Yapım Tarihi - 2004
Süresi - 00:30:00
Format - Belgesel, Renkli, Türkçe
Bölüm Sayısı Süresi - 26 x 30’
Yayın Tarihi - 15.09.2004
Yönetmen - Tuhfe Tezel
Yapımcı - Nilay Günden, Tuhfe Tezel, Sevim Cemiloğlu
Yapım Yardımcısı - Hizbullah Bişkin
Yönetmen Yardımcısı - Ramazan Kartal
Kamera - Mustafa Yenipazar, Berkant Çolak, Erdinç Tunç, Orhan Okuroğlu, Hacı
Kılıç, Levent Ahi, Mehmet Efe, Ömer Erdem, Semih Yazıcıoğlu
Kurgu - Öykü Doğantürk, Hande Bakanyıldız, Sevcan Dikme, Sema Türk, Turhan
Özkan, Altan Göker, Adem Yılmaz
Gönül Düztepe
Danışman - Semra Vigano
Metin Yazarı - Eser Tutel, Aydın Hatipoğlu
Özgün Müzik - Hasan Cihat Örter
Gülşah Banda ve Zeyno ERACAR’ın sunduğu yirmi altı bölümden oluşan bu yapımda
İstanbul’un semtleri tanıtılmaktadır.
1. Bölüm: “Kadıköy-1” Bizans metropolünde ilk Türk köyü olan Kadıköy
tanıtılmaktadır. 70 yıl öncesinin İstanbul’u fotoğraflarla anlatılmakta,
günümüzdeki İstanbul ile karşılaştırılması yapılmaktadır. Kadıköy’ün eski
zamanlarda sayfiye yeri olmasından bahsedilmekte ve dünden bugüne eski konaklar,
iskele meydanı, var olan kilise ile camilerin tanıtımı yapılmakta ve günümüzdeki
konumları hakkında bilgiler verilmektedir. Ayrıca eski bir Kadıköylü olan
“Kadıköy” kitabının yazarı Prof. Dr. Müfit EKDAL Kadıköy’ü anlatmaktadır.
2. Bölüm: “Kadıköy-2” Kadıköy’ün anlatımına devam edilmektedir. Osmanlı
İmparatorluğu’nda bugünkü belediye görevini yapan, şehrin temizlik ve
güzelliğiyle ilgilenen yerel yönetim biçimi olan şehremaneti kavramı üzerinde
durularak Şehremaneti Kadıköy Dairesi tanıtılmaktadır. Osman Ağa Camii, Rum
Ortodoks Ayia Euphemie Kilisesi, Surp Takavor Ermeni Gregoryan Kilisesi,
Assomption Kilisesi, Aya Trias Rum Ortodoks Kilisesi, Eski Yat Kulübü gibi
Kadıköy’de bulunan ve önemli özelliklere sahip olan yerler konu edilmektedir.
Ayrıca, Kadıköy görüntüleri eşliğinde, Yağmur BALKAN’ın seslendirdiği bir
parçaya da yer verilmektedir.
3. Bölüm: “Eminönü-1” Yeni Camii ve çevresi, Rüstempaşa Camii, Hidayet Camii,
Ahi Çelebi Camii, Bursa Mescidi, Arpacılar Camii, Hatice Turhan Valide Sultan
Türbesi, eski ve yeni Galata Köprüleri, Mısır Çarşısı ve çevresi
tanıtılmaktadır.
4. Bölüm: “Eminönü-2” Melihat GÜLSEL’in sesinden bir İstanbul parçası ile
başlayan bu bölümde, Mısır Çarşısı, Hasırcılar, Ketenciler, Yeni Cami, Çiçek
Pazarı kapıları ve çarşıda bulunan Babapandelli Lokantası, Kurukahveci Mehmet
Efendi gibi belli başlı dükkanlar tanıtılmakta; Cemal BİBERCİ ve Hulusi
KURUKAHVECİ ile yapılan görüşmelere yer verilmektedir. Eminönü’nde hanlar,
Eminönü Yeraltı Geçidi’nde çarşılar, Galata Köprüsü’nün altında işletmeler,
Tahtakale gezilmekte ve burada bulunan Tahtakale Hamamı gösterilmektedir. Ayrıca
Eminönü, Odunkapı ve Kepenekçi yokuşları ile Kepenekçi sokağı tarafından
çevrelenen yapı adası üzerinde bulunan 16. yüzyıldan kalma Siyavuşpaşa Medresesi
konu edilmektedir.
5. Bölüm: “Balat” Değişik din ve mezheplerden insanların huzur içinde yaşadığı
bir semt olan Balat konu edilmektedir. Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Görevlisi
Karen Gerson ŞARHON, 15. yüzyıl İspanyolcası konuşan kendilerine İbranice’de
“İspanya” anlamına gelen “Sefarad” kelimesi nedeniyle “Sefaradlar” adını
taktıklarını anlatmakta ve İspanyol Yahudilerinin kültürü ve Türk Sefarat Müziği
hakkında bilgiler vermektedir. Kazasker İvazefendi Camii, Balat Balino Rum
Kilisesi, Surp Kristobart Ermeni Kilisesi, Ahrido Sinagogu, Ferruh Kethüda
Hamamı ve Camii, Yusuf Şucaaddin Ambari Camii, Balat sokakları ve Haliç boyunca
sıralı iskeleler ve Balat İskelesi tanıtılmaktadır. Programda ayrıca, 77
yaşındaki Süper Nine Süheyla AYDINOĞLU ile yapılan bir söyleşi de bulunmaktadır.
6. Bölüm: “Fener” Büyük bir kısmı Rum yerleşim alanı olan Haliç, Balat, Cibali
semtlerini içinde kalan Fener’in tanıtımına Erol ÖRTER’in, diğer adı ile Buzuki
Erol’un söylediği Rumca bir parça ile başlanmaktadır. UNESCO kapsamında yer alan
eski ve yeni arasında bir köprü olan Fener semtinde bulunan Fener Patrikhanesi
ve diğer dini yapılar konu edilmektedir. Fener Rum Lisesi, Demir Kilise ve Kadın
Eserleri Kütüphanesi de tanıtılan yerler arasında bulunmaktadır.
7. Bölüm: “Cibali” Cibali adının nereden geldiği üzerinde durulmakta ve bu
semtle özdeşleşmiş, 1884 yılında yapılmış olan tütün fabrikası tanıtılmaktadır.
İstanbul tarihinde önemli bir yeri olan yangınlar ve bunun Cibali’ye etkileri
anlatılmakta, Gül Camii ve Dehlizi, Aya Nikola Kilisesi ve Küçük Mustafapaşa
Hamamı konu edilmektedir.
8. Bölüm: “Kapalı Çarşı” Dev ölçekli bir labirent gibi olan, İstanbul’un
merkezinde yer alan dünyanın en eski ve büyük kapalı çarşısı 60 kadar sokağı, üç
binden fazla dükkânı ile görülmesi gereken ve benzersiz bir yer olan “Kapalı
Çarşı” tanıtılmaktadır. 18 büyük kapısı olan Kapalı Çarşı’da eskiden beri
atlıların girişi yasak olduğu halde Fransa İmparatoru 3. Napolyon’un eşi
İmparatoriçe’nin 1869’da İstanbul’u ziyaret ettiği zaman, kapılarda bulunan
zincirlerin çözülmesine ve İspanyol asıllı Fransız İmparatoriçe’nin çarşıya
girmesine müsade edilmesine vurgu yapılmaktadır. Küçük küçük hanların yanyana
gelmesiyle büyük bir çarşı haline gelen, 30 dönümlük bir alanı kaplayan ve bir
kaç mahalleden oluşmuş küçük bir kasaba olarak nitelenebilecek çarşıda, hangi
işkoluna ait dükkan çoğunlukta ise o iş kolunun adının geçtiği sokak ve
caddelerde bulunan dükkanlar tanıtılmaktadır.
9. Bölüm: “Dolmabahçe-Tophane” Sultan Abdülmecit döneminde yani 1843’ten sonra,
devletin yaşadığı dış borçlara karşın, yıktırılmış bir sayfiye evi yerine yeni
bir saray yaptırılması anlatılmaktadır. Atatürk’ü kaybettiğimiz Dolmabahçe
Sarayı’ndan Tophane’ye kadar olan bölgede kıyı boyunca Mimar Sinan’ın güzel
eserlerinden Molla Çelebi Camii, Koca Yusuf Paşa Sebili, Nusretiye Camii,
Tophane Kışlası gibi yerler tanıtılmaktadır. 1853 yılında Sultan Abdülmecit’in
annesi Bezmialem Sultan tarafından yaptırılan Dolmabahçe Camii, Kabataş
İskelesi’nin önündeki hekimoğlu Ali Paşa’nın 1732’de yaptırdığı zarif çeşme,
Adile Sultan Sarayı iken Meşrutiyet’in ilanı sırasında Meclisi Mebusan’ın
toplandığı bina olan Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi binası,
Zevk-i Kadın Sübyan Mektebi, 2. Mahmut döneminde yapılan Nusretiye Camii, şimdi
Eski Muhripler Derneği olan topçu kışlaları, 1732’de yaptırılan Kabataş Meydanı
Çeşmesi, İstanbul kuşatmasında topu başarı ile kullanan Fatih Mehmet’in yeni
toplar yapmak için kurduğu tophanesi olan 3. Selim’den kalma bugünkü Tophane
konu edilmektedir.
10. Bölüm: “Galata-1” Ortaçağın karanlık Ceneviz’ini günümüze yansıtan
Galata’nın Tünel’den başlayarak Bankalar caddesine kadar olan alan içinde
bulunan eski yerleşim yerleri, kiliseler, camiler ve sinagogları
tanıtılmaktadır. Fatih Sultan Mehmet’in, Latin kiliselerini Galata’ya
nakletmesiyle, çeşitli din ve mezhepten insanların bir arada yaşamaya başladığı
bir yer olan Galata’da, Galata Mevlevihanesi, Şahkulu Camii Şerifi, Aşkenaz
Sinagogu, Frej Apartmanı, Neva Şalom Sinagogu, İngiliz Karakolu, Aziz Pietro ve
Paoli Kiliseleri, Arap Camii, Beyoğlu Hastanesi, Kamondo Apartmanları ve
merdivenleri konu edilmektedir.
11. Bölüm: “Karaköy” Tarihi önemini Ceneviz kolonisi olmasından alan Galata’nın
tanıtımı semte adını veren yanık bir kapı ve Perşembe pazarından görüntülerle
başlamaktadır. Programda; Arap Camii, ilk Türk yapılarından olan 9 kubbeli Fatih
Bedesteni, Kurşunlu Han (tarihi Rüstempaşa Hanı), Bereketzade Medresesi, Karaköy
Meydanı, Karaköy Palas, Kemankeş Karamustafapaşa Camii, Voyvoda Karakolu,
Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi, Aya Panteleymon, Aya Andrea, Aya İya ve
Gregoryan Surp Krikor Lusavoriç Kiliseleri gibi Karaköy’e özgü yerler
tanıtılmaktadır.
12. Bölüm: “Adalar-1” İstanbul’un hiçbir köşesine benzemeyen evleri, sokakları,
çarşıları, günlük yaşantıları farklı olan ve Anadolu yakasının Marmara
kıyısından 2,5 km açığında yanyana sıralanan Büyükada, Heybeliada, Burgazada ve
Kınalıada konu edilmektedir. Adaların bu ilk bölümünde, adada yaşayan Ada
Dostları Derneği Kurucu Üyesi Perihan ERGUN adaların tarihçesi hakkında bilgi
vermekte ve Osmanlı döneminde toprağının renginden dolayı Kızılada olarak
nitelenen Kınalıada’yı anlatmaktadır. Adanın doğal güzellikleri sergilenmekte,
Hristos Manastırı ve Kilisesi ile Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi gibi yapılar
tanıtılmaktadır. Sait Faik adası olarak bilinen Burgazada’da, Bayrak Tepesi ve
bu tepeden izlenen manzara, Kalpazan Kaya, 11 Mayıs 1964 tarihinde açılan
Darüşşafaka Sait Faik Abasıyanık Müzesi, Ayios İIoanis Rum Ortodoks Kilisesi ve
Vakfı gösterilmektedir. Ayrıca, Ada Dostları Derneği Kurucu Üyesi Perihan
ERGUN’la Kalpazan Kaya konusunda yapılmış bir söyleşiye de yer verilmektedir.
13. Bölüm: “Adalar-2” Heybeliada ve Büyükada tanıtılmaktadır. Heybeliada’da
Sanatoryum, Deniz Lisesi, Panagia Kamariotissa Kilisesi, Aya Spridon Kilisesi,
ruhban okulu olarak hizmet veren Ayatriada Kütüphanesi, Heybeliada Rum Erkek
Lisesi ve adanın tek oteli Halki Palace gibi mekanlar konu edilmektedir. Ayrıca,
adalar üzerine yazı yazan edebiyatçılar hakkında bilgiler verilerek Hüseyin
Rahmi GÜRPINAR’ın müze olan evi gösterilmektedir. Büyükada’da faytonla
gezilebilecek yerler üzerinde durularak, 6. yüzyıl Bizans döneminden Aya Yorgi
Manastırı, Bada Hristos Manastırı ve Kilisesi, Hesed Leavraam Sinagogu ve Rum
Yetimhanesi tanıtılmakta ve Adalar Belediyesi Başkanı Coşkun ÖZDEN ve Erol ÖRTER
ile yapılan görüşmelere yer verilmektedir.
14. Bölüm: “Bakırköy” İstanbul’un en kalabalık, trafiğin en yoğun olduğu
ilçelerinden biri olan Bakırköy konu edilmektedir. Bakırköy İstasyonu,
Cumhuriyet Meydanı, Kaymakamlık Binası, eski İspirtohane olan Bakırköy Belediye
Konservatuarı, Osmanlı Sarayı’na hediye edilen fillerin barınağı olan Fil Damı,
1601-1602 yıllarında Şaban Ağa adında bir hayırsever tarafından ahşap olarak
yaptırılan, daha sonra Sultan Abdülaziz’in 1875 yılında kagir hale getirttiği
Karadervişağa Bakırköy Çarşı Camii, Surp Astvazazin Ermeni Kilisesi, bugün
Ataköy’de eski Baruthane rıhtımında bulunan kalıntılar ve Hünkar Köşkü, Zuhurat
Baba Anıtı ve Türbesi ve Veli Efendi Hipodrumu gibi mekanlar tanıtılmaktadır.
Programda ayrıca, araştırmacı yazar Turgay TUNA’nın geçmişten günümüze
Barutluköy’ü anlattığı söyleşi de yer almaktadır.
15. Bölüm: “Sultan Ahmet-1” Bugün Sultanahmet Meydanı adıyla bildiğimiz çevre
olan yarımadanın batı ucu, İstanbul’un en eski semtlerinden biri olan Sultan
Ahmet konu edilmektedir. İmparatorluk merkezlerinin en önemli binalarının
bulunduğu bu bölgede; Sultanahmet Camii, Sultanahmet At Meydanı, Firuz Ağa
Camii, Türk İslam Eserleri Müzesi olan İbrahim Paşa Sarayı, Dikilitaşlar, Haseki
Hürrem Hamamı, Alman Çeşmesi, Külliyeler ve Mozaik Müzesi tanıtılmaktadır.
16. Bölüm: “Bebek” Boğazın en güzel yerleşim yerlerinden biri olan Bebek ve
çevresi tanıtılmaktadır. Fatih Sultan Mehmet’in Arnavutları yerleştirdiği için
Arnavutköy olarak bilinen alan, Aşiyan Mezarlığı, Tevfik Fikret’in yaşadığı ev
olan Aşiyan Müzesi, Kayalar Mescidi, eski Hidiv Köşkü olan Mısır Konsolosluğu,
Bebek Parkı, Lazarist binaları, Yılanlı Yalı, Sacre Coqur Kilisesi, Ayios
Haralambos Rum Ortodoks Kilisesi, eski Robert Kolej olan Boğaziçi Üniversitesi,
Bebek evleri gibi mekanlar konu edilmektedir. Bu bölümde ayrıca, Aydın ONAR’la
yapılan bir söyleşiye ve Bebek sahillerinde dolaşan Joan BAEZ görüntüsüne de yer
verilmektedir.
17. Bölüm: 16 Bölüm boyunca hangi bölgelerin ve yerlerin tanıtıldığını anlatan
derleme program.
18. Bölüm: “Süleymaniye-Vefa” Osmanlı İmparatorluğu döneminde, 16. yüzyılda
Kanuni Sultan Süleyman’ın Mimar Sinan’a yaptırdığı külliyesi, mimarisi, ekonomik
ve kültürel etkisiyle çağın en önemli yapılarından biri olan Süleymaniye Camii,
ilk “Kuran-ı Kerim” örneğinin olduğu Süleymaniye Kütüphanesi ve kütüphanede
bulunan Piri Reis’in “Kitabül Bahriye”, İbni Sina’nın “El Kanun Fit-Tıp”,
“Müfredatı El Tıbbiye” gibi çok değerli eserler tanıtılmaktadır. Hürrem Sultan
Türbesi, İsmet İNÖNÜ’nün evi, 1620 yılında yapılan Seferağa Çeşmesi gibi
mekanlar tanıtılmakta ve 15. yüzyılda yaşamış din bilginlerinden biri olan Şeyh
Ebul Vefa’dan bahsedilerek Vefa adının nereden geldiği açıklanmaktadır. Vefa
semtinde, Şeyh Ebulvefa Camii, Atıf Efendi Kütüphanesi, Kirazlı Mescid Camii,
Molla Gürani Camii ve Vefa Lisesi gibi yerler konu edilmektedir.
19. Bölüm: “Zeyrek” Zeyrek semtinde bulunan Çinili Hamam, Zembilli Ali Efendi
Türbesi, Şeyh Süleyman Mescidi, Hacı Hasan Mescidi, Haydar Hamamı, Aşık Paşa
Camii, Sankiyedim Camii, Yarhisar Camii ve eski Zeyrek evleri tanıtılmaktadır.
Programda ayrıca, Karikatür ve Mizah Müzesi Yöneticisi Yasemin MASARACI,
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait müzede ne tür sergilerin düzenlendiği
konusunda bilgi vermektedir.
20. Bölüm: “Beykoz” İstanbul’un fethinden önce, Yıldırım Beyazıt döneminde
Osmanlı topraklarına katılan Beykoz’un Amikoz’dan Beykoz’a dönüşen adının
nereden geldiği konusunda bilgi verilmektedir. Beykoz Meydanı’nda bulunan On
Çeşmeler, Beykoz Kasrı, Şahin Kaya Meryem Hatun Camii, Ahmet Mithat Efendi’nin
1890’dan itibaren 20 yılını geçirdiği Yalısı, Niyazi Kaplan Yalısı, Hüseyin
Köktürk Yalısı, Orhan KANIK’ın evi, eski Askeri Kışla, İslamiyetten çok önce
kalma kutsal bir yer olan Yuşa Sebili ve eski Beykoz sokakları tanıtılmakta ve
bu semtte bulunan Paşabahçe Cam Fabrikası ve özel cam atölyeleri konu
edilmektedir.
21. Bölüm: “Anadolu Hisarı” Sultan Abdülmecit zamanında kagir hale getirilen
Küçüksu Kasrı, Muhaşşi Sinan Camii, Anadolu Hisarı’nda bulunan İskele gibi
mekanlar konu edilmektedir. Ayrıca 40 yılı aşkın özverili hizmeti ile semt
sakinlerinin gönüllerinde taht kurmuş muhtar Nazmiye KORKMAZLAR tanıtılmaktadır.
22. Bölüm: “Kuzguncuk” Ahşap ev örneklerini barındıran ve günümüze ulaştıran
Kuzguncuk semtinde bulunan Üryanizade Camii, Beth Nisim Sinagogu, Rum Kilisesi,
1835 yılında yapılmış olan Surp Krikor Lusavoriç Ermeni Kilisesi, Fethipaşa
korusu ve yalısı ile Kuzguncuk Camii gibi mekanlar tanıtılmaktadır.
23. Bölüm: “Üsküdar-1” Üsküdar Meydanı ve civarı konu edilmektedir. Marmaray
Projesi hakkında bilgi verilmekte, Üsküdar İstasyonu ayağında yapılan kazılarda
çıkan arkeolojik kalıntılar ele alınmaktadır. 3. Ahmet Çeşmesi, Üsküdar
iskelesinin karşısında yer alan, Kanuni Sultan Süleyman’ın kızı Mihrimah Sultan
tarafından 1548`de yaptırılan, Mimar Sinan’ın eseri olan Mihrimah Sultan Camii
ve Üsküdar çarşısı içinde devrinin en güzel eserlerinden biri olan Yeni Valide
Camii gibi mekanlar tanıtılmaktadır.
24. Bölüm: “Üsküdar-2” Günün her saatinde canlı olan Üsküdar Çarşısı, Mimar
Sinan Çarşısı, 1541 Şereflikoçhisar doğumlu din adamı Aziz Mahmut Efendi
Hazretleri Camii, günümüzde 2000 kişiye yemek dağıtan Aziz Hüdayi Vakfı Aşevi,
Şemsi Paşa Camii, Rum Mehmet Paşa Camii, Ahmediye Camii, Selimiye Camii, Ayazma
Camii, Şeyh Devati Mustafa Efendi Camii ve Türbesi, Çinili Camii, Nurbanu
Valide-i Atik Sultan Camii, Surp Garabed Ermeni Kilisesi ve Surp Haç Ermeni
Kilisesi gibi mekanlar tanıtılmaktadır. Programda ayrıca, Üsküdar’da bulunan
Kanaat Lokantası işletmecisi Bahadır KARGILI ile yapılan bir görüşmeye de yer
verilmektedir.
25. Bölüm: “Salacak” Çok sayıda eski konağın bulunduğu Salacak semtinde, Mahmut
Şevket Konağı, Şemsi Ahmet Paşa Camii ve Türbesi, Rum Mehmet Paşa Camii gibi
mekanlar tanıtılmaktadır. Ayrıca, bestekar Hasan Cihat ÖRTER ile adının
verildiği sokak konusunda yapılan söyleşiye de yer verilmektedir.
26. Bölüm: “Haydarpaşa- Selimiye” Haydarpaşa semti ile özdeşleşen Haydarpaşa
Garı, Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Marmara Üniversitesi Dr. Siyami Ersek
Hastanesi, İngiliz mezarlığı, savaşa giden askerlerin vedalaştığı yer olan
Ayrılık Çeşmesi, Selimiye Kışlası, Florance Nightingale Museum, Büyük Selimiye
Camii, Selimiye Halk Kütüphanesi ve Karacaahmet Mezarlığı konu edilmektedir.
Kaynak
Geçmişten Geleceğe Belgeler... Bilgiler... 1968/2008
TRT Arşiv Dairesi Başkanlığı, N. Beyhan Karadağ