescidi, eski Hidiv Köşkü olan Mısır Konsolosluğu, Bebek Parkı, Lazarist binaları, Yılanlı Yalı, Sacre Coqur Kilisesi, Ayios Haralambos Rum Ortodoks Kilisesi, eski Robert Kolej olan Boğaziçi Üniversitesi, Bebek evleri gibi mekanlar konu edilmektedir. Bu bölümde ayrıca, Aydın ONAR’la yapılan bir söyleşiye ve Bebek sahillerinde dolaşan Joan BAEZ görüntüsüne de yer verilmektedir.

17. Bölüm: 16 Bölüm boyunca hangi bölgelerin ve yerlerin tanıtıldığını anlatan derleme program.

18. Bölüm: “Süleymaniye-Vefa” Osmanlı İmparatorluğu döneminde, 16. yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman’ın Mimar Sinan’a yaptırdığı külliyesi, mimarisi, ekonomik ve kültürel etkisiyle çağın en önemli yapılarından biri olan Süleymaniye Camii, ilk “Kuran-ı Kerim” örneğinin olduğu Süleymaniye Kütüphanesi ve kütüphanede bulunan Piri Reis’in “Kitabül Bahriye”, İbni Sina’nın “El Kanun Fit-Tıp”, “Müfredatı El Tıbbiye” gibi çok değerli eserler tanıtılmaktadır. Hürrem Sultan Türbesi, İsmet İNÖNÜ’nün evi, 1620 yılında yapılan Seferağa Çeşmesi gibi mekanlar tanıtılmakta ve 15. yüzyılda yaşamış din bilginlerinden biri olan Şeyh Ebul Vefa’dan bahsedilerek Vefa adının nereden geldiği açıklanmaktadır. Vefa semtinde, Şeyh Ebulvefa Camii, Atıf Efendi Kütüphanesi, Kirazlı Mescid Camii, Molla Gürani Camii ve Vefa Lisesi gibi yerler konu edilmektedir.

19. Bölüm: “Zeyrek” Zeyrek semtinde bulunan Çinili Hamam, Zembilli Ali Efendi Türbesi, Şeyh Süleyman Mescidi, Hacı Hasan Mescidi, Haydar Hamamı, Aşık Paşa Camii, Sankiyedim Camii, Yarhisar Camii ve eski Zeyrek evleri tanıtılmaktadır. Programda ayrıca, Karikatür ve Mizah Müzesi Yöneticisi Yasemin MASARACI, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait müzede ne tür sergilerin düzenlendiği konusunda bilgi vermektedir.

20. Bölüm: “Beykoz” İstanbul’un fethinden önce, Yıldırım Beyazıt döneminde Osmanlı topraklarına katılan Beykoz’un Amikoz’dan Beykoz’a dönüşen adının nereden geldiği konusunda bilgi verilmektedir. Beykoz Meydanı’nda bulunan On Çeşmeler, Beykoz Kasrı, Şahin Kaya Meryem Hatun Camii, Ahmet Mithat Efendi’nin 1890’dan itibaren 20 yılını geçirdiği Yalısı, Niyazi Kaplan Yalısı, Hüseyin Köktürk Yalısı, Orhan KANIK’ın evi, eski Askeri Kışla, İslamiyetten çok önce kalma kutsal bir yer olan Yuşa Sebili ve eski Beykoz sokakları tanıtılmakta ve bu semtte bulunan Paşabahçe Cam Fabrikası ve özel cam atölyeleri konu edilmektedir.

21. Bölüm: “Anadolu Hisarı” Sultan Abdülmecit zamanında kagir hale getirilen Küçüksu Kasrı, Muhaşşi Sinan Camii, Anadolu Hisarı’nda bulunan İskele gibi mekanlar konu edilmektedir. Ayrıca 40 yılı aşkın özverili hizmeti ile semt sakinlerinin gönüllerinde taht kurmuş muhtar Nazmiye KORKMAZLAR tanıtılmaktadır.

22. Bölüm: “Kuzguncuk” Ahşap ev örneklerini barındıran ve günümüze ulaştıran Kuzguncuk semtinde bulunan Üryanizade Camii, Beth Nisim Sinagogu, Rum Kilisesi, 1835 yılında yapılmış olan Surp Krikor Lusavoriç Ermeni Kilisesi, Fethipaşa korusu ve yalısı ile Kuzguncuk Camii gibi mekanlar tanıtılmaktadır.

23. Bölüm: “Üsküdar-1” Üsküdar Meydanı ve civarı konu edilmektedir. Marmaray Projesi hakkında bilgi verilmekte, Üsküdar İstasyonu ayağında yapılan kazılarda çıkan arkeolojik kalıntılar ele alınmaktadır. 3. Ahmet Çeşmesi, Üsküdar iskelesinin karşısında yer alan, Kanuni Sultan Süleyman’ın kızı Mihrimah Sultan tarafından 1548`de yaptırılan, Mimar Sinan’ın eseri olan Mihrimah Sultan Camii ve Üsküdar çarşısı içinde devrinin en güzel eserlerinden biri olan Yeni Valide Camii gibi mekanlar tanıtılmaktadır.

24. Bölüm: “Üsküdar-2” Günün her saatinde canlı olan Üsküdar Çarşısı, Mimar Sinan Çarşısı, 1541 Şereflikoçhisar doğumlu din adamı Aziz Mahmut Efendi Hazretleri Camii, günümüzde 2000 kişiye yemek dağıtan Aziz Hüdayi Vakfı Aşevi, Şemsi Paşa Camii, Rum Mehmet Paşa Camii, Ahmediye Camii, Selimiye Camii, Ayazma Camii, Şeyh Devati Mustafa Efendi Camii ve Türbesi, Çinili Camii, Nurbanu Valide-i Atik Sultan Camii, Surp Garabed Ermeni Kilisesi ve Surp Haç Ermeni Kilisesi gibi mekanlar tanıtılmaktadır. Programda ayrıca, Üsküdar’da bulunan Kanaat Lokantası işletmecisi Bahadır KARGILI ile yapılan bir görüşmeye de yer verilmektedir.

25. Bölüm: “Salacak” Çok sayıda eski konağın bulunduğu Salacak semtinde, Mahmut Şevket Konağı, Şemsi Ahmet Paşa Camii ve Türbesi, Rum Mehmet Paşa Camii gibi mekanlar tanıtılmaktadır. Ayrıca, bestekar Hasan Cihat ÖRTER ile adının verildiği sokak konusunda yapılan söyleşiye de yer verilmektedir.

26. Bölüm: “Haydarpaşa- Selimiye” Haydarpaşa semti ile özdeşleşen Haydarpaşa Garı, Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Marmara Üniversitesi Dr. Siyami Ersek Hastanesi, İngiliz mezarlığı, savaşa giden askerlerin vedalaştığı yer olan Ayrılık Çeşmesi, Selimiye Kışlası, Florance Nightingale Museum, Büyük Selimiye Camii, Selimiye Halk Kütüphanesi ve Karacaahmet Mezarlığı konu edilmektedir.




Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ